Buzz
1. Liên quan đến tim mạch trong biến chứng tiểu đường
Bệnh tiểu đường làm tăng đường huyết kéo dài, gây ra sự rối loạn và suy yếu chức năng của nhiều cơ quan trong cơ thể, trong đó, biến chứng về tim mạch là một trong những nguyên nhân gây ra tử vong phổ biến nhất. Theo thống kê, có đến 70% bệnh nhân mắc tiểu đường tử vong do biến chứng này.
Tiểu đường ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể
1.1. Tiểu đường gây ra biến chứng tim mạch như thế nào?
Chắc hẳn chúng ta đều biết rằng tiểu đường là một loại bệnh rối loạn chuyển hóa glucose do hormone Insulin do tuyến tụy tiết ra. Bệnh nhân tiểu đường không thể chuyển hóa glucose, dẫn đến tăng đường huyết và tổn thương tế bào nội mạc, gây ra rối loạn chức năng của mạch máu.
Tình trạng này dẫn đến việc cholesterol dễ dàng xâm nhập vào máu qua lớp nội mạc, khiến tế bào bạch cầu dễ bị kết dính và xuyên qua lớp nội mạc. Điều này dẫn đến việc hình thành và tiến triển nhanh chóng của các mảng xơ trong động mạch, làm hẹp lòng mạch. Bệnh nhân có thể gặp phải nhiều vấn đề bệnh lý như thiếu máu cục bộ mạn tính, tổn thương nội mạc mạch máu, tắc nghẽn mạch cấp tính,…
Tùy thuộc vào vị trí của mạch máu bị tổn thương mà các khu vực ảnh hưởng có thể khác nhau. Các triệu chứng như nhồi máu cơ tim, nhồi máu não, đau thắt ngực, tai biến mạch máu não, viêm tắc động mạch chi, hoại tử đầu chi, tăng huyết áp, suy thận, giảm thị lực,… có thể đe dọa tính mạng của bệnh nhân.
Tiểu đường có thể gây ra biến chứng tim mạch đe dọa tính mạng của bệnh nhân
1.2. Tiểu đường gây ra biến chứng tim mạch nguy hiểm như thế nào?
Các biến chứng tim mạch do tiểu đường rất nguy hiểm, có thể gây ra tổn thương vĩnh viễn, thậm chí là tử vong. Điều này giải thích tại sao đến 70% trường hợp tử vong do tiểu đường là từ các biến chứng tim mạch. Hơn nữa, những bệnh nhân tiểu đường có những yếu tố thuận lợi cũng như mức độ nguy hiểm tăng lên nhiều lần như:
- Béo phì.
- Cao huyết áp.
- Tuổi cao (trên 60).
- Rối loạn mỡ máu do tăng triglycerid hoặc cholesterol hoặc cả hai.
- Hút nhiều thuốc lá, thuốc láo.
- Thiếu tập thể dục.
- Từng mắc bệnh nhồi máu cơ tim trước đây.
Vì vậy, người bệnh tiểu đường thường được khuyến khích tăng cường hoạt động thể chất, từ bỏ hút thuốc, thực hiện thể dục, kiểm soát cholesterol, huyết áp,… nhằm phòng ngừa biến chứng tim mạch.
1.3. Biến chứng tim mạch do tiểu đường có những dấu hiệu gì?
Như đã đề cập ở trên, các nhóm mạch máu ảnh hưởng sẽ gây ra các triệu chứng lâm sàng khác nhau. Các biến chứng tim mạch thường gặp của tiểu đường bao gồm:
Bệnh lý mạch vành
Bệnh mạch vành gây ra tình trạng thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim nhưng thường không có triệu chứng rõ ràng, làm cho việc phát hiện khó khăn. Một số bệnh nhân có thể trải qua những cơn đau thắt ngực, đau sau xương ức, cảm giác nặng ngực trái, khó thở, hoặc đánh rơi ngực,... Mặc dù vậy, nhiều người mắc bệnh mạch vành do tiểu đường lại không có bất kỳ triệu chứng nào, chỉ có thể phát hiện qua kiểm tra tim mạch định kỳ.
