Các nhà khoa học đã phát hiện ra lý do vì sao những người mắc bệnh tâm thần phân liệt thường nghe thấy giọng nói kỳ lạ bên tai.

Một nghiên cứu mới chỉ ra rằng nguyên nhân của những giọng nói ảo này là do não không nhận diện được tín hiệu lời nói của chính mình. Những phát hiện này có thể mở ra cơ hội cho các phương pháp điều trị mới không chỉ dựa vào thuốc, mang lại hy vọng cho hàng triệu người đang chiến đấu với tâm thần phân liệt trên toàn cầu.

Tâm thần phân liệt, một chứng rối loạn tâm thần phức tạp, thường khiến người bệnh phải đối diện với những ảo giác thính giác, đặc biệt là việc nghe thấy những giọng nói không có thực. Những giọng nói này có thể là trải nghiệm áp đảo và kéo dài, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày của người mắc bệnh.

Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu trong nhiều thập kỷ, bí ẩn về nguyên nhân của những ảo giác này vẫn chưa được lý giải thấu đáo. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đã cung cấp những khám phá đột phá, có khả năng dẫn đến phương pháp điều trị tâm thần phân liệt mà không cần phụ thuộc vào thuốc.

Các nhà nghiên cứu từ lâu đã tìm cách giải mã cơ chế não bộ gây ra ảo giác thính giác ở những người mắc tâm thần phân liệt. Một nghiên cứu mới, được công bố trên tạp chí PLOS Biology, đã đưa ra lý thuyết cho rằng nguyên nhân của những giọng nói ảo này có thể bắt nguồn từ việc não bộ không nhận diện được tín hiệu lời nói của chính nó.

Thông thường, khi một người chuẩn bị nói, não sẽ tạo ra một bản sao của các lệnh điều khiển miệng và lưỡi. Bản sao này, được gọi là "phóng điện hệ quả", được gửi đến hệ thống thính giác để thông báo rằng âm thanh sắp phát ra là từ chính người đó, không phải từ bên ngoài. Tuy nhiên, ở những người mắc tâm thần phân liệt, hệ thống này có vẻ như gặp trục trặc. Thay vì nhận ra giọng nói của mình, não lại xử lý nó như một tín hiệu từ bên ngoài, dẫn đến những ảo giác thính giác.

Nhóm nghiên cứu đã ứng dụng công nghệ theo dõi điện não đồ (EEG) để phân tích hoạt động não của ba nhóm: nhóm bệnh nhân tâm thần phân liệt gặp ảo giác thính giác, nhóm không có ảo giác và một nhóm đối chứng là những người khỏe mạnh. Kết quả cho thấy cả hai nhóm bệnh nhân tâm thần phân liệt đều gặp khó khăn trong việc dự đoán âm thanh giọng nói của chính mình. Tuy nhiên, ở nhóm có ảo giác thính giác, tín hiệu vận động của não bộ lại vượt quá mức, tràn ngập vào hệ thống thính giác, dẫn đến rối loạn âm thanh bên trong mà não không thể phân loại chính xác.

Theo Fuyin Yang, nhà thần kinh học tại Đại học Giao thông Thượng Hải và đồng tác giả nghiên cứu, "Những người trải qua ảo giác thính giác có thể 'nghe' âm thanh mà không cần bất kỳ kích thích nào từ bên ngoài. Sự kết nối chức năng yếu giữa hệ thống vận động và thính giác là lý do khiến họ không thể phân biệt giữa âm thanh thật và ảo giác".

Khả năng nhận diện giọng nói của chính mình và ngăn chặn tín hiệu thừa là một quá trình mà tất cả chúng ta đều trải qua, chỉ ở mức độ nhẹ hơn. Ví dụ điển hình là hiện tượng không thể tự cù lét bản thân. Não bộ chúng ta có khả năng dự đoán cảm giác khi chạm vào cơ thể, vì vậy sẽ giảm phản ứng khi tự cù lét. Tuy nhiên, ở những người mắc tâm thần phân liệt, sự ức chế này không hoạt động đúng cách, khiến tín hiệu lời nói trở nên không thể kiểm soát và não đối xử với những suy nghĩ của họ như âm thanh từ bên ngoài.

Nghiên cứu mới này là bước tiến quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về cơ chế của ảo giác thính giác. Trong nhiều năm, các nhà khoa học đã xác định có sự gián đoạn trong hệ thống vận động của não ở những người mắc tâm thần phân liệt, nhưng chưa rõ tín hiệu nào bị lỗi. Nhờ nghiên cứu này, chúng ta đã có cái nhìn chi tiết hơn về quá trình này, mở ra hướng điều trị mới.

Tom Whitford, giáo sư tâm lý học tại Đại học New South Wales, cho biết: "Bạn không thể điều trị một thứ mà bạn không hiểu rõ. Phát hiện này cung cấp cái nhìn cụ thể về khía cạnh nào trong cơ chế não không bình thường ở những người mắc bệnh".

Hiện tại, phương pháp điều trị tâm thần phân liệt chủ yếu dựa vào thuốc chống loạn thần, nhưng chúng có thể gây ra tác dụng phụ nghiêm trọng và không hiệu quả với tất cả mọi người. Đối với những bệnh nhân kháng thuốc, sự điều trị trở nên hạn chế. Tuy nhiên, nếu tín hiệu não bị lỗi là nguyên nhân gốc rễ của ảo giác thính giác, các phương pháp điều trị không xâm lấn như kích thích từ xuyên sọ (TMS) có thể là giải pháp.

Xing Tian, tác giả chính của nghiên cứu và phó giáo sư Khoa học Thần kinh và Nhận thức tại NYU Thượng Hải, cho biết: "Một số bệnh nhân rất khó đáp ứng với thuốc. Nếu lý thuyết của chúng tôi là đúng, việc sử dụng kỹ thuật điều chế thần kinh không xâm lấn có thể làm giảm triệu chứng ảo giác".

Nghiên cứu này xuất hiện vào thời điểm then chốt, khi FDA vừa phê duyệt một loại thuốc mới có tiềm năng làm thay đổi cách thức điều trị tâm thần phân liệt. Kết hợp với các phát hiện về vai trò của não trong việc tạo ra ảo giác thính giác, tương lai cho việc điều trị căn bệnh này có thể trở nên sáng sủa hơn nhiều so với trước đây.

Với gần 4 triệu người đang sống chung với tâm thần phân liệt chỉ riêng tại Hoa Kỳ, những tiến bộ khoa học như thế này mang lại hy vọng rằng một ngày nào đó, những giọng nói ảo trong đầu họ sẽ dần biến mất, giúp cuộc sống trở nên bình yên hơn.