Buzz
Phần lớn mọi người đều từng trải qua cảm giác khó chịu của bỏng nắng. Làn da đỏ ửng, sưng và có thể bong nhẹ khiến cho trạng thái này trở nên phiền toái. Tác nhân chủ yếu gây ra bỏng nắng là tác động của tia cực tím (tia UV) do ánh sáng mặt trời, việc sử dụng giường nhuộm nâu hoặc các yếu tố tương tự. Tác động của tia UV có thể trực tiếp gây tổn thương ADN, gây viêm nhiễm và làm chết tế bào da. Mặc dù ánh sáng mặt trời có thể mang lại làn da đẹp rám nắng trong thời gian ngắn, nhưng tiếp xúc quá mức với tia UV có thể gây tổn thương nặng nề, bao gồm cả nguy cơ mắc bệnh ung thư da. Làn da sưng phồng là dấu hiệu rõ ràng của sự tổn thương. Trong trường hợp bỏng nắng phồng giộp, việc điều trị đúng đắn là rất quan trọng.
Bước Điều Trị
Chăm Sóc Bảo vệ da khỏi Bỏng Nắng
Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Bảo vệ làn da mỏng manh của bạn bằng cách tránh tiếp xúc trực tiếp với tác động của ánh nắng mặt trời. Khi phải ra ngoài, hãy sử dụng kem chống nắng với chỉ số SPF từ 30 trở lên.
- Tiếp tục bôi kem chống nắng sau khi vết bỏng nắng đã lành.
- Đừng để mây và thời tiết lạnh đánh lừa bạn. Tia UV vẫn có thể xâm nhập ngay cả khi trời có nhiều mây, và tuyết có thể phản xạ lại 80% tia nắng mặt trời. Khi mặt trời lên cao, tia UV vẫn rất mạnh mẽ.
Bảo vệ Vùng Da Thương Tổn. Không bóp vỡ vết phồng giộp. Có thể vết phồng tự vỡ, nhưng hãy bảo vệ chúng để ngăn nhiễm trùng và tổn thương cho lớp da mỏng manh bên dưới. Nếu vết phồng vỡ, đắp một lớp gạc để ngăn nhiễm trùng. Nếu da có dấu hiệu nhiễm trùng như đỏ, sưng, đau và nóng, hãy đến bác sĩ da liễu ngay.
Sử dụng Lô Hội. Lô Hội là giải pháp tự nhiên cho vết bỏng nhẹ như bỏng nắng phồng giộp. Lô Hội làm mát vết bỏng, giảm đau, bù nước và hỗ trợ quá trình lành. Nghiên cứu chỉ ra rằng Lô Hội giúp lành vết bỏng nhanh hơn (hơn 9 ngày) so với trường hợp không dùng Lô Hội.
Sử Dụng Kem Làm Mềm. Kem làm mềm như kem dưỡng ẩm an toàn cho vết phồng giộp, giúp làm dịu và giảm thấy da. Chọn kem dưỡng ẩm gốc đậu nành với thành phần tự nhiên giúp duy trì độ ẩm và chữa lành. Không bôi lên vết thương hở.
Hỏi Bác Sĩ về Kem Bôi Bạc Sulfadiazine 1%. Kem này dùng để trị bỏng độ hai và ba. Sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ, và ngưng nếu có tác dụng phụ nghiêm trọng. Hạn chế sử dụng cho vết thương hở.
Tránh Các Loại Kem và Thuốc Xịt Gây Tê. Sản phẩm gây tê có thể gây viêm nhiễm, tránh lotion và kem chứa benzocaine hoặc lidocaine. Đừng sử dụng dầu khoáng petroleum jelly, nó có thể cản trở quá trình lành da tự nhiên.
Duối hạn bỏng nắng, duy trì cân nước. Những vết bỏng nắng có thể hút chất lỏng từ cơ thể. Uống đủ nước hàng ngày (ít nhất 8 cốc nước, mỗi cốc 240 ml) giúp duy trì cân nước cơ thể. Bạn cũng có thể thưởng thức nước quả hoặc nước thể thao. Hãy chú ý đến dấu hiệu mất nước như miệng khô, khát, ít đi tiểu, đau đầu và choáng váng.
