Buzz
Hố trọng lực này, có diện tích lên đến 3,1 triệu km², đã khiến các nhà nghiên cứu phải đau đầu suốt nhiều thập kỷ
Giữa đại dương bao la, cách 1.200 km về phía tây nam Ấn Độ, tồn tại một hiện tượng lạ lùng: một "hố trọng lực" – khu vực có lực hấp dẫn yếu nhất trên hành tinh. Ở nơi này, mực nước biển thấp hơn 106 mét so với các khu vực khác trên Trái Đất. Hố trọng lực này có diện tích rộng lớn, lên đến 3,1 triệu km², và đã gây khó khăn cho các nhà khoa học từ khi phát hiện vào năm 1948. Chỉ đến năm 2023, bí ẩn này mới dần được giải mã nhờ vào một nghiên cứu đột phá.
Dấu tích của một đại dương cổ đại
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Geophysical Research Letters cho thấy, hố trọng lực này có nguồn gốc từ sự biến mất của đại dương cổ Tethys, từng tồn tại giữa hai siêu lục địa Laurasia và Gondwana cách đây khoảng 180 triệu năm. Khi siêu lục địa Gondwana vỡ ra, lớp vỏ đại dương của Tethys đã chìm xuống dưới mảng kiến tạo Á-Âu và hòa vào lớp manti của Trái Đất.
Quá trình này kéo dài hàng triệu năm, và khoảng 20 triệu năm trước, các mảnh vỡ từ lớp vỏ Tethys đã chìm xuống đáy manti, đẩy một "bong bóng magma" khổng lồ từ dưới châu Phi lên. Được gọi là "African blob", bong bóng này có chiều cao gấp 100 lần đỉnh Everest. Bong bóng này sau đó bị thay thế bởi các dòng magma có mật độ thấp hơn, làm giảm khối lượng của khu vực, từ đó gây ra hiện tượng giảm lực hấp dẫn.
Hố trọng lực này không chỉ là khu vực có mực nước biển thấp nhất mà còn là một trong những hiện tượng hiếm hoi giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cấu trúc phức tạp của lớp manti. Các nhà nghiên cứu hiện đang sử dụng dữ liệu từ động đất để xác nhận sự tồn tại của những dòng magma mật độ thấp dưới khu vực này, đồng thời phát hiện ra rằng Trái Đất không chỉ có một "bong bóng magma" mà còn chứa nhiều khối vật chất bất thường sâu trong lớp manti, bao gồm cả những mảnh vật chất từng được cho là đã biến mất.
Đặc biệt, một hiện tượng tương tự đã được phát hiện trên sao Hỏa, nơi các nhà khoa học phát hiện ra những "khối vật chất lạ" với đủ hình thù và kích cỡ nằm sâu dưới bề mặt hành tinh này. Những phát hiện này không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về lịch sử Trái Đất mà còn mở ra cơ hội nghiên cứu cấu trúc bên trong các hành tinh khác trong Hệ Mặt Trời.
