Một con cá heo mũi chai cô đơn tại biển Baltic đang khiến giới khoa học ngạc nhiên với hàng loạt âm thanh mà nó tạo ra, dù không có bạn đồng loại nào gần đó. Cuộc nghiên cứu về hiện tượng này đã mở ra những quan điểm mới về hành vi và cảm xúc của cá heo, đặc biệt trong điều kiện cô lập.
Cá heo mũi chai (Tursiops truncatus) là loài động vật xã hội, thường sống theo nhóm. Tuy nhiên, vào tháng 9/2019, một con cá heo lẻ loi, được đặt tên là 'Delle', bắt đầu xuất hiện tại eo biển Svenborgsundsung ở Đan Mạch, một khu vực nằm ngoài phạm vi sống tự nhiên của loài này và không có cá heo nào khác trong khu vực.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Nam Đan Mạch, do nhà sinh vật học Olga Filatova dẫn đầu, đã lắp đặt thiết bị ghi âm dưới nước để ghi lại những âm thanh mà 'Delle' phát ra. Ban đầu, họ chỉ hy vọng ghi được vài tiếng huýt sáo mơ hồ, nhưng kết quả thu được đã vượt xa kỳ vọng.

Hàng ngàn âm thanh được ghi nhận
Trong 69 ngày, từ 8/12/2022 đến 14/2/2023, thiết bị ghi âm đã thu được tổng cộng 10.833 âm thanh khác nhau từ 'Delle', bao gồm:
- 2.291 tiếng huýt sáo.
- 2.288 chuỗi xung âm.
- 5.487 âm tần số thấp.
- 767 tiếng đánh bóng nước.
Trong số những âm thanh được ghi lại, có ba tiếng huýt sáo đặc biệt, được gọi là 'tiếng huýt sáo đặc trưng'. Đây là những âm thanh mang tính cá nhân, giống như 'tên gọi' của mỗi cá thể cá heo. 'Nếu không biết Delle sống một mình, chúng tôi có thể nghĩ rằng ít nhất có ba con cá heo tham gia vào việc giao tiếp', Filatova chia sẻ.

Nói chuyện với chính mình?
Hiện tượng này khiến người ta phải đặt ra câu hỏi: tại sao một con cá heo sống lẻ loi lại phát ra những âm thanh giao tiếp mà thường chỉ thấy giữa các cá thể trong một nhóm?
Ban đầu, nhóm nghiên cứu đã tự hỏi liệu 'Delle' có đang cố gắng giao tiếp với con người, chẳng hạn như những người chèo thuyền, nhưng âm thanh vẫn được ghi lại vào ban đêm khi không có ai ở gần. Một giả thuyết được đưa ra là 'Delle' có thể phát ra âm thanh như một cách tự an ủi, hoặc vô thức phản ứng trước cảm xúc, tương tự như việc con người cười khi không có ai xung quanh.
Cũng có thể 'Delle' đang cố gắng thu hút sự chú ý của những con cá heo khác. Tuy nhiên, điều này không khả thi vì con cá heo này đã sống ở khu vực này hơn ba năm mà không gặp bất kỳ đồng loại nào.
Hiểu thêm về cảm xúc của cá heo
Các chuyên gia như Thea Taylor, giám đốc Dự án Cá heo Sussex, nhận xét rằng kết quả này không quá bất ngờ. Cá heo là loài sử dụng âm thanh không chỉ để săn mồi và điều hướng mà còn để giao tiếp ở khoảng cách xa. Tuy nhiên, việc một con cá heo đơn độc liên tục phát ra âm thanh giao tiếp lại rất đáng chú ý.
Taylor cho rằng những âm thanh này có thể là tín hiệu vô thức về cảm xúc, mở ra khả năng sử dụng giao tiếp của cá heo như một phương tiện để nghiên cứu sâu hơn về hành vi và cảm xúc tự nhiên của chúng.

Khám phá mới từ một cá thể cô lập
Trước đây, những con cá heo sống đơn độc thường bị coi là 'kẻ lạ' và ít được nghiên cứu. Tuy nhiên, trường hợp của 'Delle' chứng tỏ rằng những cá thể này có thể cung cấp những thông tin quý giá về hành vi và sinh học của loài cá heo.
"Chúng tôi vẫn còn nhiều điều cần tìm hiểu để giải thích lý do cá heo phát ra những âm thanh này", Taylor kết luận. Nghiên cứu không chỉ mở ra cái nhìn sâu sắc hơn về thế giới nội tâm của 'Delle', mà còn mở rộng nghiên cứu về giao tiếp và cảm xúc của các loài động vật biển.
Nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Bioacoustics vào ngày 31/10/2024.
