Chia sẻ của Bác sĩ chuyên khoa I Đặng Thị Ngọc Chương - Bác sĩ Nhi - Khoa Nhi - Sơ sinh tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Central Park.

Một trong những bước tiến quan trọng đánh dấu sự độc lập của trẻ là khả năng tự mình bước đi bằng hai chân. Mặc dù giai đoạn này có thể đầy thách thức, nhưng đa số trẻ có thể thực hiện những bước đầu tiên khi họ đạt 12 tháng tuổi. Vậy có những điều cần chú ý về bước tiến quan trọng này là gì?

Hầu hết những đoạn đầu tiên của hành trình tự đi xuất hiện khoảng từ 9 đến 12 tháng tuổi và khi bé đạt 14 hoặc 15 tháng, kỹ năng đi của bé đã phát triển tốt. Đừng lo lắng nếu bé của bạn mất một thời gian dài hơn. Một số trẻ hoàn toàn bình thường khi chỉ biết đi khi đã đến 16 hoặc 17 tháng tuổi. Trong giai đoạn này, bé đang tích hợp sự phối hợp và sức mạnh cơ bắp ở khắp cơ thể. Họ sẽ trải qua giai đoạn ngồi, lăn, và bò trước khi chuyển sang tập đứng dậy vào khoảng 9 tháng tuổi.

Từ đây trở đi, thách thức chủ yếu là bé tự tin và giữ được sự cân bằng. Bé có thể bắt đầu đứng dựa vào đối tượng dài như ghế và sau đó là việc ngập ngừng bước chập chững vào vòng tay chờ đợi của bạn. Chẳng bao lâu sau, bé có thể chạy và từ bỏ hình ảnh của một đứa trẻ nhỏ. Những bước đi đầu tiên là bước quan trọng, mở đầu cho sự độc lập của bé.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) thừa nhận rằng những bước tiến trong việc tập đi thường diễn ra khi trẻ 1 tuổi. Các dấu hiệu trẻ đã sẵn sàng đi bao gồm:

• Kéo người lên với sự hỗ trợ
• Đi bằng cách giữ đồ đạc làm điểm tựa
• Thực hiện một số bước đi độc lập
• Đứng vững và có thể tự đứng một mình.

2.1. Kéo người lên để đứng

Việc kéo đồ đạc để đứng là một dấu hiệu quan trọng cho thấy trẻ sắp biết đi. Điều này giúp củng cố sự phối hợp và cơ bắp chân của trẻ. Các bài tập nhỏ từ từ tạo điều kiện cho trẻ đứng độc lập, sau đó, bước tiến lên bằng những bước nhỏ và chậm nhất.

Để khuyến khích điều này, hãy mô phỏng chuyển động của trẻ và nói “lên!” khi chúng kéo lên và "xuống" khi chúng ngồi xuống một lần nữa.

2.2. Đi du lịch xung quanh nhà

Trẻ có thể di chuyển với sự tựa vào các đối tượng xung quanh nhà. Bàn cà phê có thể là điểm tựa hoặc chuyển đến các đối tượng khác để di chuyển trong phòng.

Điều này cho thấy trẻ đang học cách di chuyển trọng lượng và cân bằng trong khi thực hiện những thao tác này. Điều này cũng là bước chuẩn bị quan trọng cho việc di chuyển về phía trước, là bước quan trọng để bắt đầu đi bộ.

Để khích lệ hành trình di chuyển, hãy tạo ra một con đường an toàn với các đối tượng để trẻ có thể bám vào và di chuyển.

Tuy nhiên, cần chú ý với đồ nội thất, cây cỏ và các đồ vật khác không được đặt an toàn vào tường hoặc sàn nhà. Chúng có thể bị đổ, dẫn đến tình trạng ngã hoặc chấn thương không mong muốn.

