Các biến đổi chính sách ảnh hưởng đến thị trường ô tô, xe máy tại Việt Nam năm 2023

Một trong những biện pháp chính ảnh hưởng mạnh mẽ đến thị trường ô tô Việt Nam trong năm vừa qua là việc giảm 50% lệ phí trước bạ đối với ô tô được lắp ráp sản xuất trong nước. Tuy nhiên, quy định mới về biển số định danh cá nhân lại khiến không ít người bối rối.

Giảm 50% lệ phí trước bạ đối với xe lắp ráp trong nước

Thị trường ô tô Việt Nam vừa trải qua một năm kinh doanh với nhiều cơ hội nhưng cũng đầy rủi ro và thách thức. Biểu đồ sụt giảm sản lượng đáng lo ngại của thị trường ô tô Việt chính thức được xác lập từ tháng 4/2023 khi doanh số ô tô tuột mốc 30.000 xe/tháng xuống còn 22.409 xe, giảm 47% so với cùng kỳ năm ngoái.

Bước sang tháng 5/2023, tình hình còn đáng quan ngại hơn khi doanh số ô tô giảm đến 52%. Tình trạng này diễn ra đối với cả xe sản xuất, lắp ráp trong nước và xe nhập khẩu. Đây là thời điểm các hãng xe buộc phải có những hành động thực tế. Sau hai lần được triển khai vào các năm 2020 và 2022, bước sang giữa năm 2023, chính sách giảm 50% lệ phí trước bạ với ô tô lắp ráp sản xuất trong nước một lần nữa được ban hành.

Nhờ chính sách giảm 50% lệ phí trước bạ đối với xe lắp ráp trong nước theo quy định tại Nghị định số 41/2023/NĐ-CP ngày 28/6/2023 của Chính phủ (Giảm 50% phí trước bạ đối với ô tô, rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô và các loại xe tương tự xe ô tô được sản xuất, lắp ráp trong nước), một lần nữa có thể coi là “ phao cứu sinh” cứu thị trường ô tô Việt Nam khi đang trên đà lao dốc.

Mặc dù chưa thể có những bước nhảy ngoạn mục nhưng sau gần 6 tháng triển khai thực hiện, chính sách này cũng góp phần không nhỏ vào việc thúc đẩy tăng trưởng doanh số trong cả nước, giúp thị trường ô tô tránh sự khủng hoảng. Tính đến hết tháng 11/2023, theo số liệu thống kê của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) thì doanh số bán ô tô tại Việt Nam vẫn thấp hơn gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Ngoài những chính sách kích cầu tiêu dùng, một số quy định mới cũng khiến người tiêu dùng phải đối mặt với tình trạng bối rối, hỗn độn, đó là vấn đề về biển số định danh và việc gia hạn đăng kiểm.

Biển số định danh cá nhân

Chưa đầy nửa năm trước, biển số xe máy và ô tô thường được cấp theo từng chiếc xe. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư 24 ban hành năm 2023 của Bộ Công An có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2023 thì biển số xe sẽ được cấp và quản lý theo mã định danh của chủ xe (gọi là biển số định danh).

Biển số định danh là loại biển số có ký hiệu, số seri, kích thước chữ và số, màu sắc theo quy định. Các xe đã có biển số gồm 5 số trước ngày 15/8/2023 mà chưa được thu hồi thì số biển số đó sẽ được xác định là biển số định danh của chủ xe.

Việc chuyển đổi chủ sở hữu của xe cũng tạo ra những trở ngại, khiến cho thị trường xe đã qua sử dụng một thời gian phải đối mặt với tình trạng đình trệ do thủ tục chuyển đổi chủ sở hữu có phần phức tạp. Nhiều người chỉ vì ' nản' không muốn phải tìm kiếm chủ sở hữu trước đó nên đã do dự trong việc quyết định mua lại xe đã qua sử dụng.

Ngoài ra, Thông tư 24 còn đề cập đến nhiều quy định về thủ tục đăng ký biển số xe máy và ô tô, trong đó có quy định rằng khi bán, chuyển nhượng xe cho người khác, chủ sở hữu vẫn được phép giữ lại biển số để sử dụng lại khi đăng ký xe mới. Biển số định danh được lưu giữ cho chủ sở hữu trong khoảng thời gian 5 năm, tính từ ngày thu hồi. Nếu sau thời gian 5 năm chủ sở hữu không đăng ký lại, số biển số định danh đó sẽ được chuyển vào kho biển số để đăng ký và cấp cho tổ chức hoặc cá nhân khác.

Tự động gia hạn đăng kiểm đối với xe ô tô

Thực tế cho thấy hoạt động đăng kiểm đối với phương tiện cơ giới đường bộ trong thời gian qua vẫn còn một số vấn đề cần được giải quyết. Kể từ cuối năm 2022, các cơ quan chức năng đã tiến hành kiểm tra, xem xét và điều chỉnh lại hoạt động của các trung tâm đăng kiểm. Tháng 6 năm 2023, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) đã ban hành Thông tư 08/2023 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 16/2021/TT-BGTVT về kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường cho phương tiện giao thông cơ giới đường bộ.

Theo đó, thông tư 08 quy định cơ quan đăng kiểm tự động cấp xác nhận thời hạn hiệu lực của Giấy chứng nhận, Tem kiểm định cho các phương tiện tham gia giao thông mà chủ xe không cần phải đưa xe đến trung tâm đăng kiểm để kiểm định lại.

Theo quy định, các xe ô tô chở người đến 09 chỗ không kinh doanh vận tải được sản xuất trong khoảng thời gian từ 07 năm đến 20 năm và đã được cấp trước ngày 22 tháng 3 năm 2023 sẽ được tự động gia hạn đăng kiểm, có hiệu lực đến trước ngày 01 tháng 7 năm 2024.

Như vậy, các loại xe ô tô chở người đến 9 chỗ kinh doanh vận tải như xe taxi, xe dịch vụ taxi công nghệ sẽ không được tự động gia hạn đăng kiểm.

Chính sách này đã được áp dụng và giúp 'tháo gỡ' những vấn đề trong hoạt động đăng kiểm ô tô gần đây, cũng như giải quyết tình trạng quá tải tại một số trung tâm đăng kiểm khi đến hạn.

Người dân được phép tham gia đấu giá biển số

Ngoài những quy định liên quan đến biển số định danh, người dân cũng có cơ hội tham gia đấu giá biển số đẹp, một hình thức được nhiều người ủng hộ và sẵn lòng chi tiền trăm triệu, thậm chí là tỷ đồng để sở hữu những biển số mang ý nghĩa đặc biệt đối với họ (như biển số tứ quý, biển số thần tài, biển số phát lộc…).

Cụ thể, theo quy định của Nghị định 39, chi tiết hóa một số điều của Nghị quyết số 73/2022/QH15 của Quốc hội về thí điểm đấu giá biển số xe ô tô, từ ngày 1/7/2023, Bộ Công an thực hiện thí điểm đấu giá biển số xe ô tô qua mạng điện tử trên trang thông tin đấu giá trực tuyến của tổ chức đấu giá tài sản. Số lượng biển số ô tô được đưa ra đấu giá tại mỗi phiên do Bộ trưởng Bộ Công an quyết định, bao gồm biển số ô tô của 63 tỉnh, thành phố.

Điều này có thể xem như là một tài sản cá nhân liên kết chặt chẽ với chủ sở hữu.