
Việt Nam đã có nhiều tác phẩm văn học viết cho trẻ em từ những năm 1930 - 1945, trong đó có tập hồi ký về tuổi thơ khó khăn của nhà văn Nguyên Hồng trong “Những ngày thơ ấu”, tập “Gió đầu mùa” của Thạch Lam, đầy sắc thái và day dứt cho những số phận không may, vừa ấm áp và đầy tình người. Hay cuốn “Chân trời cũ” đầy rưng rưng và đượm buồn thương của Hồ Dzếnh... Đoạn trích từ những tác phẩm này đã được chọn để đưa vào chương trình giáo dục phổ thông, ảnh hưởng đến các gia đình, tuổi thơ và hành trình lớn lên của mỗi đứa trẻ.
Sự nghèo khó và vất vả về vật chất có thể là chung của nhiều gia đình xưa, nhưng ranh giới giữa hạnh phúc và bất hạnh của một đứa trẻ thường phụ thuộc vào tình yêu thương từ cha mẹ, ông bà và những người xung quanh. Như thế giới tuổi thơ của 5 chị em trong câu chuyện “Người mẹ cầm súng” của nhà văn Nguyễn Thi, dù mẹ của họ, chị Út Tịch thường xuyên đi đánh giặc xa nhà, nhưng nhân dân Tam Ngãi luôn quan tâm chăm sóc các con của chị. Khi gặp pháo hoặc máy bay bắn, “bất cứ ai cũng có thể kéo chúng xuống hầm mình”, khi gặp bữa ăn, “ai cũng cảm thấy có trách nhiệm đưa chúng vào nhà, để chúng ngồi vào bàn và tìm mọi cách để chúng cảm thấy như ở nhà của chúng vậy”. Sự đoàn kết và chia sẻ trong chiến tranh đã khiến cho những đứa trẻ, dù có xa cha mẹ, vẫn luôn cảm nhận được tình yêu thương. Những tác phẩm dành cho trẻ em trong thời kỳ này như “Quê nội” (Võ Quảng), “Dòng sông thơ ấu” (Nguyễn Quang Sáng), “Mái trường xưa” (Lê Khắc Hoan), “Tuổi thơ im lặng” (Duy Khán)... đã trở thành những tác phẩm được nhiều thế hệ trẻ em Việt Nam yêu thích.
Khi chiến tranh đã lùi xa, nỗi lo cơm áo gạo tiền kéo theo nhiều biến cố. Nhà văn Ma Văn Kháng đã từng nói: “Gia đình, như một giọt nước trong đại dương, có ai có thể nghĩ ra rằng nó lại chứa đựng nhiều sóng gió như vậy. Có những vùng đất mà chúng ta thường xem nhẹ, nhưng lại là nguồn gốc của rất nhiều bi kịch và hạnh phúc”. Nhà văn Ma Văn Kháng đã viết nhiều tiểu thuyết về đề tài gia đình như “Mùa lá rụng trong vườn”, “Đám cưới không có giấy giá thú”, và đặc biệt là cuốn truyện về tuổi thơ “Côi cút giữa cảnh đời” đầy xúc động.
Một hiện thực buồn nhưng ẩn chứa lòng trắc ẩn và không thiếu những khoảnh khắc ấm áp về tình cảm gia đình được mô tả trong 'Côi cút giữa cảnh đời' của Phan Thị Thanh Nhàn, tác phẩm đã nhận giải A trong Cuộc vận động sáng tác truyện và tranh truyện cho thiếu nhi 1993 - 1995 của NXB Kim Đồng. Sau đó, cuốn sách đã được đạo diễn Phạm Nhuệ Giang và nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát chuyển thể thành phim và giành giải bạc của Hội Điện ảnh năm 1996.
Ngoài văn học thiếu nhi Việt Nam, nhiều tác phẩm văn học thế giới về đề tài gia đình đã được dịch sang tiếng Việt. Cùng với những tác phẩm quen thuộc như 'Thời thơ ấu', 'Không gia đình', 'Những tấm lòng cao cả', 'Tuổi thơ mãi mãi cùng ta', 'Ngôi nhà nhỏ trên thảo nguyên'... thì gần đây còn có 'Khi bố còn trẻ', 'Cây cam ngọt của tôi', 'Cha và con', 'Người đua diều', 'Bố con cá gai', 'Lũ trẻ đường tàu'... Bên cạnh những cuốn sách mang phong cách hài hước và thu hút trẻ em như 'Bố xấu bố tốt', 'Hướng dẫn sử dụng mẹ', 'Bố là bà giúp việc', 'Ông nội vượt ngục', 'Bà nội găngxtơ'... là những trang viết đầy cảm xúc như 'Có bố đây, đừng sợ', 'Hãy chăm sóc mẹ', 'Súp miso của bé Hana', 'Ba ơi, mình đi đâu?'...
Không cần ngôn từ hoa mỹ hay cốt truyện ly kỳ, những trang viết về gia đình chỉ cần sự chân thực trong cảm xúc để có thể lay động trái tim của người đọc. Mỗi cuốn sách viết về gia đình là một nguồn năng lượng yêu thương dành cho trẻ nhỏ, giúp trẻ em tự tìm hiểu và học cách yêu thương, trân trọng tình cảm gia đình.
Theo tin từ Hà Nội Mới
