Bài viết được tư vấn chuyên môn cùng ThS.BS Dương Văn Sỹ - Khoa Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hải Phòng.

Trẻ khiếm thính là những tài năng âm nhạc bí ẩn, chìm trong thế giới âm thanh mà họ không thể trải nghiệm. Việc nhận biết sớm và hỗ trợ đặc biệt sẽ giúp trẻ phát triển khả năng tiếp xúc với tiếng nói, hình thành ngôn ngữ và xây dựng tương lai đầy tiềm năng.

Nguyên nhân gây khiếm thính có thể xuất phát từ trước, trong và sau khi sinh:

1.1 Nguyên nhân trước khi sinh

• Bẩm sinh: Dị dạng tai, khuyết tật vành tai
• Nhiễm trùng trong thai kỳ (cúm, sởi hoặc các bệnh do virus khác).
• Tiền sử gia đình về khiếm thính di truyền, ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của tai.

1.2 Khi sinh

• Sinh non dưới 6 tháng
• Cân nặng dưới 2kg
• Chấn thương não do can thiệp sinh khoa.

1.3 Sau sinh

• Mắc các bệnh nhiễm trùng: Viêm màng não mủ, sởi, quai bị, viêm não.
• Các bệnh về tai do viêm: Viêm tai giữa cấp hoặc mãn tính.
• Nhiễm độc tố thần kinh thính giác từ một số loại thuốc (gentamicin, streptomycin, quinin..)
• Chấn thương đầu, tổn thương khu vực đầu như chấn động não hoặc nứt hộp sọ.

Khi trẻ bị mắc các bệnh trên, nếu phát hiện dấu hiệu nghe kém, chảy mủ tai hoặc đau tai, cha mẹ cần đưa trẻ đến chuyên khoa tai mũi họng để kiểm tra và điều trị.

Nhận biết mất thính lực ở trẻ là một thách thức với cha mẹ vì mỗi bé phản ứng khác nhau. Có bé quấy khóc và lo lắng trước mọi âm thanh, trong khi có bé vẫn hoạt bát bình thường mà không có dấu hiệu gì đặc biệt. Tuy nhiên, có những dấu hiệu mà cha mẹ có thể nhận ra một cách dễ dàng, chẳng hạn như:

2.1 Đối với trẻ sơ sinh – 3 tháng tuổi

• Không giật mình khi nghe tiếng ồn lớn.
• Không thể nhận biết âm thanh, âm nhạc hay giọng nói.
• Không thoải mái với âm thanh êm dịu.
• Không phản ứng khi có tiếng ồn khi đang ngủ.
• Không thể phát ra những âm thanh cơ bản như ô, a...
• Nghe quen thuộc nhưng cảm thấy mới lạ.

2.2 Đối với trẻ 4 - 8 tháng tuổi

• Không quay đầu về âm thanh mà trẻ không nhìn thấy.
• Không thay đổi biểu hiện với âm lượng khác nhau.
• Không thèm chơi đồ chơi có tiếng.
• Không cố gắng tạo âm thanh mới.
• Ngơ ngác khi nghe nói chuyện, phải hỏi lại câu hỏi.
• Không biết phản xạ khi nghe lệnh “không/ không được”.
• Chỉ nghe được một số âm thanh nhất định.
• Cảm nhận tiếng động nhưng chỉ một số tiếng động cụ thể.
• Quay lại khi thấy cha mẹ, không phải khi được gọi.

2.3 Đối với trẻ từ 9 - 12 tháng

• Không phản ứng khi được gọi tên.
• Không thay đổi giọng điệu khi tự nói chuyện.
• Không quay đầu đến nơi âm thanh phát ra.
• Không nói được một số âm như m, p, b, g...
• Không thể tương tác với âm nhạc.
• Học nói muộn hoặc dừng lại trước âm thanh.
• Chưa hiểu một số từ đơn giản hàng ngày.
• Thích xem TV to.

Cha mẹ cần thông báo ngay với bác sĩ nếu phát hiện các dấu hiệu trên ở trẻ.

3.1 Kiểm tra khả năng nghe trẻ 6 tháng đến 3 tuổi

Để nhận biết dấu hiệu khiếm thính ở trẻ sơ sinh, thực hiện các bước sau:

Bước 1: Trẻ nằm ngửa, người thử đứng cách nửa mét.

Bước 2: Vỗ tay hoặc làm tiếng động, quan sát trẻ quay đầu không.

3.2 Kiểm tra khả năng nghe trẻ trên 3 tuổi

Bước 1: Trẻ ngồi, bịt tai và nói từ đơn, kiểm tra khả năng nhớ lại. Làm lại 3-5 lần.

Bước 2: Làm lại với tai còn lại.

Bước 3: Nếu trẻ nói sai hoặc không nhớ lại, đưa trẻ đến bác sĩ đo thính lực.

3.3 Đo thính lực

Mục đích của đo thính lực là đánh giá sức nghe, tìm nguyên nhân giảm thính lực để lựa chọn phương pháp điều trị: đeo máy trợ thính hoặc phẫu thuật. Điều trị sớm giúp trẻ hồi phục tốt hơn, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi. Vì vậy, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra khi phát hiện dấu hiệu khiếm thính.

• Bệnh viêm tai giữa: Nguy hiểm và cách điều trị
• Trẻ bị điều trị không có dấu hiệu: Khi nào cần thực hiện và cách điều trị
• Trẻ em bị dị ứng mùa: Có nên tập thể dục không?