Cách để đối phó khi bị cha mẹ thao túng tinh thần (biết chính xác phải làm và nói gì)

Nghe theo trực giác và tin vào ký ức của bạn về sự thật đã xảy ra. Có thể bạn sẽ hoàn toàn tức giận và rối bời khi người thao túng tinh thần bảo rằng: “Mẹ không nói/làm như vậy” hoặc “Đó không phải là những gì đã xảy ra” để phủ nhận hành vi tiêu cực của họ. Thậm chí, họ cũng có thể cố gắng thay đổi nguyên tắc hoặc mong đợi của bạn sau khi đã có sự việc xảy ra. Chẳng hạn, nếu cha mẹ nói rằng bạn có thể đi chơi đến 10 giờ tối, nhưng khi bạn về nhà đúng giờ thì họ lại khẳng định rằng bạn lẽ ra phải về nhà lúc 9 giờ.

• Nếu bạn cảm thấy an toàn khi đối mặt với người thao túng tinh thần, hãy trả lời rằng: “Không. Con nhớ mẹ đã nói gì. Mẹ dặn con là…”
• Nếu bạn không muốn tranh cãi với người thao túng, bạn có thể nói: “Con không muốn dính líu vào vấn đề này” và rời khỏi tình huống. Nếu bạn không thể rời đi, hãy cố gắng không để ý đến những gì họ nói.
• Thậm chí, nếu cha mẹ muốn bạn cảm thấy hối hận hoặc xấu hổ về những lời nói dối của họ, hãy kiên quyết giữ vững quan điểm của mình. Đừng xin lỗi hay tự trách bản thân. Sự nhận thức và sự thật là quan trọng nhất!

Nếu bạn cảm thấy an toàn để làm điều đó, hãy tự bảo vệ bản thân bằng cách thiết lập ranh giới rõ ràng. Khi ai đó sử dụng lời lẽ độc ác vượt quá giới hạn của cảm xúc của bạn, có thể bạn sẽ cảm thấy tổn thương, tức giận hoặc buồn bã. Hãy lắng nghe cơ thể và nhận thức rằng bạn có quyền cảm nhận như vậy. Sau đó, phản kháng bằng cách cho biết bạn cảm thấy thế nào với người thao túng tinh thần và bạn không muốn tiếp tục giao tiếp với họ nếu họ tiếp tục hành động như vậy. Nếu cha mẹ không chấp nhận giới hạn của bạn về cảm xúc, hãy cố gắng rời khỏi phòng hoặc thoát khỏi tình huống đó.

• Bạn có thể nói: “Con mong muốn dượng nói chuyện với con một cách nhẹ nhàng hơn.”
• Đối lại tông giọng hoặc lời lẽ làm tổn thương từ người phụ huynh thao túng tinh thần như sau: “Con cảm thấy khó chịu khi mẹ gọi con là ‘đồ ngu’.”
• Phản ứng lại các lời kết tội như “Mày quá nhạy cảm rồi” hoặc “Nếu con không làm vậy thì mẹ đã không phạt con” bằng cách nói rằng: “Con hiểu lý do mẹ nghĩ vậy, nhưng con thấy khác, vì vậy con nghĩ điều này không công bằng.”

Dành thời gian rời xa nhà, xa khu vực đó hoặc khóa cửa phòng lại. Nếu bạn vẫn sống ở nhà và đang đi học, hãy tham gia nhiều câu lạc bộ hoặc hoạt động ngoại khóa để giảm thiểu thời gian ở nhà. Nếu bạn sống ở xa nhà, hãy đề ra quy tắc về tần suất liên lạc với cha mẹ. Nếu bạn cảm thấy thoải mái khi thảo luận về giới hạn này, hãy trò chuyện với cha mẹ về điều đó.

• “Con muốn mẹ chỉ ghé thăm phòng của con vào buổi tối thay vì cả ngày cuối tuần.”
• “Mỗi ngày, con sẽ dành thời gian ở nhà bạn để học nhóm và rời khỏi sau bữa tối.”
• “Con sẽ gọi cho cha mẹ vào mỗi thứ Bảy, còn trong tuần nếu cần gấp cha có thể nhắn tin. Bởi vì con đang học và làm việc nên không thể nghe điện thoại được.”