2.3. Di chuyển với sự hỗ trợ

Việc cung cấp đồ chơi đẩy an toàn, phù hợp với độ tuổi (tránh các loại xe tập đi dành cho trẻ sơ sinh) có thể là nguồn cảm hứng cho việc đi và tăng tốc của trẻ.

Xe đẩy chở đồ chơi cho trẻ hoặc đồ chơi tập đi với bánh xe và tay cầm có thể mang lại niềm vui và hỗ trợ cho trẻ khi họ bắt đầu hành trình tập đi. Bạn cũng có thể nắm tay trẻ hoặc cho trẻ nắm một chiếc khăn trong khi bạn nắm đầu kia và bước đi.

2.4. Tự đứng

Gương mặt của trẻ khi chúng đứng lần đầu tiên thường là biểu hiện của sự thành công (và có lẽ một chút sợ hãi).

Lúc này, trẻ đã có sự cân bằng và vững chắc để đứng tự do. Ban đầu, trẻ thường chỉ đứng được vài giây, sau đó dần dần đứng lâu hơn, khuyến khích lòng tự tin để bước thêm vài bước.

Chân của trẻ sơ sinh thường còn yếu đủ để nâng đỡ trẻ, nhưng nếu bạn giữ trẻ đứng bằng cả hai tay, trẻ có thể thụt chân xuống và sử dụng chân để đẩy vào một bề mặt cứng, giống như khi đi bộ. Đây là một phản xạ tự nhiên và trẻ thường chỉ thực hiện được điều này trong vài tháng đầu đời.

Khi bé đạt khoảng 6 tháng tuổi, bé có thể nhảy lên xuống nếu bạn giữ bé đứng trên đùi. Hoạt động nhảy trở thành một sở thích trong vài tháng tiếp theo, khi cơ chân của bé tiếp tục phát triển trong khi bé bắt đầu làm quen với các động tác quay, ngồi và bò.

Khi đến 9 tháng, bé có thể thử tự đứng lên với sự hỗ trợ của đồ đạc (đảm bảo mọi thứ trên đường đi của bé đều vững chắc). Bạn có thể giúp bé bằng cách đặt bé gần sofa để bé có thể bám và thử những bước đi.

Khi đến 9 hoặc 10 tháng, bé có thể uốn cong đầu gối và ngồi xuống sau khi đứng. Khi đã thành thạo ở vị trí đứng, khoảng 12 tháng, bé sẽ bắt đầu hành trình, di chuyển từ vị trí có điểm tựa này sang vị trí có điểm tựa khác. Bé thậm chí có thể buông tay và đứng mà không cần hỗ trợ.

Trong giai đoạn này, bé cũng có thể uốn cong lưng và ngồi xổm. Sau khi làm được điều đó, bé có thể cầm đồ chơi khi ở vị trí đứng hoặc thực hiện các bước đi khi được giữ ở tư thế đi bộ. Bé thậm chí có thể vừa đi vừa nắm chặt tay bạn, mặc dù có lẽ bé sẽ không bước những bước đầu tiên một mình trong vài tuần tới. Hầu hết các bé thường bắt đầu bằng cách kiễng chân với bàn chân quay ra ngoài. Khi đến 12 tháng, nhiều bé mới thật sự biết đi - mặc dù có thể chưa vững lắm.

Khi bé học cách tự đứng lên, có thể bé sẽ cần một số sự giúp đỡ để quay trở lại. Nếu bé gặp khó khăn và khóc, hãy an ủi bé và đặt bé xuống. Hướng dẫn bé cách uốn cong đầu gối để có thể ngồi xuống mà không bị đổ và khuyến khích bé tự thử nghiệm.

Bạn có thể khuyến khích bé đi bằng cách đứng hoặc quỳ trước mặt bé và mở ra cả hai tay. Hoặc bạn có thể nắm cả hai tay của bé và để bé đi về phía bạn. Bé có thể cũng sẽ thích một chiếc xe tập đi hoặc đồ chơi đẩy mà bé có thể cầm khi đi bộ. (Chọn đồ chơi tập đi ổn định và có đế đỡ rộng.)

