Buzz
Tại khu bảo tồn Ol Pejeta ở Kenya, dưới bầu trời châu Phi rộng lớn, 2 con tê giác cuối cùng trên trái đất đang được quản lý cẩn thận bởi các nhân viên bảo vệ trang bị vũ khí, để bảo vệ chúng khỏi nguy cơ săn bắn.
Hai con tê giác này tên là Najin và Fatu, đều là cá thể cái và không thể sinh sản tự nhiên vì không có con đực để giao phối. Điều này dẫn đến sự tuyệt chủng về mặt chức năng của loài tê giác trắng phương bắc. Một số người đã mô tả Najin và Fatu như 'những con tê giác chết biết đi'.Hy vọng cho loài
Trong nhiều thập kỷ trôi qua, Najin và Fatu đã là ngọn đèn hy vọng cuối cùng cho loài tê giác trắng phương Bắc. Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi, suốt 7 năm qua, một nhóm các nhà khoa học quốc tế đã nghiên cứu để đưa loài này trở lại từ bờ vực của sự tuyệt chủng. Dự án BioRescue chính là một trong số đó. Đây là dự án kết hợp giữa thú y và sinh học tế bào để tạo ra “tê giác trong ống nghiệm”. Nếu mọi việc diễn ra theo kế hoạch, tê giác con có thể chào đời chỉ trong vài năm tới.
“Chúng tôi rất kỳ vọng vào điều này. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không phải là việc tạo ra những con tê giác con, mà là làm dịu lòng tin của những người nghi ngờ rằng việc này có ý nghĩa từ đầu.” - GS. Thomas Hildebrandt, Viện nghiên cứu vườn thú và động vật hoang dã Leibniz.Lý do tại sao tê giác trắng phương Bắc đang đối diện nguy cơ tuyệt chủng
Vào đầu thế kỷ 20, tê giác trắng phương Bắc từng là một loài phổ biến trên khắp thảo nguyên ở phía đông và trung tâm châu Phi. Tuy nhiên, vì săn bắn trộm và phá hủy môi trường sống do xung đột vũ trang, quần thể tê giác này đã bị suy giảm nghiêm trọng. Đến những năm 1980, chỉ còn 15 cá thể tự nhiên.
Nhận thức được vấn đề, các nhà bảo tồn hy vọng rằng việc nuôi giữ kiểm soát sẽ thúc đẩy sự phát triển của quần thể. Tuy nhiên, tê giác trắng phương Bắc không thể sinh sản tốt trong môi trường nhốt và con đực cuối cùng, Sudan, đã qua đời vào năm 2018.Phương pháp lưu trữ tê giác độc đáo
Sudan là một trong những con tê giác phương Bắc đã được thu thập và lưu trữ tinh dịch bằng phương pháp đông lạnh. Quy trình này được thực hiện cẩn thận sau khi con vật được gây mê toàn thân và kích thích tuyến tiền liệt bằng xung điện nhẹ. Giáo sư Hildebrandt đã phát triển và cải tiến phương pháp này để diễn ra nhanh chóng, không gây đau đớn và thành công.
Mỗi 3 tháng, Hildebrandt sẽ thực hiện quy trình đặc biệt trên Fatu để lấy tế bào trứng, bằng cách chọc thủng buồng trứng bằng một cây kiếm dài khoảng 1m.
“Chúng tôi đang đối diện với áp lực lớn khi chỉ có 2 giờ để hoàn tất tất cả công việc trong khi Fatu đang trong tình trạng mê. Khi thuốc mê hết hiệu lực, Fatu có thể tỉnh lại chỉ trong vài phút mà không gặp vấn đề nào.”
Mục tiêu: Tê giác con sẽ xuất hiện vào năm 2024
Vấn đề lớn là việc chọn con tê giác cái nào thích hợp nhất. Cả Najin và Fatu đều không phù hợp. Đôi chân sau của Najin quá yếu để mang thai và Fatu lại gặp vấn đề với tử cung. May mắn thay, tê giác trắng phương Bắc có quan hệ gần gũi với tê giác trắng phương Nam. Loài này được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế xếp vào danh sách “sắp bị đe dọa”. Hiện chỉ còn khoảng 16000 con tê giác trắng phương Nam sống ở miền đông và miền nam châu Phi. Trong đó có 39 con sống ở Ol Pejeta, 2 trong số này được chọn làm nguồn gen đặc biệt cho dự án sinh sản hỗ trợ.
Quá trình mang thai của tê giác kéo dài khoảng 18 tháng, do đó nếu mọi thứ suôn sẻ, tê giác con có thể ra đời ngay sau năm 2024. Trong tương lai, nếu có nhiều con mang thai hơn, sẽ có nhiều tê giác con được sinh ra hơn.Thách thức về huyết thống
Tất cả các vấn đề đều xuất phát từ một số con cái và một vài con đực. Do đó, các con tê giác con sẽ là anh chị em ruột hoặc anh chị em cùng mẹ khác cha. Chúng sẽ không được phép giao phối với nhau do vấn đề cận huyết. Để tạo ra các phôi thai khỏe mạnh và đa dạng di truyền, các nhà khoa học cần nhiều trứng và tinh trùng từ các con tê giác khác nhau, không có mối quan hệ họ hàng.
Trong hơn 40 năm, các nhà bảo tồn đã thu thập và lưu trữ các tế bào sống từ tất cả các loài động vật có nguy cơ tuyệt chủng tại “Frozen Zoo” do Sở thú San Diego điều hành. Nơi này chứa hơn 70.000 mẫu từ hơn 700 loài, bao gồm cả tế bào da của 12 con tê giác trắng phương Bắc khác nhau.
Nghiên cứu đã chứng minh rằng trứng và tinh trùng của tê giác có thể được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, sử dụng các tế bào da đã đông lạnh từ hàng thập kỷ trước. Điều này có nghĩa là khi Fatu không còn khả năng hiến tế bào trứng, vẫn có các nguồn trứng khác sẵn có.Lí do phản đối BioRescue
Lí do chính của nhóm phê bình là vì chương trình BioRescue quá đắt đỏ, chủ yếu được tài trợ bởi Bộ Khoa học của Đức với khoản tiền gần 6 triệu euro. Số tiền này có thể được sử dụng hiệu quả hơn để bảo vệ các loài tê giác khác, như tê giác đen ở châu Phi hoặc tê giác Ấn Độ ở châu Á. Những loài này đang đối diện với nguy cơ tuyệt chủng nhưng vẫn chưa đến mức cần phải áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản để cứu chúng.
Một lập luận khác là BioRescue sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm. Đó là con người có thể coi nhẹ vấn đề suy giảm dân số của các loài vì có khả năng đưa chúng trở lại sau này.
“Cần nhớ rằng việc này không thể thực hiện thường xuyên cho mỗi loài, vì nó rất đắt đỏ.”
Một số người cho rằng nên để mọi thứ diễn ra tự nhiên, tức là để loài tê giác trắng phương Bắc tàn lụi đi. Họ tin rằng nếu cố gắng can thiệp, sẽ làm trái với ý định của Chúa.
Giáo sư Ronald Sandler, một nhà đạo đức học, lập luận rằng BioRescue cũng chỉ là một phương pháp khắc phục thiệt hại mà con người gây ra, giống như các biện pháp bảo tồn truyền thống như nuôi nhốt, tạo khu bảo tồn và chống lại săn trộm.
Theo BBC Science