Thử cách này nếu bạn cảm thấy không thể đối mặt trực tiếp với người thao túng tinh thần. Dù bạn có nhiều phẩm chất tốt đẹp và đáng kinh ngạc, nhưng việc trò chuyện một cách logic khiến bạn cảm thấy khó khăn khi đối diện với người thao túng tinh thần. Hãy từ chối những lời tiêu cực mà cha mẹ nói với bạn và nhắc nhở mình về giá trị bản thân bằng cách lặp lại các khẳng định tích cực (qua lời hoặc trong nhật ký riêng tư).

• “Cảm giác của mình quan trọng hơn.”
• “Mình xứng đáng được quan tâm và yêu thương.”
• “Mình có trách nhiệm với bản thân khi thể hiện nhu cầu chính đáng với cha mẹ, không phải là ích kỷ.”
• Truyền cảm hứng cho bản thân qua các hoạt động hoặc sở thích mà bạn yêu thích, ví dụ: “Mình đã chơi bóng đá rất tốt trong trận đấu hôm nay.”

Chú trọng vào việc tham gia các hoạt động và dành thời gian với những người đánh giá cao bạn. Bạn xứng đáng nhận được tình yêu và sự công nhận từ những người xung quanh, vì vậy hãy dựa vào các mối quan hệ mang lại niềm vui trong cuộc sống. Bạn có thể tự mình đăng ký hoặc kêu gọi bạn bè tham gia các hoạt động tình nguyện, sở thích hoặc thể loại rèn luyện sức khỏe mới để chứng tỏ bạn có thể làm được những điều đó. Nếu bạn cảm thấy khó khăn trong việc xác định bản thân, bạn có thể tìm đến cố vấn tâm lý - những người sẵn lòng hỗ trợ bạn tạo ra động lực để xây dựng niềm tin mạnh mẽ về bản thân.

• Ghi âm câu này: “Tôi yêu bản thân mình. Tôi có giá trị. Tôi xứng đáng.” Nghe hoặc lặp đi lặp lại điều này nhiều lần mỗi ngày.
• Thực hiện các bài tập thư giãn như thiền hoặc yoga.

Sử dụng công nghệ để ghi lại hoặc tìm nhân chứng cho hành vi của người thao túng tinh thần. Khi có bằng chứng chứng minh những lời nói dối của họ mâu thuẫn với sự thật, bạn có thể khẳng định những gì bạn biết là đúng. Hơn nữa, nếu tình hình bạo lực trở nên nghiêm trọng, bạn có thể cung cấp bằng chứng cho cơ quan thích hợp.

• Bạn có thể sử dụng điện thoại để ghi âm hoặc quay video về hành vi bạo lực bằng lời nói hoặc lời nói dối của người thao túng tinh thần.
• Nếu bạn có những người bạn đáng tin cậy hoặc biết chuyên gia về tâm lý, hãy gọi họ và giữ máy trong khi bạn đang gặp xung đột với cha mẹ để có nhân chứng cho sự việc này.
• Bạn cần phải cẩn thận khi lưu trữ bằng chứng vì người thao túng tinh thần có thể phát hiện. Hãy tải lên các bản ghi âm, hình ảnh hoặc video lên dịch vụ lưu trữ đám mây để sao lưu.

Thả năng lượng cảm xúc bằng cách chấm dứt mối quan hệ. Mặc dù việc từ bỏ mối quan hệ với ai đó là rất khó khăn, nhưng đây là bước quan trọng để tiến đến một cuộc sống mới với những mối quan hệ tích cực. Người thao túng tinh thần thường là những người bị rối loạn nhân cách ranh giới hoặc rối loạn nhân cách ái kỷ - họ sẽ không bao giờ thừa nhận, hối hận hoặc xin lỗi về cách họ đối xử với bạn. Bạn xứng đáng hơn thế! Khi quyết định rời bỏ thay vì chờ đợi lời xin lỗi, bạn đã mở ra cho mình cánh cửa để khám phá các mối quan hệ có ý nghĩa và tích cực hơn với những người khác trong cuộc sống.

• Phát triển mạng lưới hỗ trợ bằng cách dành thời gian nhiều hơn với bạn bè hoặc thành viên khác trong gia đình - những người thấu hiểu và đồng cảm với cảm xúc của bạn.

Quyết định khi nào gọi điện, nhắn tin và thăm cha mẹ. Bậc phụ huynh thao túng tinh thần có thể cố gắng phản đối lời giải thích mà bạn đưa ra, cùng với việc tranh cãi về mong muốn cắt đứt mọi liên lạc. Hãy trả lời rõ ràng và quyết đoán bằng cách cho họ biết mức độ bạn sẵn lòng giao tiếp. Khi quyết định chấm dứt liên lạc, bạn sẽ có thể đặt mục tiêu hạnh phúc của mình cao hơn mối quan hệ độc hại.

