Cách chăm sóc bệnh nhân mắc bệnh lao phổi đúng cách tại nhà

1. Tổng quan về bệnh lao phổi

Khi bạn hít phải hoặc nuốt phải các giọt phóng ra chứa vi khuẩn lao, bạn có nguy cơ mắc bệnh. Đây là những giọt phóng ra từ người mắc bệnh lao phổi trong quá trình nói chuyện, hắt hơi hoặc ho. Những giọt này có thể lơ lửng trong không khí đến hàng giờ. 

Tuy nhiên, không phải tất cả những người nhiễm vi khuẩn lao đều phát triển thành bệnh lao. Có những trường hợp nhiễm nhưng không có triệu chứng (thể lao tiềm ẩn). Tuy nhiên, trong tương lai, những vi khuẩn lao ngủ yên này vẫn có thể phát triển thành bệnh và lây sang cho người khác. Những đối tượng sau đây được xem là nguy cơ cao mắc bệnh lao:

• Người mắc HIV;

• Nghiện các loại ma túy;

• Lạm dụng rượu bia;

• Mắc các bệnh như đái tháo đường (giảm khả năng chống lại vi khuẩn gây bệnh của cơ thể);

• Thường xuyên sử dụng các loại thuốc ức chế miễn dịch;

• Trước đây đã từng mắc bệnh lao nhưng không được điều trị đúng cách. 

Người mắc bệnh lao có thể lan truyền vi khuẩn ra ngoài và lây nhiễm cho người xung quanh

Bệnh nhân mắc bệnh lao phổi thường xuất hiện những triệu chứng sau đây:

• Mệt mỏi, yếu đuối, giảm cân nhanh;

• Sốt vào buổi tối;

• Mồ hôi đêm phát ra nhiều;

• Đau ngực;

• Ho kèm ra máu.

Nếu không tuân thủ liệu pháp điều trị bằng thuốc đúng phác đồ, người mắc bệnh lao phổi có thể lây nhiễm cho người khác và tự mình đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm, kết quả cuối cùng có thể là tử vong.

2. Điều trị bệnh lao bằng thuốc

2.1. Các loại thuốc điều trị lao phổ biến hiện nay

Sau khi được chẩn đoán mắc bệnh lao phổi, bác sĩ sẽ hướng dẫn bệnh nhân về kế hoạch và phác đồ điều trị bằng thuốc. Tuân thủ đúng liệu trình sẽ giúp kiểm soát tốt các triệu chứng và giảm nguy cơ lây nhiễm cho người khác.
Dưới đây là các loại thuốc điều trị lao phổ biến nhất hiện nay: 

• Ethambutol;

• Isoniazid (INH);

• Pyrazinamide;

• Rifampin (RIF).

Một chương trình điều trị cần duy trì ít nhất 6 tháng để ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn lao. Thông thường, các triệu chứng sẽ giảm sau vài tuần sử dụng thuốc. Tuy nhiên, bệnh nhân cần tuân thủ chương trình điều trị và không nên tự ý ngừng thuốc hoặc giảm liều.

2.2. Lưu ý khi sử dụng thuốc điều trị lao phổi

Người bệnh cần ghi nhớ một số điều sau khi sử dụng thuốc điều trị lao:

• Uống thuốc đều đặn theo lịch trình (nên đặt đồng hồ để nhắc nhở);

• Bảo quản thuốc trong hộp đóng kín, riêng biệt và để ở nơi dễ nhớ, dễ tìm;

• Nếu quên uống hoặc bỏ lỡ một liều, không nên lo lắng quá. Hãy tiếp tục liều kế tiếp theo lịch. Trong trường hợp quên uống nhiều hơn một liều, hãy liên hệ ngay với bác sĩ trước khi dùng liều tiếp theo để được hướng dẫn cụ thể;

• Tự ý ngừng thuốc: điều này tuyệt đối không được phép vì có thể gây tái phát lao, làm tăng nguy cơ lây nhiễm lao cho người khác, và cảm giác kháng thuốc, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.

