Bong bóng thương mại điện tử 'bể nát' tại Trung Quốc: Các doanh nghiệp chỉ mong giữ được sự sống, trong khi các nền tảng trực tuyến lao vào cuộc chiến giảm giá không thương tiếc.

Cơn sốt thương mại điện tử bắt đầu bùng nổ vào năm 2019 khi livestream trên các nền tảng video ngắn như Kuaishou và Douyin trở nên phổ biến. Beixiazhu, nằm ở ngoại ô Nghĩa Ô, Chiết Giang, đã trở thành điểm khởi đầu lý tưởng cho những thương nhân muốn khai thác tiềm năng của ngành công nghiệp đang phát triển này.

Ngày nay, “di sản” từ thời điểm đó vẫn còn hiện hữu trong 99 ngôi nhà của các người bán hàng trực tiếp. Các bảng hiệu quảng cáo cho “siêu chuỗi cung ứng” và “sản phẩm bán chạy qua livestream” vẫn được trưng bày ngay mặt tiền cửa hàng. Trên một bức tường cũ kỹ, một khẩu hiệu phai màu vẫn còn nhìn thấy: “Không có ước mơ, sao lại đến Nghĩa Ô?”

Tuy nhiên, sự nhộn nhịp của đám đông đã không còn.

Một chủ doanh nghiệp chỉ vào con đường hẹp bên ngoài cửa hàng cho biết, nơi này từng chật cứng xe cộ và người phát trực tiếp. Khi một sản phẩm trở nên nổi tiếng, mọi người sẽ đổ xô vào bán với giá thấp để tranh giành hợp đồng. Cuộc cạnh tranh khốc liệt đó được gọi là juan - một thuật ngữ đã trở nên quen thuộc trong văn hóa Trung Quốc trong những năm gần đây.

Dẫu vậy, cạnh tranh quá mức đang đe dọa mục tiêu cải cách chuỗi cung ứng của Bắc Kinh. Sự sụp đổ của Beixiazhu trở thành một bài học cảnh tỉnh cho ngành thương mại điện tử Trung Quốc, vốn đã lao vào cuộc chiến giá cả khốc liệt từ năm ngoái trong bối cảnh kinh tế suy thoái sau đại dịch.

Những gã khổng lồ trong ngành, từ Douyin đến Taobao và Tmall Group, đều đã phải điều chỉnh thuật toán để ưu tiên giá cả. JD.com đã khởi động chiến dịch trợ cấp lớn, đồng thời tăng cường nền tảng mua sắm giá rẻ; trong khi PDD Holdings, một nền tảng giảm giá, đã tận dụng sự sụt giảm chi tiêu ở Trung Quốc để thu hút những người tiêu dùng có ý thức hơn về ngân sách.

Cuộc đua giảm giá trở nên rõ nét tại Nghĩa Ô.

Chỉ cách Beixiazhu 10 phút lái xe, Chợ thương mại quốc tế Nghĩa Ô được biết đến là trung tâm bán buôn hàng sản xuất nhỏ lớn nhất thế giới. Với diện tích 6,4 triệu mét vuông trải rộng trên 5 quận lớn, khu chợ giống như một mê cung với khoảng 75.000 gian hàng. Theo số liệu chính thức, khoảng 2,1 triệu mặt hàng đang được bày bán ở đây.

Nghĩa Ô có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Trung Quốc đến mức Chủ tịch Tập Cận Bình đã đến thăm vào năm ngoái trong chuyến thị sát Chiết Giang. Theo số liệu của chính phủ, năm 2023, khối lượng xuất khẩu của Nghĩa Ô tăng 16% so với cùng kỳ năm trước, đạt hơn 500 tỷ nhân dân tệ, trong đó thương mại điện tử xuyên biên giới đóng góp khoảng 121 tỷ nhân dân tệ.

Trong một ngày gần đây, hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra sôi động khắp khu chợ. Người mua từ khắp nơi trên thế giới đang mặc cả, đi lại trong các lối đi và phát trực tiếp. Hàng hóa được trải khắp sàn, từ kẹp tóc hình hoa giá 1 nhân dân tệ đến quần tập yoga cũng có giá tương tự.