• “Con sẽ thăm nhà vào các ngày lễ, nhưng không thể mỗi tuần như trước được.”
• “Con chỉ cảm thấy thoải mái khi nói chuyện với bố mẹ khi có mặt ai khác ở đó, như mẹ hoặc anh/chị.”
• Nếu vị phụ huynh thao túng tinh thần vẫn cố gắng truyền đạt thông điệp thông qua bạn bè hoặc người thân khác trong gia đình, hãy nói: “Đây là vấn đề cá nhân giữa em và cha/mẹ/anh/chị, vì vậy em mong mọi người hãy tập trung vào việc vui vẻ và tránh nhắc đến họ.”
• Tham gia các nhóm hỗ trợ dành cho những người đã trải qua sự thao túng tinh thần hoặc bị tổn thương tự tôn.

Hướng đến việc hòa giải và hàn gắn với người thao túng tinh thần của bạn. Trong quá trình tham gia liệu pháp trị liệu gia đình, cả gia đình có thể tham gia cuộc trò chuyện với chuyên gia tâm lý để xác định vấn đề và tìm ra cách giải quyết. Nếu bạn cảm thấy mình không được lắng nghe trong gia đình, hãy thể hiện quan điểm của mình với chuyên gia tâm lý. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng việc thuyết phục người thao túng tinh thần thực hiện liệu pháp trị liệu sẽ rất khó khăn và họ thường phủ nhận rằng họ có vấn đề.

• Để tìm kiếm chuyên gia tâm lý, bạn có thể hỏi bác sĩ gia đình hoặc tìm kiếm trực tuyến. Bạn cũng có thể tìm kiếm thông qua nhà thờ, các tổ chức sức khỏe tâm thần cộng đồng hoặc chương trình hỗ trợ của công đoàn để được giới thiệu.

Tăng cường lòng tự tin và vượt qua khó khăn này thông qua trị liệu tâm lý. Sau khi trải qua hoặc đang trải qua thời kỳ bị thao túng tinh thần, việc tự hoài nghi về niềm tin và nhận thức của bản thân, thậm chí là cảm thấy tuyệt vọng hoặc trầm cảm là điều hoàn toàn bình thường. Bạn có thể tìm đến cố vấn tâm lý hoặc nhà trị liệu để hỗ trợ quá trình phục hồi thông qua nguồn thông tin về sức khỏe tâm thần tại trường học hoặc nơi làm việc, bác sĩ gia đình hoặc các tổ chức trong cộng đồng về lĩnh vực này. Để đảm bảo rằng bạn đang gặp phải một cố vấn tâm lý chất lượng, hãy tìm kiếm chuyên gia về sức khỏe tâm thần được cấp phép trong khu vực của bạn.

• Nếu bạn không thể lái xe, bạn có thể tìm hiểu cố vấn tâm lý qua mạng.
• Nếu bạn không có đủ tài chính để tham gia trị liệu tâm lý, hãy tham gia các nhóm hỗ trợ cộng đồng dành cho những người đang trải qua vấn đề về tinh thần.
• Ngoài ra, bạn có thể tìm kiếm các phòng khám đào tạo cấp dưới (nơi bạn có thể gặp sinh viên hoặc các nhà trị liệu thực hành), cũng như các tổ chức cộng đồng sức khỏe tâm thần có dịch vụ tư vấn miễn phí trên mạng.

Những lời lăng mạ, từ chối và mắng mỏ là dấu hiệu của hành vi hành hạ tinh thần. Nếu cha mẹ không tôn trọng ranh giới của bạn, thường xuyên thao túng tinh thần và làm bạn cảm thấy bất an khi ở nhà, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ. Không ai có quyền đối xử với bạn như vậy, ngay cả là cha mẹ. Bạn có thể báo cáo hành vi hành hạ tinh thần bằng cách chia sẻ với một người lớn đáng tin cậy như bác sĩ, huấn luyện viên, người chăm sóc hoặc giáo viên.

• Giáo viên, người chăm sóc hoặc huấn luyện viên ở trường là những người lớn có uy tín, họ có thể giúp bạn tạo chứng về hành vi nghi ngờ ngược đãi tinh thần và xâm hại danh dự của cha mẹ bạn tại cơ quan có thẩm quyền.
• Để biết thêm thông tin về vấn đề ngược đãi trẻ em và được giới thiệu đến các cơ quan thích hợp, hãy gọi đến đường dây nóng 111 – Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em tại Việt Nam.