Bức tranh về 'nữ lãnh đạo' trong ngành sản xuất ô tô

Dưới sự chỉ đạo của Mary Barra, General Motors đã trở thành một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực sản xuất ô tô toàn cầu, cam kết về chất lượng và an toàn sản phẩm.

Mary Barra được biết đến với vai trò là CEO (giám đốc điều hành) đầu tiên của tập đoàn sản xuất ô tô lâu đời ở Mỹ, General Motors (GM). Nhờ phong cách lãnh đạo mạnh mẽ cùng với chiến lược thông minh, Barra đã được nhiều chuyên gia đánh giá cao là một trong những CEO hiệu quả nhất tại Mỹ trong thế kỷ 21.

Hành trình thành công dựa trên năng lực cá nhân

Mary Barra đã phát hiện đam mê của mình với ô tô từ khi còn 10 tuổi, khi bà nhìn thấy chiếc Chevy Camaro mui trần màu đỏ, một biểu tượng cổ điển. Đến ngày nay, mỗi khi nhớ đến chiếc xe đó, đôi mắt nâu của bà vẫn tỏa sáng: “Đó là một chiếc xe đẹp, thật sự đẹp'.

Barra sinh ra và lớn lên tại Waterford, một ngôi làng nhỏ ở quận Oakland, tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ, vào ngày 24/2/1961. Cha bà đã dành 39 năm làm việc tại General Motors với vai trò nhà sản xuất khuôn.

Đam mê với các loại xe ô tô đã đưa Barra đến với Học viện General Motors (sau đổi tên thành Đại học Kettering), một trường kỹ thuật được biết đến là cơ sở đào tạo kỹ sư cho GM. Tại đây, bà đã nhận bằng kỹ sư điện và bắt đầu thực tập tại nhà máy sản xuất xe hơi Pontiac khi chỉ mới 18 tuổi.

Khi Barra gia nhập GM, công ty đang phải đối mặt với việc mất thị phần vào tay các đối thủ từ Nhật Bản như Honda và Toyota - những hãng xe được người tiêu dùng Mỹ đánh giá cao về độ tin cậy và giá cả phải chăng hơn nhiều.

Vào năm 1988, học bổng của GM đã đưa Barra đến với Đại học Stanford và cô đã tốt nghiệp với bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh. Sau khi hoàn thành chương trình, Barra trở lại GM và từ đó cô dần dần thăng tiến trong sự nghiệp, tích lũy kinh nghiệm từ nhiều bộ phận khác nhau.

Theo thời gian, Barra được giao nhiều trách nhiệm mới và giữ nhiều vị trí khác nhau trong bộ phận kỹ thuật và quản lý, bao gồm cả vị trí Giám đốc Nhà máy lắp ráp Detroit.

Vào tháng 2/2008, Barra được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Kỹ thuật sản xuất toàn cầu của thương hiệu. Chỉ sau một năm, cô nhanh chóng thăng tiến lên chức Phó Giám đốc Nhân sự toàn cầu và giữ vị trí này trong 2 năm trước khi chuyển sang làm Phó Giám đốc Phát triển Sản phẩm toàn cầu.

Sức mạnh của một 'nữ lãnh đạo'

Chỉ vài ngày sau khi Mary Barra đảm nhận vai trò CEO vào tháng 1/2014, bà đã đối mặt với thách thức lớn nhất trong sự nghiệp của mình.

Cụ thể, vào đầu năm 2014, GM phải thu hồi hơn 2,6 triệu xe nhỏ do lỗi công tắc đánh lửa gây ra việc tắt máy và túi khí không hoạt động khi xe đang chạy.

Vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn khi GM bị tố là đã lừa dối khách hàng. Nhiều cuộc điều tra cho thấy GM đã biết về vấn đề từ năm 2001 nhưng vẫn giữ im lặng và trốn tránh trách nhiệm thay vì tìm cách giải quyết tình hình. Kết quả là trong năm 2014, GM phải thu hồi gần 30 triệu xe, nộp phạt lên đến 900 triệu USD và phải đối mặt với vô số chỉ trích vì liên quan đến các vụ tai nạn khiến 124 người chết và 275 người bị thương.

Tuy nhiên, với sức mạnh của mình, Barra đã lãnh đạo GM vượt qua khủng hoảng một cách kỳ diệu. Ngay khi tiếp quản vị trí CEO, bà đã thành lập một hội đồng giải quyết khủng hoảng và tổ chức cuộc họp hàng ngày để tìm ra giải pháp đưa công ty qua giai đoạn khó khăn.

Cuối cùng, Barra quyết định rằng GM cần phải đứng lên và xin lỗi về những gì đã xảy ra, đồng thời tiến hành một cuộc điều tra độc lập và công khai kết quả với công chúng. Sau khi xác định được nguyên nhân từ lỗi công tắc đánh lửa, bà đã quyết định sa thải 15 nhân viên cốt cán, trong đó có 8 giám đốc điều hành liên quan đến vụ việc. Thêm vào đó, Barra còn thành lập một quỹ bồi thường cho các nạn nhân và gia đình của họ với tổng số tiền lên đến 595 triệu USD.

