Việc phát triển kỹ năng nói từ sớm giúp trẻ tỏa sáng trong việc học đọc, viết và giao tiếp suốt thời thơ ấu và cuộc sống sau này. Vì vậy, ba mẹ cần dành thời gian để dạy bé tập nói.

Trẻ bị rối loạn ngôn ngữ thường có những dấu hiệu sau:

• Thường xuyên quên tên của đồ vật xung quanh, thay vào đó sử dụng các từ thay thế như "cái đó" hay "cái ấy".
• Lẫn lộn từ ngữ, ví dụ gọi "cái bàn" là "ghế", gọi "thịt bò" là "thịt gà".
• Đảo từ như "mèo con" thành "mòn ceo".
• Nói câu khó hiểu hoặc sắp xếp từ ngữ trong câu sai thứ tự.
• Sử dụng sai hoặc nói sai các câu thành ngữ, tục ngữ.
• Không tập trung khi nghe người khác nói, đặc biệt khi có tiếng ồn.
• Không hiểu câu nói ẩn ý.
• Không quan tâm khi nói chuyện với người khác.
• Không nhớ thông tin trong cuộc đối thoại vừa xảy ra.
• Không lắng nghe khi người khác nói chuyện với trẻ.
• Không quan tâm khi có người đọc sách cho mình nghe.
• Không hiểu câu nói phức tạp.

Nếu nhận thấy các dấu hiệu trên lặp đi lặp lại, nên đưa trẻ đi kiểm tra sớm. Trẻ chậm nói có thể có vấn đề về ngôn ngữ, cần sự quan tâm và giúp đỡ.

Rối loạn ngôn ngữ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp, tiếp thu kiến thức và tham gia các hoạt động vui chơi. Thường được phát hiện khi trẻ lên 4 tuổi, rối loạn này ảnh hưởng đến khả năng diễn đạt và tiếp thu ngôn ngữ. Các dạng rối loạn có thể là chậm nói, nói ngọng, nói lắp, nói sai ngữ pháp. Trẻ cần sự hỗ trợ và khuyến khích từ phụ huynh để vượt qua khó khăn này.

Các rối loạn khác như nói chuyện một mình, phát âm vô nghĩa, nói nhại lời là hậu quả của khuyết tật phát triển hoặc rối loạn tâm lý. Việc khám sớm giúp phát hiện và điều trị tình trạng này kịp thời.

Tốc độ học nói của mỗi bé là khác nhau. Có bé nói từ 12 tháng, nhưng có bé chờ đến 18 tháng mới bắt đầu.

3.1 Bé từ 1 đến 3 tháng tuổi

Bé thích nghe giọng nói và có thể phản ứng bằng cách cười, im lặng hoặc vẫy tay khi bạn nói hoặc hát. Bắt đầu tập nói bằng tiếng dỗ với một số nguyên âm, như "ooh", từ tháng thứ 2.

Đọc sách sớm giúp kích thích não bộ bé. Bé thường nhạy cảm với âm nhạc, phản ứng với nụ cười, vẫy tay hoặc chân.

3.2 Bé từ 4 đến 7 tháng tuổi

Bé nhận ra cha mẹ đang dạy bé nói. Bé bập bẹ nhiều hơn, phản ứng nhiều hơn, bắt đầu tăng giảm âm thanh như người lớn khi đặt câu hỏi.

Nói với bé với từ ngắn, giơ đồ vật lên để bé biết đó là gì. Đọc sách ảnh, chỉ vào tranh, đặt tên cho đồ vật để củng cố phát triển ngôn ngữ của bé. Thực hành sử dụng từ ngắn và lặp lại để khuyến khích tương tác.

3.3 Bé từ 8 đến 12 tháng tuổi

Bé có thể nói "mẹ" hoặc "dada" lần đầu tiên. Mỉm cười, nhìn bé và lặp lại từ đơn giản rõ ràng. Bé yêu thích tương tác một - một và các trò chơi ngôn ngữ.

Để ngăn chặn rối loạn ngôn ngữ ở trẻ, phụ huynh cần hạn chế trẻ dưới 3 tuổi tiếp xúc với TV, máy tính, điện thoại. Tăng cường giao tiếp trực tiếp giúp bé làm quen với đồ vật và hành động.

Cô nuôi dạy trẻ tham gia trò chơi, hướng dẫn nói chuẩn từ ngữ. Khuyến khích giao tiếp trực tiếp, sử dụng từ ngắn và lặp lại. Điều này giúp bé phát triển khả năng ngôn ngữ và tạo sự tự tin trong giao tiếp.

Cha mẹ nên khuyến khích bé tham gia các hoạt động hấp dẫn, không sử dụng biện pháp ép buộc mà kiên trì dạy bé một số từ và câu mỗi ngày.

Chế độ dinh dưỡng cân đối là quan trọng. Thiếu chất dinh dưỡng ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện của bé. Bổ sung lysine, kẽm, crom, selen, vitamin B giúp bé phát triển tốt hơn.

Bài viết tham khảo từ Webmd.com