Luôn đảm bảo rằng bé của bạn có một môi trường mềm mại và an toàn để phát triển kỹ năng mới của mình. Tuân theo các nguyên tắc an toàn trẻ em và không bao giờ bỏ quên bé.

Viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) không khuyến cáo sử dụng xe tập đi cho trẻ nhỏ. Do chúng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển chính xác của cơ bắp chân khiến bé đi lại một cách dễ dàng. Hơn nữa, xe tập đi có thể làm cho bé dễ tiếp cận các vật dụng nóng hoặc chất độc mà trẻ bình thường không thể đạt tới, làm tăng rủi ro về an toàn.

Hãy chờ đến khi bé thường xuyên đi lại ngoài trời hoặc trên các bề mặt gồ ghề hoặc lạnh trước khi đưa giày cho bé. Việc đi chân trần giúp cải thiện sự cân bằng và phối hợp của bé.

Đừng lo lắng nếu con bạn chỉ bắt đầu biết đi muộn hơn một vài tháng. Tuy nhiên, nếu bé không thể đứng vững khi 12 tháng, không đi được khi 18 tháng, hoặc không thể đi mà vững vàng khi 2 tuổi, hãy đưa bé đến thăm bác sĩ.

Hãy nhớ rằng thời gian phát triển của trẻ sơ sinh là độc lập và trẻ sinh non có thể đạt được các mốc phát triển này muộn hơn so với trẻ bình thường. Nếu bé của bạn là sinh non, hãy theo dõi mốc thời gian tính từ ngày dự kiến sinh, được bác sĩ gọi là độ tuổi điều chỉnh của bé.

Sau những bước đi đầu tiên hướng tới sự độc lập, con bạn sẽ bắt đầu nắm vững những khả năng vận động quan trọng:

• Đứng: Khi đạt 14 tháng, bé có thể đứng một mình, ngồi xổm xuống và đứng lên trở lại, thậm chí bé có thể tập đi lùi.
• Đi bộ ổn định hơn: Ở 15 tháng, bé có thể đi lại khá tốt, thích đồ chơi đẩy và kéo, di chuyển với hai chân xa nhau và bàn chân hướng ra ngoài để duy trì sự ổn định.
• Cầu thang: 16 tháng, bé thích đi lên và xuống cầu thang, mặc dù có thể bé cần giúp đỡ để điều chỉnh hướng khi được 2 tuổi.
• Leo và đá: Sau 18 tháng, bé có thể đi lên đồ nội thất, vận động lên cầu thang, có thể đá bóng, tuy nhiên bé vẫn cần sự giúp đỡ khi đi xuống. Bé có thể thử nhảy theo nhạc.
• Nhảy: Ở 25 hoặc 26 tháng, bước đi của bé sẽ đều hơn, bé có khả năng nhảy từ gót chân đến ngón chân như người lớn.
• Di chuyển tốt hơn: Ở ba tuổi, nhiều chuyển động của bé trở thành bản năng, bé có thể đi lên xuống cầu thang bằng một chân trên mỗi bậc thang. Bé không còn tập trung nhiều vào việc đi, đứng, chạy hoặc nhảy, nhưng một số hành động như kiễng chân vẫn có thể đòi hỏi sự tập trung và nỗ lực.

Để hỗ trợ sự phát triển của bé, cha mẹ nên bổ sung các sản phẩm chứa lysine, khoáng chất và vitamin như kẽm, crom, selen, vitamin B giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, tăng cường khả năng hấp thụ dưỡng chất, giúp cải thiện tình trạng biếng ăn và phát triển toàn diện của bé.

Tham khảo: babycenter.com

• Có nên cho trẻ tập ngồi, tập đứng, tập đi sớm không?
• Khả năng tự đi của trẻ ở từng lứa tuổi
• Sự phát triển của trẻ mẫu giáo (từ 31 đến 32 tháng)