Thay vì để vụ việc chìm vào quên lãng như trước đây, Barra tuyên bố: “Tôi không bao giờ muốn quên sự việc này. Tôi muốn ghi nhớ mãi mãi trải nghiệm đau đớn này trong ký ức của chúng ta'. Phát biểu của nữ CEO tại cuộc họp đã khiến nhiều người sửng sốt, vì đó là điều “không giống như bất cứ điều gì mà các đời CEO trước của GM từng nói'.

Ngay cả Công tố viên Preet Bharara, người tham dự vào vụ án của GM, cũng thừa nhận rằng thái độ hợp tác từ các giám đốc điều hành của GM là “khá phi thường'. Bước đi này của Barra đã giúp vụ việc kết thúc chỉ sau thời gian 18 tháng, thu về sự ủng hộ từ phía công chúng và đưa GM ra khỏi nguy cơ sụp đổ.

Kỳ tích trong lịch sử ngành sản xuất ô tô

Thực tế, khủng hoảng này không chỉ là vấn đề của bộ máy điều hành, mà còn phản ánh vấn đề cốt lõi, đó là văn hóa làm việc cổ điển của công ty. Barra thẳng thắn thừa nhận rằng sai lầm của GM đến từ việc giữ im lặng và quan điểm thứ bậc.

Hầu hết nhân viên đều không dám phản đối hay phản ánh vấn đề khi có sự cố xảy ra vì lo ngại sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của công ty. Họ cũng thiếu lòng dũng cảm để đối đáp lại những quyết định sai lầm từ các cấp lãnh đạo.

Rõ ràng, việc thay đổi một văn hóa tồn tại từ lâu tại một tập đoàn lớn không phải là dễ dàng. Hầu hết các CEO trước đó của GM đã cố gắng và thất bại. Nhưng Mary Barra đã thành công.

Trong 5 năm tiếp theo, Barra đã tận tâm thúc đẩy quá trình chuyển đổi của công ty, chấp nhận sự đổi mới trong cách làm việc, quy trình và chiến lược tương lai. Cô thành lập một đường dây nóng có tên “Lên tiếng vì sự an toàn' để mọi nhân viên, ở mọi cấp bậc, có thể báo cáo về bất kỳ lo ngại nào liên quan đến sản phẩm của công ty một cách dễ dàng.

“Văn hóa của một công ty chính là việc trao quyền và truyền cảm hứng cho mọi người, giúp họ không ngừng theo đuổi tầm nhìn và giữ vững lòng trung thực… Tầm nhìn của chúng tôi tại GM là một thế giới không có sự cố, không có khí thải và không có kẹt xe. Tất cả nhân viên đều biết rằng chúng tôi đặt khách hàng làm trung tâm cho mọi hoạt động của mình', Barra nói.

Sáng kiến này của Barra đã mang lại kết quả rõ rệt, ví dụ như tại nhà máy GM ở Brazil. Một nhân viên bảo vệ đã phát hiện một chiếc xe Chevrolet Spin bốc cháy trong bãi đậu xe, và sau đó báo cáo vụ việc. GM đã tìm ra nguyên nhân và thu hồi một loạt xe, và người bảo vệ đã được công nhận là Anh hùng An toàn năm 2018.

Theo Phó Chủ tịch phụ trách an toàn xe toàn cầu của GM, mỗi tháng họ nhận được hàng trăm cảnh báo về an toàn từ nhân viên ở mọi vị trí, và 90% trong số đó công khai danh tính của mình. Maryann Combs cho biết: “Điều này có nghĩa là họ không ngại ghi tên, họ tự hào góp phần vào việc đảm bảo an toàn'.

Tham vọng của Barra chưa dừng lại

Không chỉ dừng lại ở việc cải cách và phục hồi GM, Mary Barra còn mục tiêu đầy tham vọng: biến GM thành doanh nghiệp bán ra nhiều xe điện hơn cả Tesla - công ty chuyên về xe điện của Elon Musk.

Để thực hiện ước mơ lớn này trong 2 năm rưỡi, CEO nữ đã phải đương đầu với nhiều thách thức dài hạn như lạm phát tăng, lãi suất cao, chi phí nguyên liệu tăng giá đột ngột và tình trạng thiếu chip máy tính toàn cầu.

Tuy nhiên, Barra không chùn bước trước những trở ngại. Trong buổi gặp gỡ với các nhà đầu tư vào năm 2022, bà nhấn mạnh rằng thị trường vẫn chưa hiểu rõ về chiến lược mà bà đang triển khai. Điều này có thể là dấu hiệu cho thấy những bước tiến tiếp theo của người phụ nữ đã chinh phục lĩnh vực 'vốn thuộc về nam giới'.