Tuy nhiên, nhiều thương gia nhỏ cho biết việc kiếm tiền ngày càng trở nên khó khăn.

“Thay đổi diễn ra quá nhanh, dẫn đến một số hoạt động không lành mạnh,” Huang Qianqian, một thương nhân ở Yiwu, người chủ yếu bán hàng cho khách hàng Đông Nam Á cho biết. Tình trạng cung vượt cầu chính là nguyên nhân.

Xa hơn trong chuỗi cung ứng, các nhà sản xuất cũng đang chật vật với lợi nhuận mỏng manh.

“Trước đây, chỉ cần một vài đơn đặt hàng từ khách hàng lớn đã đủ để chúng tôi có lãi,” Zhang Jianhong, chủ một xưởng may quần áo tại chợ Nghĩa Ô chia sẻ. Giá nhà và chi phí lao động tăng cao đã khiến biên lợi nhuận của cô giảm từ 40% xuống còn 10%.

Đối với các nhà cung cấp như Zhang, internet có thể là con dao hai lưỡi. Mặc dù trực tuyến giúp thu hút khách hàng mới, nhưng cũng khiến đối thủ dễ dàng sao chép sản phẩm và hạ giá hơn.

“Mục tiêu của chúng tôi trong vài năm tới chỉ là tồn tại,” cô nói, đồng thời lưu ý rằng công ty của cô đang ưu tiên hàng thiết kế.

Theo các chuyên gia, hiện tượng juan sẽ không sớm biến mất.

Kenny Ng Lai-yin, một chiến lược gia tại Everbright Securities International, cho biết: “Nhu cầu tiêu dùng chung ở Trung Quốc vẫn yếu, và lo ngại về giảm phát vẫn còn hiện hữu. Khi thị trường bất động sản sụp đổ, tài sản hộ gia đình và niềm tin người tiêu dùng sẽ giảm theo.”

Doanh số bán lẻ của Trung Quốc chỉ tăng 2,1% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 8. Doanh số bán hàng trực tuyến chỉ tăng nhẹ chưa đến 1%, trong khi chỉ số giá tiêu dùng chỉ tăng 0,6%.

Những thách thức kinh tế này phản ánh qua doanh thu và tâm lý nhà đầu tư. Đơn vị thương mại điện tử cốt lõi của Alibaba, Taobao và Tmall Group, chỉ ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu khiêm tốn 0,85% so với năm trước trong nửa đầu năm nay, mặc dù khối lượng đơn hàng và giá trị hàng hóa gộp diễn biến tích cực. PDD cũng chứng kiến cổ phiếu giảm 25% chỉ trong 1 ngày sau khi công ty cảnh báo về áp lực giảm lợi nhuận.

Ng của Everbright cho biết: “Khối lượng giao dịch trên các nền tảng thương mại điện tử lớn vẫn mạnh mẽ, nhưng lợi nhuận đang bị áp lực. Điều này cho thấy cả người bán và nền tảng đều sẵn sàng hy sinh lợi nhuận ngắn hạn để đạt được lợi nhuận dài hạn.”

Theo cảnh báo từ Bắc Kinh về tình trạng thoái hóa, các nền tảng thương mại điện tử đang nỗ lực triển khai nhiều chính sách thân thiện hơn với người bán. Kể từ tháng 9, Tmall của Alibaba miễn phí dịch vụ phần mềm hàng năm, trước đây dao động từ 30.000 đến 60.000 nhân dân tệ. Trong khi đó, Pinduoduo cam kết miễn 10 tỷ nhân dân tệ phí giao dịch cho các thương gia chất lượng cao, đồng thời giảm phí dịch vụ công nghệ và tiền gửi.

Về lâu dài, sự cạnh tranh trong ngành sẽ ngày càng tập trung vào các yếu tố như chất lượng sản phẩm, dịch vụ và cơ sở hạ tầng hỗ trợ. Kế hoạch kích thích kinh tế dự kiến sẽ có tác động lớn hơn vào năm 2025 khi chính phủ cần thời gian để thực hiện chính sách.

Theo: SCMP