Buzz
Vụ nổ tia gamma được biết đến là những sự kiện sáng nhất xảy ra trong vũ trụ
GRB 221009A, một vụ nổ tia gamma phát hiện vào ngày 9 tháng 10 năm 2022, được coi là một trong những vụ nổ gần đây nhất và có thể có năng lượng lớn nhất từng được quan sát
Vụ nổ tia gamma thường kéo dài từ vài giây đến vài phút, và xuất phát từ quá trình hình thành một lỗ đen hoặc sự va chạm của một siêu tân tinh và sao neutron
Chùm bức xạ cường độ hẹp chỉ có thể nhìn thấy khi tia phản lực hướng về Trái Đất, nhưng sự kiện như vậy có thể được quan sát trên toàn bộ vũ trụ
GRB 221009A xảy ra cách chúng ta khoảng 2,4 tỷ năm ánh sáng theo hướng của chòm sao Sagitta. Nó được phát hiện lần đầu vào ngày 9 tháng 10 năm 2022 bằng các kính thiên văn không gian tia X và tia gamma
Brendan O'Connor, một sinh viên nghiên cứu tại hai trường Đại học Maryland và Đại học George Washington, đã nói rằng: 'GRB 221009A có chiều dài đặc biệt và là vụ nổ tia gamma sáng nhất từng được ghi lại, ánh sáng sáng chói của nó phá vỡ mọi kỷ lục trước đó ở tất cả các bước sóng'.
'Do vụ nổ này vô cùng sáng và cách xa không xa, chúng tôi tin rằng đây là cơ hội duy nhất trong thế kỷ này để giải quyết một số câu hỏi cơ bản nhất liên quan đến những vụ nổ này, từ quá trình hình thành của lỗ đen đến các thử nghiệm về mô hình vật chất tối'.
Các nhà thiên văn học tin rằng GRB 221009A đại diện cho việc sụp đổ của một ngôi sao có khối lượng nhiều lần so với Mặt Trời của chúng ta, tạo ra một siêu tân tinh cực mạnh và tạo ra một lỗ đen cách Trái Đất 2,4 tỷ năm ánh sáng.
'Trong nhóm nghiên cứu của chúng tôi, chúng tôi đã xem xét vụ nổ này là vụ nổ sáng nhất mọi thời đại, vì khi nhìn vào hàng ngàn vụ nổ từ kính thiên văn tia gamma đã phát hiện từ những năm 1990, đây là vụ nổ sáng nhất và có thể là vụ nổ sở hữu năng lượng lớn nhất', Jillian Rastinejad, một sinh viên nghiên cứu tại Đại học Northwestern cho biết.
'Vụ nổ này gần hơn nhiều so với các vụ nổ tia gamma thông thường, điều này rất thú vị vì nó giúp chúng tôi phát hiện ra nhiều chi tiết mới mà trước đây không thể nhìn thấy', Roberta Pillera, một sinh viên nghiên cứu tại Đại học Bách khoa Bari và là một thành viên của Fermi LAT Collaboration cho biết.
Một vụ nổ tia gamma có thể tạo ra lượng năng lượng tương đương với năng lượng được tạo ra trong một siêu tân tinh, nhưng trong vài giây hoặc vài phút thay vì vài tuần. Độ sáng cực đại của chúng có thể gấp 100 tỉ lần so với Mặt Trời và gấp 1 tỉ lần so với các siêu tân tinh sáng nhất.
Theo NASA, có 2 loại vụ nổ tia gamma: Vụ nổ tia gamma trong thời gian dài và vụ nổ tia gamma trong thời gian ngắn.
Các vụ nổ trong thời gian dài có thể kéo dài từ 2 giây đến vài phút, trung bình là 30 giây. Loại này liên quan đến việc sụp đổ hàng loạt của các ngôi sao, mặc dù không phải tất cả các siêu tân tinh đều tạo ra các vụ nổ tia gamma.
Các vụ nổ trong thời gian ngắn kéo dài từ vài mili giây đến 2 giây, trung bình là 0,3 giây. Chúng liên quan đến việc hợp nhất của một ngôi sao neutron với một hố đen hoàn toàn mới hoặc với một hố đen từ một hố đen lớn hơn.
Nguồn: Earthlymission; Nature; NASA
