Các dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ sơ sinh mà ba mẹ cần biết

Các dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ sơ sinh thường khó nhận diện ban đầu vì dễ bị nhầm với các bệnh khác. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm não và thậm chí tử vong. Do đó, việc nhận biết sớm bệnh sởi ở trẻ là rất quan trọng để ba mẹ chủ động phòng ngừa và chăm sóc con tốt hơn.

Khái quát về bệnh sởi ở trẻ sơ sinh

Sởi là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, dễ lây qua đường hô hấp, đặc biệt là với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa được tiêm phòng đầy đủ. Sởi gây ra các triệu chứng như sốt, phát ban đỏ, viêm kết mạc, ho và chảy nước mũi. Đối với trẻ sơ sinh, bệnh không chỉ gây khó chịu mà còn có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây ra bệnh

Bệnh sởi do một loại virus thuộc nhóm Morbillivirus gây nên. Trẻ sơ sinh thường nhiễm virus này khi tiếp xúc với người mắc bệnh, qua đường hô hấp thông qua việc tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn từ người bệnh hoặc qua không khí tại nơi có người mắc sởi. Virus sởi có thể tồn tại trong không khí đến vài giờ sau khi người bệnh rời đi, vì vậy khả năng lây lan rất cao.

Trẻ sơ sinh chưa có đủ kháng thể để bảo vệ cơ thể nếu không nhận được kháng thể từ mẹ (trong trường hợp mẹ chưa từng mắc sởi hoặc chưa tiêm phòng sởi). Hơn nữa, hệ miễn dịch của trẻ sơ sinh còn yếu, khiến trẻ không đủ sức đề kháng để chống lại virus gây bệnh sởi.

Biến chứng của bệnh sởi ở trẻ sơ sinh

Bệnh sởi có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh do hệ miễn dịch chưa phát triển đầy đủ.

• Viêm phổi: Đây là biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất, xảy ra ở khoảng 5% trẻ sơ sinh mắc bệnh sởi.
• Viêm não: Khoảng 1/1.000 trẻ mắc sởi có thể bị viêm não, gây tổn thương não nghiêm trọng và dẫn đến các vấn đề thần kinh lâu dài như điếc, động kinh, hoặc khuyết tật trí tuệ.
• Suy dinh dưỡng và suy giảm miễn dịch: Một nghiên cứu của Đại học Harvard năm 2019 cho thấy virus sởi có thể làm giảm 11-73% kháng thể trong cơ thể, khiến hệ miễn dịch của trẻ yếu đi và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng khác.
• Viêm tai giữa: Biến chứng này cũng khá thường gặp ở trẻ sơ sinh, gây đau và có thể dẫn đến nhiễm trùng tái phát hoặc mất thính lực nếu không được điều trị kịp thời.

Tử vong: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ mỗi 1.000 trẻ mắc sởi thì có từ 1-3 trẻ tử vong do các biến chứng liên quan đến hệ hô hấp hoặc thần kinh.

Các triệu chứng bệnh sởi ở trẻ sơ sinh

Các dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ sơ sinh thường dễ bị nhầm với các bệnh truyền nhiễm khác trong giai đoạn đầu. Vì vậy, việc nhận diện sớm các triệu chứng là rất quan trọng để ba mẹ có thể kịp thời đưa ra phương án chăm sóc sức khỏe cho bé yêu của mình.

Sốt cao kéo dài

Đây là dấu hiệu khởi phát quan trọng nhất. Trẻ sẽ bị sốt cao trên 38,5°C, kéo dài trong vài ngày đầu. Cơn sốt thường đi kèm với tình trạng mệt mỏi, uể oải. Các bậc phụ huynh cần theo dõi chặt chẽ nhiệt độ vì sốt kéo dài có thể là dấu hiệu của các biến chứng nếu không giảm.

Phát ban đặc trưng của bệnh sởi

Ban sởi xuất hiện sau 3-4 ngày khi bắt đầu sốt. Ban đầu, các nốt ban nhỏ màu hồng hoặc đỏ, nổi sần nhẹ, xuất hiện chủ yếu sau tai rồi dần lan ra mặt, cổ và cuối cùng là xuống toàn thân. Mặc dù các nốt ban không gây đau nhưng có thể làm bé cảm thấy khó chịu. Đặc điểm quan trọng là các nốt ban tập trung lại, không biến mất khi ấn và có thể tồn tại từ 5-7 ngày trước khi mờ dần.

