Bài viết được chuyên gia Bác sĩ Đặng Thị Ngọc Chương - Chuyên Khoa Nhi - Sơ Sinh, Bệnh viện Quốc tế Mytour Central Park

Một trong những cột mốc quan trọng đánh dấu sự độc lập của trẻ là khả năng tự đi bằng hai chân. Dù có thể gặp khó khăn, nhưng hầu hết trẻ có thể thực hiện những bước đi đầu tiên khi đạt 12 tháng tuổi. Cùng khám phá những điều cần biết về cột mốc này!

Đa số trẻ bắt đầu bước những bước đầu tiên từ 9 đến 12 tháng tuổi và đi khá thành thạo khi đạt 14 hoặc 15 tháng tuổi. Nếu con bạn mất thêm thời gian, đừng lo lắng, một số trẻ hoàn toàn bình thường và chỉ bắt đầu đi khi chúng đạt 16 hoặc 17 tháng tuổi. Trong năm đầu, bé đang phát triển sự phối hợp và cơ bắp ở mọi bộ phận trên cơ thể, học cách ngồi, lăn và bò trước khi chuyển sang đứng dậy vào khoảng 9 tháng tuổi.

Thách thức bây giờ là xây dựng sự tự tin và cân bằng. Bạn có thể nhận biết dấu hiệu khi trẻ tự tin đứng dựa vào vật dụng, và từ đó, những bước đầu tiên sẽ dần xuất hiện. Những bước đầu tiên của con bạn là bước quan trọng trong hành trình độc lập.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) nhất trí rằng các bước phát triển về thể chất liên quan đến việc tập đi thường bắt đầu khi trẻ đạt 1 tuổi . Có những dấu hiệu mà bạn có thể nhận biết để xác định liệu trẻ có sẵn sàng đi hay không:

• Kéo người lên bằng các điểm tựa
• Đi vừa giữ đồ đạc làm điểm tựa
• Thực hiện một vài bước đi độc lập
• Đứng vững và thậm chí đứng một mình.

2.1. Kéo người lên để đứng

Kéo đồ để đứng thường là một dấu hiệu sớm của sự sẵn sàng đi. Hành động này giúp phát triển khả năng phối hợp và cơ bắp chân của trẻ. Bạn có thể khuyến khích bằng cách mô phỏng và nói “lên!” khi trẻ kéo lên và "xuống" khi trẻ ngồi xuống.

2.2. Du lịch xung quanh nhà

Trẻ có thể đi vừa giữa khi tựa vào đồ vật xung quanh nhà. Họ có thể sử dụng bàn cà phê để di chuyển hoặc chuyển từ vật này sang vật khác trong phòng.

Hành động này chỉ ra rằng trẻ đang học cách di chuyển trọng lượng và giữ thăng bằng khi thực hiện các thao tác này. Đồng thời, chuẩn bị cho khả năng di chuyển về phía trước, là bước quan trọng cần thiết cho việc đi bộ.

Để khích lệ hành trình này, hãy tạo một đường đi an toàn với những vật dụng bé có thể bám vào và di chuyển.

Tuy nhiên, hãy chú ý đến đồ đạc nội thất, cây cỏ và vật dụng khác không được cố định an toàn. Chúng có thể lật đổ, gây nguy hiểm cho trẻ.

2.3. Đi lại với sự hỗ trợ

Cung cấp đồ chơi đẩy an toàn, phù hợp với lứa tuổi, có thể là nguồn động viên cho việc đi vừa và tăng tốc.

Xe đẩy đồ chơi cho trẻ hoặc đồ chơi tập đi có bánh xe và tay cầm có thể mang lại niềm vui và hỗ trợ khi trẻ bắt đầu tập đi. Bạn cũng có thể nắm tay trẻ hoặc cho trẻ nắm một chiếc khăn trong khi bạn nắm đầu kia và cùng nhau bước đi.

2.4. Tự đứng

Gương mặt hạnh phúc của trẻ khi đứng một mình là biểu hiện của sự thành công (và có thể một chút sợ hãi).

Lúc này, trẻ đã có sự cân bằng và ổn định để đứng một mình. Thông thường, trẻ chỉ giữ đứng vài giây trong lần đầu tiên và dần dần sẽ đứng lâu hơn, thúc đẩy sự tự tin để bước thêm vài bước.

Chân của trẻ sơ sinh gần như chưa đủ mạnh mẽ để tự nâng lên, nhưng khi bạn giữ bé thẳng đứng bằng cả hai tay, bé có thể thõng chân xuống và đẩy chân vào một bề mặt cứng, giống như việc đi bộ. Hành động này là tự nhiên và bé chỉ có thể thực hiện được trong vài tháng đầu đời.

Khi bé đến khoảng 6 tháng, bé có thể nhảy lên và xuống nếu bạn để bé giữ thăng bằng trên đùi của bạn. Hoạt động này sẽ trở thành một sở thích trong vài tháng tới, vì cơ bắp chân của bé tiếp tục phát triển khi bé trở nên thành thạo trong các động tác lăn, ngồi và bò.

Khoảng 9 tháng, bé có thể cố gắng tự đứng lên bằng cách nắm đồ đạc (hãy đảm bảo mọi thứ trên đường đi của bé đủ vững để giúp bé). Bạn có thể giúp bé bằng cách đứng hoặc quỳ trước mặt bé và mở rộng hai tay ra. Hoặc bạn có thể nắm tay của bé và để bé đi về phía bạn. Trong giai đoạn này, bé có thể sẽ thích sự hỗ trợ từ chiếc xe tập đi hoặc đồ chơi đẩy mà bé có thể cầm khi đi bộ. (Chọn đồ chơi tập đi có đế đỡ rộng và ổn định.)