Giữ chế độ dinh dưỡng hỗ trợ lành vết. Những vết bỏng nắng phồng giộp cần chế độ dinh dưỡng tốt, đặc biệt là protein. Protein giúp xây dựng cấu trúc tế bào, quan trọng trong quá trình chữa lành và giảm sưng, đồng thời giúp giảm sẹo.
- Thực phẩm như gà, cá, sữa và trứng chứa nhiều protein.
- Khuyến nghị nạp 1,6 - 3 gram protein mỗi kg trọng lượng cơ thể hàng ngày.
Sử dụng Phương pháp Tại Nhà
Áp dụng giấm táo. Giấm táo giúp chữa lành bỏng nắng bằng cách hút nhiệt và giảm đau, kích ứng. A-xít acetic và a-xít malic trong giấm cân bằng da, ngăn ngừa nhiễm trùng.
- Pha giấm với nước lạnh, sau đó dùng khăn nhúng vào dung dịch, hoặc xịt giấm trực tiếp lên da.
- Chỉ sử dụng giấm khi da không trầy xước, vết thương hở.
Sử dụng bột nghệ. Nghệ có tính chất sát trùng, giảm đau và sưng. Cách sử dụng bột nghệ:
- Trộn nghệ với nước hoặc sữa, đắp lên vết phồng giộp, sau đó rửa sạch sau khoảng 10 phút.
- Pha trộn bột nghệ, bột lúa mạch và sữa chua, đắp lên vùng da tổn thương, để 30 phút, rồi rửa sạch bằng nước lạnh.
Sử dụng cà chua. Nước cà chua giúp giảm bỏng rát, làm dịu tình trạng đỏ da và thúc đẩy quá trình lành.
- Pha 1/4 chén (60 ml) cà chua xay hoặc nước cà chua vào 1/2 chén (120 ml) sữa tách béo. Áp dụng hỗn hợp lên vùng da bỏng nắng trong nửa tiếng, sau đó rửa sạch bằng nước lạnh.
- Thêm 2 chén (480 ml) nước cà chua vào bồn tắm và ngâm mình trong khoảng 10-15 phút.
- Để giảm đau nhanh, đắp cà chua tươi nghiền với đá lạnh lên vùng da tổn thương.
- Thường xuyên ăn cà chua giúp chống bỏng nắng hiệu quả hơn 25% theo nghiên cứu.
Làm mát với khoai tây. Khoai tây tươi giúp thoát nhiệt, làm da mát, giảm đau và thúc đẩy quá trình lành.
- Khoai tây tươi được xay thành bột và đắp trực tiếp lên vết phồng giộp. Để khô rồi rửa sạch bằng nước lạnh.
- Áp dụng liệu pháp này mỗi ngày cho đến khi vết phồng giộp lành hẳn.
Thử gạc sữa. Sữa tạo lớp màng protein, làm dịu cảm giác bỏng rát, mang lại cảm giác mát mẻ cho da.
- Nhúng vải vào nước mát pha sữa tách béo, đắp lên vùng da bỏng nắng trong vài phút.
- Sữa nên mát mà không lạnh, lấy ra tủ lạnh 10 phút trước khi sử dụng.
Giảm Đau
Hiểu rõ rằng điều trị hướng tới giảm triệu chứng. Chăm sóc da nhằm ngăn chặn tổn thương và giảm đau, nhưng không thể tăng tốc quá trình lành.
Sử dụng gạc lạnh để làm mát. Áp dụng nước và gạc lạnh để giảm sưng và làm co các mạch máu, giảm cảm giác đau tại vùng da tổn thương.
- Nhiệt độ lạnh giúp làm tê các đầu dây thần kinh, giảm cảm giác đau ở vùng da bỏng nắng phồng giộp.
- Bạn cũng có thể sử dụng gạc nhúng vào dung dịch Burrow (một dung dịch nước và nhôm acetate) mà có sẵn tại hiệu thuốc.
Tắm nước mát. Ngâm trong bồn nước mát và thư giãn 10-20 phút để giảm đau. Lặp lại nhiều lần trong nhiều ngày.
- Đắp khăn lạnh lên vùng da tổn thương.