Người mắc bệnh lao phổi cần tuân thủ chế độ điều trị bằng thuốc

3. Chăm sóc người bệnh lao phổi tại nhà

3.1. Phòng tránh lây nhiễm cho người thân

Khi chăm sóc người bệnh lao phổi tại nhà, người thân hoặc người chăm sóc cần tuân thủ các yêu cầu sau:

• Cách ly người bệnh trong phòng riêng và không cho ai đến thăm cho đến khi bệnh khỏi;

• Người bệnh cần tránh tiếp xúc với trẻ nhỏ, người già, người có hệ miễn dịch yếu như bệnh nhân tiểu đường, HIV/AIDS, suy thận,...;

• Người bệnh  phải đeo khẩu trang liên tục, đặc biệt là khi ra khỏi phòng tiếp xúc với người khác;

• Bệnh phẩm phải được tiêu hủy đúng quy định: khăn giấy đựng trong thùng rác kín và đem đi vứt ở đúng nơi;

• Không dùng chung vật dụng cá nhân với người mắc bệnh lao phổi: không ăn chung, dùng chung đồ ăn, uống chung ly, dùng chung bàn chải đánh răng, khăn trải giường, bồn cầu, không bắt tay,...

3.2. Chăm sóc bệnh nhân lao phổi bị ho ra máu 

• Người mắc bệnh cần nằm yên trên giường, không di chuyển, để cho phòng yên tĩnh;

• Nâng đầu lên và lắc đầu sang một bên khi ho;

• Chuẩn bị một cốc để hứng máu mỗi khi ho, để đánh giá lượng máu đã ho ra. Tránh để máu vào trong miệng vì có thể gây nôn mửa;

• Nếu ho ra máu nhiều, đưa người bệnh đến cấp cứu ngay lập tức.

3.3. Chế độ ăn uống cho bệnh nhân lao phổi

Do sức kháng bệnh của người mắc bệnh lao yếu hơn, cần chăm sóc dinh dưỡng kỹ lưỡng để chống lại vi khuẩn lao. Khuyến khích người bệnh ăn nhiều, thay đổi thực đơn hàng ngày để kích thích vị giác. 

Chế độ ăn của người bệnh lao cần cung cấp đủ năng lượng, kẽm (thịt, ngũ cốc, hạt), protein (trứng, thịt), sắt (nấm, mộc nhĩ, lòng đỏ trứng, đậu nành), vitamin (rau củ, hoa quả, cá biển, chuối, khoai tây, súp lơ,...).

Trong giai đoạn ban đầu của bệnh lao phổi, người mắc bệnh nên ăn thức ăn dễ tiêu hóa như canh, súp. Bệnh nhân cần tránh hút thuốc lá, uống rượu và không dùng chất kích thích. Cần hạn chế ăn món cay nóng vì có thể gây ho nhiều hơn.

3.4. Chế độ nghỉ ngơi và hoạt động

Người mắc bệnh cần được nghỉ ngơi trong môi trường yên tĩnh, ngủ đủ giấc để phục hồi sức khỏe. Trung bình mỗi đêm cần ngủ 7 - 8 tiếng và 1 - 2 tiếng vào ban ngày.

Khi bệnh đã có sự cải thiện, hết triệu chứng, người mắc bệnh có thể vận động nhẹ nhàng, tập thể dục, đi dạo, đọc sách nhưng không nên tiếp xúc với đám đông. Lúc này có thể trở lại sinh hoạt bình thường. 

Bệnh nhân lao phổi cần đến tái khám theo đúng lịch hẹn của bác sĩ để kiểm tra sức khỏe và đánh giá hiệu quả điều trị.

Bệnh nhân mắc bệnh lao phổi cần đến tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ

Cách ly để điều trị lao phổi và duy trì uống thuốc hàng ngày là hoạt động không dễ dàng. Tuy nhiên, khi đã hình thành thói quen, sẽ giúp người bệnh nhanh chóng khỏi bệnh lao phổi. Để chiến thắng bệnh lao, cần sự quyết tâm của bệnh nhân và sự hỗ trợ từ gia đình.