Triệu chứng của bệnh mạch vành không luôn rõ ràng
Bệnh mạch vành ở người mắc tiểu đường là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất, gây ra tỷ lệ tử vong cao. Vì vậy, ngay khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, người bệnh cần được kiểm tra kỹ về tình trạng tim mạch. Các phương pháp chẩn đoán hiệu quả bao gồm siêu âm tim, xạ hình tưới máu cơ tim, ghi điện tâm đồ, chụp động mạch vành,...
Bệnh lý mạch máu não
Người mắc tiểu đường có thể phải đối mặt với tai biến mạch máu não, đột quỵ não, thường biểu hiện qua xuất huyết não hoặc nhồi máu não. Họ có thể bị bại liệt một phần hoặc toàn bộ cơ thể, rối loạn ý thức, méo miệng,... Các dấu hiệu này có thể xuất hiện thoáng qua, tái phát nhiều lần hoặc trở nên nặng nề, có thể dẫn đến tàn phế hoặc thậm chí tử vong.
Người mắc tiểu đường có thể phát hiện sớm bệnh lý mạch máu não qua các dấu hiệu như giảm trí nhớ, mất thăng bằng, rối loạn giấc ngủ, chóng mặt,... Các phương pháp thăm dò hiệu quả để chẩn đoán bao gồm lưu huyết não, siêu âm mạch máu não, chụp cắt lớp vi tính,...
Bệnh lý mạch máu ngoại biên
Mạch máu ngoại biên chịu trách nhiệm đưa máu tới các chi, do đó khi vùng này bị tổn thương do tiểu đường, người bệnh có thể gặp nhiều dấu hiệu điển hình như đau mỏi chân thường xuyên, chuột rút sau khi đi bộ, loét, hoại tử đầu chi, huyết áp chi thấp,...
Khi gặp tình trạng này, người bệnh cần được chẩn đoán và kiểm tra sớm bằng siêu âm Doppler mạch máu, cũng như chụp động mạch bằng CT để phát hiện vị trí và tình trạng tổn thương.
2. Biến chứng nhiễm trùng
Bệnh nhân tiểu đường thường có hệ miễn dịch suy yếu, làm cho cơ thể dễ bị nhiễm trùng. Những biến chứng nhiễm trùng phổ biến của bệnh tiểu đường bao gồm:
- Nhiễm nấm Candida ở móng tay, chân hoặc vùng kín.
- Nhiễm trùng da do vi khuẩn Staphylococcus.
- Nhiễm trùng đường tiểu do vi khuẩn E.coli.
Bệnh nhân tiểu đường có nguy cơ cao hơn bị nhiễm trùng so với người bình thường
Đặc biệt, bệnh nhân tiểu đường dễ mắc các vấn đề về nhiễm trùng, viêm loét chân do kết hợp nhiễm trùng và biến chứng thần kinh - mạch máu. Tình trạng này rất nguy hiểm, nếu không can thiệp kịp thời có thể gây nhiễm trùng nặng, phải phẫu thuật cắt bỏ chi.
3. Phòng ngừa biến chứng của tiểu đường
Tiểu đường gây ra sự rối loạn hoạt động và chức năng của nhiều cơ quan trong cơ thể, từ đó gây ra nhiều vấn đề lâm sàng khác nhau. Những biến chứng này, đặc biệt là biến chứng tim mạch, là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở bệnh nhân tiểu đường.
Do đó trong quá trình điều trị tiểu đường, việc kiểm soát chặt chẽ đường huyết cần được kết hợp với phòng ngừa biến chứng như: quản lý huyết áp, lipid máu, chỉ số khối cơ thể. Bên cạnh việc sử dụng thuốc đúng liều theo hướng dẫn của bác sĩ, bệnh nhân cũng cần tuân thủ chế độ dinh dưỡng và luyện tập thể dục đều đặn, khoa học để tăng cường sức khỏe và ngăn ngừa biến chứng.
Chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân tiểu đường cần hạn chế lượng đường, tinh bột, muối và chất béo, thay vào đó tăng cường thức ăn giàu chất xơ và vitamin. Luyện tập thể dục đều đặn giúp giảm đường huyết, tăng cường sức khỏe tim mạch và cải thiện sự đáp ứng của cơ thể với insulin. Giữ trọng lượng cơ thể ổn định cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa biến chứng tiểu đường.
Luyện tập thể dục đều đặn và có kế hoạch sẽ giúp ngăn ngừa hiệu quả các biến chứng của tiểu đường