- Tránh tắm nước ấm, xà phòng hoặc dầu tắm để tránh kích ứng da và làm tăng khó chịu.
Tắm dưới vòi sen với nước âm ấm. Kiểm soát nhiệt độ nước dưới mức ấm, chú ý dòng nước để không làm tổn thương thêm.
- Tránh tắm vòi sen nếu có thể, vì áp lực nước có thể làm vỡ vết phồng giộp, gây đau và nguy cơ viêm nhiễm và sẹo.
- Thấm khô da nhẹ nhàng sau khi tắm, không nên chà xát da để tránh kích ứng.
Uống thuốc giảm đau. Nếu vết bỏng nắng đau, hãy uống thuốc giảm đau kháng viêm như ibuprofen, naproxen, hoặc aspirin.
- Ibuprofen (Advil) giảm đau và sưng bằng cách hạn chế hormone gây đau và sưng trong cơ thể.
- Aspirin giảm đau bằng cách ngăn chặn tín hiệu đau đưa lên não và giảm sốt.
- Acetaminophen (Tylenol) an toàn cho trẻ em và có tác dụng giống aspirin.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ khi phân vân về cách sử dụng thuốc.
Sử dụng kem cortisone giảm sưng viêm. Kem cortisone chứa ít steroid, giảm sưng viêm bằng cách kiểm soát hoạt động của hệ miễn dịch.
- Kem cortisone không dành cho trẻ em, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn phù hợp khác.
Nguy cơ và Triệu chứng của Bỏng Nắng
Tìm hiểu về tác động của tia UV. Tia UV được phân chia thành UVA, UVB, và UVC. UVA và UVB là những tác nhân gây tổn thương da. UVA chiếm 95% tổng lượng tia UV, chịu trách nhiệm chính về cháy nắng và phồng giộp. UVB tạo ra đỏ, tấy đỏ từ việc các mạch máu bị sưng. Mọi thứ từ đỏ do cháy nắng, nhiễm trùng, đến ửng hồng khi e thẹn đều là kết quả của UVB.
Hiểu rõ về quá trình hình thành vết phồng giộp. Vết phồng giộp không xuất hiện ngay sau khi tiếp xúc với nắng, mà cần vài ngày để phát triển. Chúng hình thành khi mạch máu bị tổn thương, huyết tương và chất lỏng rỉ vào giữa các lớp da, tạo nên túi chất lỏng. Đừng nghĩ rằng vết phồng giộp không liên quan đến bỏng nắng chỉ vì chúng xuất hiện muộn. Da sáng màu thường phản ứng mạnh hơn với tác động của tia UV độc hại, làm tăng nguy cơ cháy nắng.
- Bỏng độ một tạo nên đỏ và sưng vì mách máu giãn ra. Ở mức này, chỉ có lớp ngoại cùng của da bị tổn thương. Tuy nhiên, các chất trung gian hóa học từ tế bào tổn thương có thể làm kích thích da và phá hủy tế bào tổn thương khác.
- Bỏng độ hai ảnh hưởng đến cả lớp da phía trong và các mạch máu. Vết phồng giộp ở đây được coi là nghiêm trọng hơn nhiều so với cháy nắng thông thường.
Đến ngay bệnh viện nếu có một số triệu chứng nhất định. Nếu cơ thể bạn có nguy cơ bị tổn thương nặng do tiếp xúc nắng lâu, dẫn đến mất nước hoặc kiệt sức nhiệt độ, hãy quan sát các triệu chứng sau và gọi cấp cứu ngay:
- Chóng mặt hoặc choáng váng
- Mạch nhanh hoặc thở nhanh
- Buồn nôn, lạnh lùng hoặc sốt
- Khát cổ họng
- Nhạy cảm với ánh sáng
- Vết phồng giộp chiếm từ 20% diện tích cơ thể trở lên.
Chú ý nếu bạn có bệnh từ trước. Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu bạn có viêm da ánh sáng mạn tính, lupus ban đỏ, herpes đơn dạng, hoặc chàm. Tổn thương từ ánh nắng mặt trời có thể làm trầm trọng hóa những bệnh này. Bỏng nắng cũng có thể gây viêm mắt ánh sáng.
