Các nhà khoa học đã giải mã hai loài sinh vật mới được tìm thấy trên ngọn núi, mà họ so sánh như là 'đỉnh nhà của Đông Dương' tại Lâm Đồng.

Hai loài này là lần đầu tiên được phát hiện tại Việt Nam.

Hai sinh vật mới được phát hiện ở Việt Nam.

Theo báo Lâm Đồng, vườn Quốc gia Bidoup – Núi Bà, được biết đến với biệt danh là 'đỉnh nhà của Đông Dương', đã lâu trở nên nổi tiếng với sự đa dạng sinh học phong phú của mình. Trong số các loài sinh vật ở Vườn Quốc gia này, nấm đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và cung cấp nguồn lợi tự nhiên cho nghiên cứu, thực phẩm và dược liệu.

Vào tháng 12 năm 2022, một nhóm nghiên cứu gồm các nhà khoa học từ Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng, Trường Đại học Đà Lạt và Ban quản lý Vườn Quốc gia Bidoup-Núi Bà đã tiến hành điều tra, thu thập mẫu và xác định các loại nấm.

Kết quả nghiên cứu cho thấy tổng cộng có 52 loại nấm ăn được đã được xác định, thuộc 63 chi và 16 họ khác nhau. Đặc biệt, có 2 loài nấm mới được phát hiện lần đầu tiên tại Việt Nam, đó là nấm tùng cam (Laetiporus caribensis) và nấm hầu thủ (Hericium erinaceum). Ngoài ra, còn có một loài nấm hiếm gặp ở Việt Nam, là nấm lưỡi bò (Fistulina hepatica), cũng được phát hiện tại Vườn.

Hãy khám phá cùng với chúng ta về hai loài sinh vật này nhé.

Nấm tùng cam

Theo Khoa học, nấm tùng cam (Laetiporus caribensis) thuộc vào chi Laetiporus, một loài nấm ăn được được phát hiện ở nhiều vùng trên thế giới. Nó còn được gọi là nấm gà, nấm gà rừng hoặc dải lưu huỳnh. Tên gọi nấm gà xuất phát từ hương vị và cấu trúc tương tự với thịt gà.

Nấm tùng cam có kích thước từ 5 đến 25 cm. Loại nấm này được hình thành từ nhiều sợi nhỏ hình ống (sợi nấm). Nấm mọc thành từng bó lớn; một số cây nấm đã từng được tìm thấy nặng hơn 45 kg.

Khi còn non, nấm tùng cam có thân ẩm ướt, mềm, màu vàng hoặc cam, đôi khi là cam sáng. Loại nấm này khi già có màu nhạt hơn, thân trở nên giòn, có hương vị hơi đặc trưng, bề mặt thường chứa nhiều lỗ nhỏ do côn trùng hoặc ốc sên cắn.

Nấm tùng cam thường mọc phổ biến nhất trên cây sồi, bạch đàn, thủy tùng, hạt dẻ, cây liễu và một số loại cây lá kim khác. Đây là một loài ký sinh và thường gây bệnh thối nâu trên cây chủ. Cây bị nhiễm bệnh này thường bị đổ sau đó.

Khoảnh khắc chúng phát triển mạnh nhất là từ cuối mùa xuân đến đầu mùa thu.

Nấm tùng cam có thể được chế biến giống như cách chế biến thịt gà. Nó cũng có thể thay thế cho thịt gà trong chế độ ăn chay. Ngoài ra, nó có thể được đông lạnh trong thời gian dài và vẫn ăn được. Ở một số vùng của Đức và Bắc Mỹ, nó được coi là một món ngon.

Nấm mọc trên vỏ cây

Nấm mọc trên vỏ cây (Hericium erinaceum) là một loài nấm ăn được và được sử dụng trong y học thuộc họ Hericiaceae.

Trong tự nhiên, nấm mọc trên vỏ cây xuất hiện ở Bắc Mỹ (Califonia), châu Âu (Pháp, Anh, Đức, Hà Lan, Tây Ban Nha) và châu Á (Nhật Bản, Ấn Độ, Borneo, Trung Á). Nấm mọc trên vỏ cây thường được tìm thấy trên những cây gỗ mục nhưng thích loại gỗ cứng như cây sồi, cây cử.

Quả thể khi non có màu trắng đến trắng ngà, thịt màu trắng, khi già nấm có màu vàng đến vàng sậm, các tua nấm chính là lớp bào tầng, dài từ 0,5–3 cm, trên bề mặt tua có các đảm màu trắng mang bào tử đảm hình cầu, giữa bào tử có một giọt nội chất tròn. Nấm mọc trên vỏ cây là loại nấm ôn đới, chỉ trồng được những vùng khí hậu mát mẻ, nhiệt độ thích hợp cho nấm sinh trưởng là 16-20 độ C, nhiệt độ cao nhất có thể trồng là 19-22 độ C. Hiện nay, loại nấm này được trồng nhiều ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Nấm hầu thủ giàu chất xơ, protein, ít chất béo phù hợp với những chế độ ăn lành mạnh hoặc ăn kiêng. Ngoài ra, nấm còn chứa nhiều vitamin và acid amin có lợi cho cơ thể. Loại nấm này phát triển trên cả cây sống và cây chết. Nó thường mọc vào những tháng cuối mùa hè và mùa thu.

Từ xa xưa, y học Trung Quốc đã sử dụng nấm hầu thủ như một loại dược liệu. Các thành phần trong nấm có tác dụng chống oxy hóa, điều hòa lipid và hạ đường huyết. Nấm có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau.

Theo kết quả nghiên cứu của Giáo sư Mizuno (Nhật Bản), nấm hầu thủ là một loại dược liệu quý, chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Nấm rất giàu axit béo không no, là thành phần có giá trị dinh dưỡng và phòng chống bệnh tim và ung thư. Nấm hầu thủ còn chứa nhiều vitamin như B1, B2, niacin và A1, tiền vitamin D có khả năng chuyển đổi thành vitamin D2, chuyển hóa canxi có khả năng ngăn ngừa loãng xương.

Nấm hầu thủ có hàm lượng chất béo và năng lượng thấp nhưng hàm lượng sắt, canxi và kali khá cao, rất thích hợp cho những người đang ăn kiêng cung cấp đầy đủ chất đạm và khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Journal of Medicinal, nấm hầu thủ giúp cải thiện sự phát triển thần kinh não bộ và các cơ quan liên quan, làm chậm hoặc quá trình thoái hóa tế bào trong não. Sự thoái hóa này là nguyên nhân chính gây ra các bệnh như Alzheimer và Parkinson.

Một nghiên cứu khác vào năm 2012 tại Malaysia cho thấy sử dụng loại nấm này có thể tái tạo các tế bào bị tổn thương do tổn thương dây thần kinh ngoại biên. Chấn thương ảnh hưởng đến các tế bào trong mô giữa não và tủy sống.

Ngày nay, các nhà khoa học đang nỗ lực nghiên cứu và bảo tồn các loài nấm ăn và nấm dược liệu tại Vườn Quốc gia Bidoup - Núi Bà đã đạt được nhiều thành tựu đáng chú ý. Việc bảo tồn các loài nấm quý hiếm còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đa dạng sinh học và nguồn gen quốc gia. Ngoài ra, đây cũng là lĩnh vực có tiềm năng và hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng. Những loại nấm này sẽ là nguồn tài nguyên quý báu cho nghiên cứu khoa học, ứng dụng y học và phát triển các sản phẩm có giá trị cao trong tương lai.

Tổng hợp