Các bệnh hô hấp phổ biến khi chuyển mùa

1. Tại sao bệnh hô hấp thường xảy ra khi chuyển mùa

Dưới đây là những nguyên nhân giải thích cho việc nhiều người thường mắc bệnh hô hấp khi chuyển mùa:

• Sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ khi chuyển mùa (từ nóng sang lạnh, từ nắng sang mưa, ...) trong thời gian ngắn làm suy yếu hệ miễn dịch của con người. 

• Các vi khuẩn trong môi trường có điều kiện thuận lợi để sinh sôi và gây bệnh cảm lạnh. Đường hô hấp là nơi tiếp nhận nhiều virus, vi khuẩn khi hít thở. Vì vậy, khi thời tiết thay đổi, nhiều người xuất hiện các triệu chứng như đau họng, ho, hắt hơi, sổ mũi,...;

• Các vi sinh vật như virus cúm mùa thường phát triển dễ dàng hơn vào mùa lạnh;

• Không khí trong nhà khi trời lạnh dễ bị tù túng do ít ra ngoài, ít mở cửa để giữ ấm. Điều này làm cản trở sự lưu thông của không khí trong nhà, vi khuẩn dễ sinh sôi nảy nở hơn;

• Ánh nắng mặt trời là một dạng năng lượng giúp tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn. Trong mùa lạnh, thời gian ánh nắng ít hơn, có khi nhiều ngày mưa phùn gió bấc không nhìn thấy mặt trời. Điều này cũng là một trong những nguyên nhân khiến mọi người dễ mắc bệnh hô hấp hơn khi chuyển mùa.

Biến đổi thất thường của khí hậu đóng một vai trò quan trọng trong việc gây ra các vấn đề về sức khỏe hô hấp

2. Các bệnh hô hấp nào thường gặp khi thời tiết chuyển mùa?

2.1. Nhiễm trùng đường hô hấp

Nhiễm trùng đường hô hấp thường xảy ra ở xoang mũi, ngực, phổi và họng với các bệnh như: viêm phổi, cảm lạnh, viêm họng, viêm mũi, viêm phế quản mạn tính, viêm xoang mạn tính, cúm, viêm họng liên cầu khuẩn.

Bệnh có thể ở dạng cấp tính hoặc mạn tính. Khi bị nhiễm trùng mạn tính thì bệnh sẽ tái phát nhiều lần không khỏi dứt điểm, đặc biệt là khi thời tiết chuyển từ mùa thu sang mùa đông, khi mọi người thường dành nhiều thời gian trong nhà hơn và tập trung nhiều người trong không gian hẹp. Điều này tăng nguy cơ lây lan bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. 

Hiện nay có nhiều loại virus và vi khuẩn khác nhau gây nhiễm trùng đường hô hấp. Cơ chế lây truyền chủ yếu là thông qua những giọt bắn lơ lửng trong không khí khi người bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi, sổ mũi,... Thậm chí nếu tiếp xúc với các bề mặt có chứa vi khuẩn và đưa tay lên mũi, mắt, miệng cũng có thể bị nhiễm bệnh.

Nếu tác nhân gây bệnh là vi khuẩn thì có thể sử dụng kháng sinh để điều trị. Tuy nhiên, nếu là virus thì việc sử dụng kháng sinh sẽ không hiệu quả và cần dùng loại thuốc kháng virus thay thế. Trong các trường hợp mạn tính, phương pháp điều trị chủ yếu là kê đơn thuốc nhằm kiểm soát và giảm nhẹ các triệu chứng. 

Nhiễm trùng đường hô hấp thường do virus hoặc vi khuẩn gây ra

2.2. Hen phế quản

Hen phế quản hay hen suyễn cũng là một trong các bệnh hô hấp dễ tái phát khi chuyển mùa. Điều này thường xảy ra nhiều hơn ở trẻ em mắc bệnh. Vì thời gian này thường là thời điểm trẻ đi học và thời tiết thay đổi từ mùa thu sang đông, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn gây bệnh hô hấp lan truyền. 

Ngoài ra, qua các mùa khác nhau, trẻ mắc hen suyễn có thể phải đối mặt với nhiều tác nhân dị ứng khác nhau, đặc biệt là phấn hoa. Điều này kết hợp với ô nhiễm không khí gia tăng và sự phát triển mạnh mẽ của virus khi thời tiết chuyển mùa. 

3. Các biện pháp phòng ngừa bệnh hô hấp khi giao mùa

Để duy trì sức khỏe trong bối cảnh thay đổi của thời tiết, mỗi người cần chú ý và thực hiện các biện pháp sau:

• Tránh uống nước đá, đặc biệt là trong mùa lạnh để không bị viêm họng hay các vấn đề khác về hô hấp;

• Luôn giữ ấm cơ thể khi trời lạnh, chú trọng giữ ấm vùng ngực, cổ và gan bàn chân;

• Tắm rửa ở nơi kín gió, có đèn sưởi. Sau khi tắm xong cần lau khô người trước khi mặc quần áo. Nếu gội đầu, nên sấy khô tóc trước khi đi ngủ;

• Không nên thức khuya vì dễ nhiễm lạnh khi nhiệt độ giảm;

• Tránh để máy lạnh hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt;

• Đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày và vệ sinh lưỡi họng kỹ càng. Súc miệng và rửa mũi bằng nước muối sinh lý 0,9% để loại bỏ vi khuẩn;

• Rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và khi từ ngoài về nhà để phòng tránh bệnh hô hấp;

• Tránh xa khói thuốc lá và thuốc lào;

• Bổ sung đủ dinh dưỡng, nhất là rau xanh và hoa quả giàu vitamin C, và tập thể dục để tăng cường sức đề kháng;

• Tiêm phòng cúm và phế cầu hàng năm, nhất là với người có nguy cơ cao. Vắc xin giúp giảm nhẹ triệu chứng và ngừa biến chứng nguy hiểm nếu mắc bệnh.

Luôn đeo khẩu trang khi ra ngoài và ở nơi công cộng để phòng ngừa bệnh hô hấp

Hiện nay, nhiều người tự ý mua thuốc uống khi có triệu chứng hô hấp, kể cả kháng sinh, dù không rõ nguyên nhân do virus hay vi khuẩn, và bệnh gì. Thậm chí, có người dùng lại đơn thuốc cũ của bác sĩ mà không có chỉ định.

Việc tự ý dùng thuốc như vậy rất nguy hiểm, dễ dẫn đến kháng kháng sinh. Sau này, có thể bạn chỉ bị cảm lạnh nhưng phải dùng kháng sinh mạnh nhất mới khỏi. Điều này khiến khả năng điều trị bệnh sau này bị hạn chế.

Vì thế, khi cơ thể xuất hiện triệu chứng bệnh hô hấp, bạn không nên tự ý mua thuốc mà cần đi khám để được bác sĩ kê đơn và điều trị đúng cách.