Chú ý những dấu hiệu mới xuất hiện. Khi phát hiện các dấu hiệu đầu tiên của bỏng nắng, hãy ngay lập tức tránh ánh nắng mặt trời để tránh phồng giộp. Những dấu hiệu này bao gồm:
- Da đỏ, mềm và ấm. Tác động của tia cực tím làm chết tế bào ở lớp ngoại cùng của da. Cơ thể phản ứng bằng cách tăng máu đến vùng tổn thương, làm đỏ da.
- Đau như kim châm ở vùng tổn thương. Tế bào bị tổn thương kích thích thụ thể đau, tạo cảm giác đau.
Chú ý đến vết phồng giộp gây ngứa. Những vết phồng có thể xuất hiện sau vài giờ hoặc vài ngày tiếp xúc với nắng. Sợi thần kinh đặc biệt trong lớp biểu bì khi bị phá hủy, tạo cảm giác ngứa ở vùng tổn thương.
- Cơ thể cũng sản xuất chất lỏng để bảo vệ vùng da tổn thương, tạo ra vết phồng giộp.
Đo thân nhiệt để kiểm tra tình trạng sốt. Khi hệ miễn dịch nhận biết tế bào chết và dị vật, chất pyrogen (gây sốt) sẽ kích thích thân nhiệt tăng lên.
- Bạn có thể sử dụng nhiệt kế thông thường để đo thân nhiệt.
Quan sát lớp da bong tróc. Tế bào chết ở vùng da bỏng nắng sẽ bong ra để nhường chỗ cho tế bào da mới.
Phòng ngừa Bỏng Nắng
Tránh ánh nắng mặt trời. Phòng tránh luôn là biện pháp tốt nhất để bảo vệ làn da khỏe mạnh. Hạn chế thời gian trực tiếp dưới ánh nắng, tìm bóng mát dưới mái che hay cây xanh.
- Chú ý giữa tránh ánh nắng mặt trời và bị cháy nắng, đó là chìa khóa cho làn da khỏe mạnh.
Sử dụng kem chống nắng. Chọn kem chống nắng SPF 30 trở lên chống cả tia UVA và UVB. Thoa kem trước khi ra ngoài 30 phút và tái áp dụng thường xuyên, đặc biệt sau khi ướt hoặc bơi.
- Tia UV vẫn có thể xâm nhập qua đám mây và tuyết, nên bạn cần bảo vệ da mọi lúc, mọi nơi.
- Đặc biệt quan trọng ở vùng có tác động mạnh của tia UV như vùng xích đạo hoặc cao nguyên.
Cẩn thận khi ở trong nước. Da ướt dễ bị tổn thương hơn, vì vậy sử dụng kem chống nước khi bơi và thường xuyên tái áp dụng.
- Đặc biệt cần lưu ý khi ở trong nước để bảo vệ làn da khỏi tác động của tia UV.
Mặc đúng trang phục bảo vệ. Đội mũ rộng vành, kính râm, và mặc trang phục chống tia UV nếu có thể. Bảo vệ tối đa trước tác động của tia nắng.
Tránh nắng vào khoảng thời gian nhất định. Hạn chế ra ngoài từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều, thời điểm mặt trời chiếu trực tiếp và tia UV có hại nhất.
- Nếu không thể hoàn toàn tránh, hãy giảm thiểu thời gian ra ngoài trong khoảng này.
Duy trì sự cân bằng nước trong cơ thể. Uống đủ nước giúp phòng tránh tình trạng mất nước, thường gặp khi phơi nắng quá lâu.
- Giữ cho cơ thể được cung cấp đủ nước, đặc biệt là khi ra ngoài dưới ánh nắng gay gắt.
- Không chỉ uống nước khi cảm thấy khát, hãy duy trì thói quen uống nước đều đặn để bảo vệ sức khỏe.
Chú ý
- Nếu cần tư vấn về cách phòng tránh và điều trị bỏng nắng, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ. Luôn lưu ý đến nguyên tắc 'cẩn tắc vô ưu', và chuyên gia y tế sẽ giúp bạn tránh những hậu quả đáng tiếc nhất từ các vấn đề liên quan đến nhiệt độ.