Hãy luôn giữ cho môi trường xung quanh bé của bạn mềm mại và an toàn để bé có thể thử nghiệm và phát triển kỹ năng mới của mình. Hãy tuân thủ theo các quy tắc an toàn trẻ em và luôn giữ cho bé của bạn an toàn.

Khi bé đang tập tự đứng lên, có thể bé sẽ cần sự giúp đỡ để học cách ngồi xuống. Nếu bé gặp khó khăn và khóc, hãy an ủi bé và đặt bé xuống. Hướng dẫn bé cách uốn cong đầu gối để có thể ngồi xuống mà không gặp rủi ro, và để bé có cơ hội thử nghiệm.

Bạn có thể khuyến khích bé bước đi bằng cách đứng hoặc quỳ trước mặt bé và mở rộng cả hai tay. Hoặc bạn có thể nắm cả hai tay của bé và cho bé đi về phía bạn. Bé cũng có thể thích chiếc xe tập đi hoặc đồ chơi đẩy mà bé có thể cầm khi đi bộ. (Lựa chọn đồ chơi tập đi ổn định với đế đỡ rộng.)

Luôn giữ cho bé ở trong một môi trường mềm mại và an toàn để thử nghiệm những kỹ năng mới. Luôn tuân theo các nguyên tắc an toàn cho trẻ và đảm bảo an toàn cho bé của bạn.

Viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) không khuyến khích việc sử dụng xe tập đi cho trẻ nhỏ. Vì chúng có thể làm cho bé đi lại dễ dàng, điều này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển chính xác của cơ bắp chân. Đồng thời, chúng có thể tạo điều kiện cho bé tiếp cận các vật dụng nóng hoặc chất độc mà trẻ bình thường không thể đạt được, làm tăng nguy cơ tai nạn và không an toàn cho bé.

Hãy chờ đến khi bé thường xuyên hoạt động ngoài trời hoặc trên các bề mặt đất gồ ghề hoặc lạnh trước khi mang giày cho bé. Việc đi chân trần giúp cải thiện sự cân bằng và phối hợp cho bé.

Đừng lo lắng nếu bé của bạn chỉ chậm biết đi một vài tháng. Tuy nhiên, nếu bé không thể đứng vững khi 12 tháng tuổi, không thể đi khi 18 tháng tuổi, hoặc không thể đi mà không mất thăng bằng khi đến 2 tuổi, hãy đưa bé đến thăm bác sĩ.

Hãy nhớ rằng trẻ sơ sinh có thời kỳ phát triển khác nhau và trẻ sinh non có thể đạt được các mốc thời gian này muộn hơn so với các em bé khác. Nếu bé sinh non, hãy tính toán các mốc quan trọng dựa trên ngày dự sinh, được gọi là độ tuổi điều chỉnh, mà bác sĩ sẽ xem xét để đánh giá sự phát triển của bé.

Sau những bước đi tuyệt vời đầu tiên hướng tới sự tự lập, bé yêu sẽ nắm vững những kỹ năng vận động quan trọng như:

• Đứng: Khi đạt được 14 tháng, bé có thể đứng một mình. Bé có thể ngồi xuống và sau đó đứng dậy, thậm chí là tập đi lùi.
• Đi bộ ổn định hơn: Khi đến 15 tháng, bé có thể di chuyển khá linh hoạt. Bé có thể thích chơi đồ chơi đẩy và kéo khi đã biết đi. Lúc này, bé sẽ bước đi với hai chân một cách chắc chắn và bàn chân hướng ra ngoài, điều này là bình thường và giúp bé duy trì sự ổn định.
• Cầu thang: Khoảng 16 tháng, bé sẽ bắt đầu thích thú đi lên và xuống cầu thang - mặc dù có thể bé sẽ cần sự giúp đỡ của bạn cho đến khi đến 2 tuổi.
• Leo và đá: Có khả năng bé sẽ trở nên thành thạo trong việc di chuyển sau 18 tháng. Bé có thể thích trèo lên đồ đạc trong nhà và có thể vận động lên cầu thang - mặc dù vẫn cần sự giúp đỡ để đi xuống trong vài tháng nữa. Bé có thể thử đá một quả bóng, mặc dù không phải lúc nào bé cũng thành công và có thể bé sẽ nhảy theo nhạc.
• Nhảy: Khi đến tuổi 25 hoặc 26 tháng, bước đi của bé sẽ trở nên đều đặn hơn và bé có khả năng vận động nhẹ nhàng từ gót chân đến ngón chân như người lớn. Bé cũng sẽ trở nên giỏi nhảy hơn.
• Tiếp tục di chuyển khéo léo hơn: Ở tuổi ba, nhiều kỹ năng cơ bản của bé sẽ trở thành thói quen. Bé có thể đi lên và xuống cầu thang một cách chắc chắn. Bé sẽ không còn cần tập trung nhiều vào việc đi, đứng, chạy hoặc nhảy, mặc dù một số hành động như kiễng chân hoặc đứng chân một chân vẫn có thể đòi hỏi sự tập trung và nỗ lực.

Để giúp bé phát triển tốt nhất, đặc biệt là trong giai đoạn bé tập đi, hãy bổ sung cho bé những sản phẩm hỗ trợ chứa lysine, các khoáng chất và vitamin quan trọng như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B để đảm bảo bé đủ dưỡng chất. Những vitamin này cũng hỗ trợ quá trình tiêu hóa, tăng cường khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng, giúp cải thiện tình trạng biếng ăn và thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho bé.

Nguồn tham khảo: babycenter.com