Buzz
Có thể phải thú nhận, thời gian rảnh không còn dành cho game nữa, thay vào đó, tôi hâm mộ việc xem YouTube. Trên nền tảng này, có hàng triệu nghệ sĩ sáng tạo đổ hết tâm huyết mỗi ngày để tạo ra nội dung mới phục vụ người xem. Những người đăng ký chọn kênh của họ làm nơi giải trí sau một ngày làm việc và học tập mệt mỏi. Gần đây, tôi đã chia sẻ một danh sách những kênh tôi theo dõi, mọi video mới đều đáng thưởng thức. Hầu hết chúng mang tính học thuật, kết hợp giải trí về game, xe cộ, âm nhạc, công nghệ, hoặc kiến thức tổng quát. Nếu bạn đã bỏ lỡ bài viết đó, đọc ngay dưới đây.
YouTube và vlog nội dung nhảm: Nguyên nhân xuất phát từ đâu?
Chắc hẳn bạn sẽ bất ngờ khi biết rằng, thường thì Việt Nam không phải là nơi bắt đầu của những trào lưu hot. Mọi xu hướng đang thịnh hành ở đây, đều là những trào lưu và xu hướng hot trên khắp thế giới, chẳng hạn như TikTok, YouTube, Facebook. Những mạng xã hội phổ biến tại Việt Nam đều có nguồn gốc từ các quốc gia khác, có thể là phương Đông hoặc phương Tây.
Nếu bạn là người theo dõi tin tức công nghệ toàn cầu hoặc tin tức về game, có lẽ bạn sẽ thấy một số thông tin tiêu cực về một số YouTuber, streamer hay influencer nổi tiếng. Hãy nhớ đến trường hợp của YouTuber Mỹ nổi tiếng Logan Paul, khi anh ta bị chỉ trích vì việc thám hiểm khu rừng Aokigahara tại Nhật Bản, nơi nổi tiếng với các vụ tự sát. Hành động quay video ghi lại cảnh thi thể trong khu rừng khiến anh ta bị ném đá. Điều này chỉ là một ví dụ cho việc tạo ra nội dung vô giá trị. Hầu hết các video vlog của Logan Paul đều chứa đựng nội dung gây sốc, từ châm biếm người đi đường, đùa giỡn ăn bột giặt, đến hành vi đối với động vật, và nhiều hơn nữa. Một phần lý do khiến Logan Paul trở thành một YouTuber 'thành công' có thể là do đối tượng fan hầu hết đều là trẻ con chưa hiểu rõ về đạo đức, chỉ cần thấy 'thần tượng' làm trò đùa là họ thích.
Một ví dụ khác là TikTok, nơi mà bạn có thể tìm thấy những thử thách kỳ lạ và đôi khi nguy hiểm. Mình đã cố gắng thuyết phục em gái tôi gỡ TikTok khỏi điện thoại, nhưng chưa thành công. Tuy nhiên, có vẻ như không có quốc gia nào có nhiều nội dung nhảm nhí và thiếu giá trị như trên YouTube. Cho dù TikTok thường xuyên bị chỉ trích về cách quản lý nội dung và người dùng, đặt người dùng vị thành niên vào tình huống khó khăn, nhưng cũng không thiếu những video nhảm nhí.
Nhấn mạnh một lần nữa, những video vlog nhảm nhí trên các kênh YouTube của người Việt đều lấy cảm hứng từ các YouTuber nước ngoài hoặc từ những người ả influencer Trung Quốc trên TikTok. Những trò 'đùa' đầy nguy hiểm, đáng sợ và đáng lên án thường bắt nguồn từ các ví dụ trước đó. Việc đổ lỗi cho YouTuber Việt Nam không phải là hợp lý, vì mọi quốc gia đều có những kênh như vậy.
Còn những 'thử thách' hoặc trò chơi 'khăm' nhảm nhí và nguy hiểm, có lẽ chúng ta nên ngừng bàn luận. Mặc dù có những kênh hoặc chương trình truyền hình prank vô cùng hài hước và vô hại, như Gag Just For Fun mà chúng ta từng xem trên TV, nhưng những 'thả 100 cái dao từ trên cao xuống' hoặc 'thử thách ngồi trong chuồng chó 7 ngày' thì...
Thị hiếu cao cấp hay độ thấp?