Ho và chảy nước mũi

Ngoài sốt và phát ban, trẻ sơ sinh bị sởi thường gặp các triệu chứng về đường hô hấp trên như ho khan kéo dài, sổ mũi và đau họng. Những triệu chứng này có thể khiến trẻ bị nhầm với cảm lạnh hoặc cúm, nhưng khi xuất hiện cùng các dấu hiệu khác, khả năng là sởi rất cao.

Viêm kết mạc mắt

Trẻ mắc sởi thường có triệu chứng viêm kết mạc, khiến mắt đỏ, chảy nước mắt nhiều và nhạy cảm với ánh sáng (sợ ánh sáng). Đây là một dấu hiệu quan trọng giúp phân biệt bệnh sởi với các bệnh khác.

Các đốm Koplik trong khoang miệng

Đây là dấu hiệu đặc trưng của bệnh sởi và có giá trị chẩn đoán rất cao. Đốm Koplik là những đốm trắng nhỏ, hơi xanh hoặc trắng xám, có kích thước khoảng 1-2mm, xuất hiện trên niêm mạc bên trong má, đối diện với răng hàm trên. Những đốm này xuất hiện 1-2 ngày trước khi phát ban toàn thân và sẽ biến mất khi ban nổi khắp cơ thể.

Tình trạng mệt mỏi, chán ăn, dễ kích thích

Trẻ thường xuyên quấy khóc, khó chịu, có thể bỏ ăn hoặc bú kém. Đây là biểu hiện cho thấy cơ thể trẻ đang phản ứng với sự nhiễm virus. Những dấu hiệu này cần được chú ý vì nếu kéo dài có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, suy giảm hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa.

Phương pháp điều trị bệnh sởi ở trẻ sơ sinh

Điều trị bệnh sởi ở trẻ sơ sinh chủ yếu tập trung vào việc làm giảm các triệu chứng và phòng tránh các biến chứng nguy hiểm, bởi vì hiện tại chưa có thuốc đặc trị để tiêu diệt virus sởi. Dưới đây là những phương pháp điều trị và chăm sóc mà ba mẹ cần đặc biệt lưu ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh bị sởi.

Theo dõi và chăm sóc tại nhà

Nếu trẻ bị sởi nhưng không có biến chứng nghiêm trọng, ba mẹ có thể chăm sóc trẻ tại nhà để giúp trẻ nhanh chóng hồi phục:

• Sử dụng thuốc hạ sốt cho trẻ sơ sinh (theo hướng dẫn của bác sĩ) để làm giảm nhiệt độ cơ thể và giảm bớt sự khó chịu do sốt. Tuyệt đối không dùng aspirin vì có thể gây ra hội chứng Reye nguy hiểm cho trẻ.
• Rửa mắt, mũi của trẻ bằng nước muối sinh lý để ngăn ngừa viêm nhiễm lan rộng. Mắt trẻ thường bị đỏ, chảy nước, vì vậy cần tránh để trẻ tiếp xúc với ánh sáng mạnh, có thể sử dụng khăn ấm để vệ sinh nhẹ nhàng vùng quanh mắt.
• Trẻ bị sởi thường bị sốt cao, ho, chảy nước mũi và phát ban, dễ dẫn đến mất nước. Mẹ nên cho trẻ bú mẹ thường xuyên (nếu còn bú) để đảm bảo trẻ được cung cấp đủ nước. Trong trường hợp cần thiết, có thể bổ sung dung dịch điện giải (theo chỉ dẫn của bác sĩ) để phòng ngừa tình trạng mất nước.

Nếu trẻ đã ăn dặm, nên cho trẻ ăn các thực phẩm dễ tiêu và giàu dinh dưỡng để hỗ trợ quá trình hồi phục. Đối với trẻ sơ sinh, việc bú mẹ thường xuyên là phương pháp bổ sung dinh dưỡng và tăng cường hệ miễn dịch hiệu quả nhất.