Tầng thứ ba trong tháp nhu cầu của Abraham Maslow, tập trung vào những yếu tố xã hội, quan hệ, và tình cảm giữa con người với con người, có lẽ là lý do dễ nhất để giải thích sự tồn tại của bất kỳ mạng xã hội trực tuyến nào. Nhu cầu của chúng ta không chỉ đơn giản là muốn có bạn bè, gia đình, người thân, đồng nghiệp, mà còn muốn duy trì liên lạc với những người ở xa, và kết nối với những người có sở thích chung.
Khi kết hợp với mong muốn được lắng nghe và chia sẻ quan điểm, vlog hay các video 'reaction' đã xuất hiện cách đây hơn chục năm và ngay lập tức trở thành xu hướng đặc sắc, không thua kém gì giữa thị hiếu thượng lưu và độ thấp. Có những vlog chất lượng cao, mang đến thông tin hữu ích (ít nhất là đối với cá nhân), như Johnny Harris, Modern Vintage Gamer, Rick Beato hay Optimum Tech. Tuy nhiên, cũng không thiếu những vlogger nhảm nhí, danh sách họ dài như cuộc đời mỗi ngày (thực ra là vì không biết tên ai, may quá).
Như những Người Tạo Nội Dung trên YouTube chân chính, họ dành rất nhiều công sức để tạo ra nội dung giáo dục, hữu ích, mang đầy kiến thức. Ngược lại, nhóm YouTuber nhảm hàng ngày đổ hết sự sáng tạo vào những thử thách, trò chơi độc hại và nhảm nhí. Đối với cả hai nhóm, mục tiêu chung chỉ là một: Số lượng lượt xem và đăng ký cao, chấm dứt ở đó. Lượng xem càng nhiều, thu nhập càng cao.
Và, mặc dù những YouTuber này mang lại tiếng cười thư giãn sau một ngày làm việc mệt mỏi, nhưng họ cũng đồng thời tạo ra một xu hướng nguy hiểm. Không chỉ ảnh hưởng đến nền công nghiệp nội dung số, mà còn đặt ra thách thức lớn đối với tri thức của thế hệ người Việt Nam.
Làm thế nào để thay đổi?
Điều đáng lo ngại nhất không phải là những YouTuber tận dụng nội dung nhảm nhí và độc hại, bởi vì chúng không đủ sức tạo ra sự khác biệt tiêu cực trong cộng đồng. Thực sự nguy hiểm nhất đến từ thuật toán của YouTube và các mạng lưới đứng sau họ, chia sẻ doanh thu mà không cần quan tâm đến hậu quả.
Thuật toán của YouTube khiến cho một tài khoản hoặc thiết bị xem nhiều nội dung nhảm nhí, dẫn đến việc xuất hiện ngày càng nhiều nội dung tương tự. Người xem dễ dàng rơi vào vòng xoáy không lối thoát của những nội dung độc hại, bởi vì chúng luôn hiện diện, luôn làm tò mò, và luôn được click để xem.
Vòng lặp không bao giờ kết thúc…
Và với sự tiếp tục của vòng lặp, doanh thu quảng cáo cũng tiếp tục…
Đối với các network liên kết với YouTuber, họ rõ ràng hiểu tác hại của những nội dung này, nhưng họ cũng nhận ra rằng đây là thứ mà nhiều người Việt Nam yêu thích và theo dõi hàng ngày. Với sự hiện diện của người xem, cả YouTuber lẫn network sẽ cố gắng tối đa hóa nội dung độc hại trên các kênh liên kết với họ. Tiền luôn đứng trên hết, vượt qua mọi khía cạnh như tri thức hay ý thức.
Các lần hiếm hoi khi cơ quan công an triệu tập những YouTuber hay influencer sản xuất nội dung nhảm nhí có thể coi là bước quan trọng để ngăn chặn những video tương tự. Bắt đầu từ một kênh, một network, việc hành động mạnh mẽ có thể làm cho mọi YouTuber muốn kiếm tiền từ nội dung độc hại phải suy nghĩ lại, vì lợi nhuận không đủ để bù đắp cho án phạt. Dần dà, những nội dung khiến nhiều người Việt Nam mê muội cũng sẽ biến mất. Tuy nhiên, ở góc độ cá nhân, mỗi người Việt cũng cần lên án và tự bản thân report mỗi video nhảm nhí và độc hại để tự bảo vệ trang chủ YouTube của mình khỏi những nội dung này, trên thiết bị mà họ sử dụng. Nếu đủ người làm điều này, sự khác biệt sẽ trở nên rõ ràng.