Điều trị triệu chứng và phòng ngừa biến chứng tại bệnh viện

Khi bệnh sởi diễn biến nặng hoặc có dấu hiệu biến chứng, trẻ sơ sinh cần được điều trị tại bệnh viện:

• Điều trị viêm phổi: Nếu trẻ có dấu hiệu viêm phổi, bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng kháng sinh để phòng ngừa nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn (dù virus sởi không đáp ứng với kháng sinh, nhưng kháng sinh giúp kiểm soát nhiễm khuẩn thứ phát).
• Điều trị viêm não: Trẻ có dấu hiệu viêm não (sốt cao, co giật, rối loạn ý thức) cần được chăm sóc đặc biệt tại khoa hồi sức và theo dõi chặt chẽ. Các phương pháp hỗ trợ bao gồm: sử dụng thuốc hạ sốt, thuốc chống co giật và các biện pháp chăm sóc đặc biệt.
• Bổ sung vitamin A: Theo khuyến nghị của WHO, bổ sung vitamin A cho trẻ mắc sởi có thể giúp giảm nguy cơ tử vong và biến chứng, đặc biệt với những trẻ suy dinh dưỡng. Liều lượng vitamin A sẽ được điều chỉnh phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Phòng ngừa và hạn chế lây lan

Vì bệnh sởi có khả năng lây lan rất nhanh, ba mẹ và người chăm sóc trẻ cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa nghiêm ngặt để tránh lây nhiễm cho người khác.

• Trẻ mắc sởi nên được cách ly ít nhất 4 ngày kể từ khi phát ban để giảm nguy cơ lây lan cho trẻ khác.
• Thực hiện vệ sinh tay thường xuyên, làm sạch đồ dùng cá nhân của trẻ và duy trì môi trường sống sạch sẽ để ngăn ngừa sự lây lan của virus.
• Đối với người chăm sóc trẻ, nếu chưa tiêm vắc xin sởi hoặc chưa từng mắc bệnh, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để biết cách phòng ngừa hiệu quả.

Các câu hỏi phổ biến về bệnh sởi

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về bệnh sởi ở trẻ sơ sinh, giúp các bậc phụ huynh hiểu rõ hơn về cách nhận diện, phòng ngừa và xử lý khi trẻ bị mắc bệnh này. Việc nắm bắt đúng thông tin giúp ba mẹ chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Bệnh sởi ở trẻ sơ sinh lây qua đường nào?

Bệnh sởi lây lan qua không khí hoặc qua tiếp xúc với giọt bắn chứa virus từ người bệnh, đặc biệt là khi trẻ tiếp xúc với không gian nơi người bệnh vừa qua.

Trẻ sơ sinh có thể tiêm vắc xin phòng sởi không?

Trẻ sẽ được tiêm vắc xin phòng sởi lần đầu khi đủ 9 tháng tuổi. Trẻ dưới độ tuổi này cần được bảo vệ khỏi nguy cơ lây nhiễm từ các nguồn bệnh.

Có cách nào để phòng ngừa bệnh sởi cho trẻ sơ sinh không?

Để ngăn ngừa bệnh, ba mẹ nên tránh để trẻ tiếp xúc với người mắc sởi và đảm bảo thực hiện cách ly với người bệnh. Nếu người mẹ đã có miễn dịch với sởi, trẻ có thể nhận được kháng thể bảo vệ tạm thời qua sữa mẹ.

Khi nào cần đưa trẻ bị sởi đến bệnh viện?

Nếu trẻ bị sốt cao, ho kéo dài, khó thở, bỏ bú hoặc có dấu hiệu viêm phổi, viêm não, ba mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để được điều trị kịp thời.

Tổng kết

Dấu hiệu bệnh sởi ở trẻ sơ sinh thường khó nhận biết ngay từ đầu, vì vậy ba mẹ cần trang bị kiến thức đầy đủ về cách phòng ngừa và chăm sóc. Việc điều trị bệnh sởi chủ yếu là làm giảm triệu chứng và phòng tránh các biến chứng, đồng thời cung cấp dinh dưỡng và bù nước cho trẻ. Để biết thêm cách chăm sóc trẻ mắc sởi và các bệnh phổ biến khác, bạn có thể tham khảo thêm những bài viết hữu ích khác trên Mytour Blog nhé!