Buzz
Sinh thiết da là một phương pháp y học bao gồm việc thu thập mẫu nhỏ mô da, xử lý mẫu cho các xét nghiệm và kiểm tra dưới kính hiển vi, nhằm xác định các vấn đề hoặc bệnh về da như ung thư da và viêm da tiết bã nhờn. Có nhiều phương pháp lấy mẫu sinh thiết da, phụ thuộc vào kích thước và vị trí của vùng da nghi ngờ nhiễm bệnh, và sau khi lấy mẫu xong có thể cần phải khâu lại. Dù kích thước và cách lấy mẫu có khác nhau, bạn có thể chữa lành vết thương này bằng phương pháp y học hoặc các biện pháp tự điều trị tại nhà.
Các bước
Chăm sóc Vị trí Sau Khi Lấy Mẫu Sinh Thiết
Xác định Loại Sinh Thiết Da. Bác sĩ sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để lấy mẫu da làm sinh thiết, điều này giúp xác định phương pháp điều trị vết thương một cách hiệu quả hơn.
- Sinh thiết cạo sử dụng một dụng cụ giống như dao cạo để lấy mẫu da bề ngoài hoặc lớp biểu bì và một phần của chân bì. Phương pháp này không yêu cầu phải khâu lại vết thương.
- Sinh thiết khoan lấy một phần nhỏ và sâu hơn vào da so với sinh thiết cạo. Nếu lấy mẫu sinh thiết khoan trên diện rộng, có thể cần phải khâu lại da.
- Sinh thiết cắt lấy một mảng lớn của da bất thường bằng dao phẫu thuật. Thường cần phải khâu lại vết thương khi sử dụng phương pháp này.
Sử dụng băng che vết thương. Tùy thuộc vào kích thước vùng lấy mẫu sinh thiết và tình trạng chảy máu, bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn cách băng kín vết thương trong một ngày hoặc lâu hơn. Băng giúp bảo vệ vết thương và hấp thụ máu chảy ra.
- Nếu vùng lấy mẫu sinh thiết vẫn chảy máu, bạn nên đặt miếng băng mới lên và liên hệ với bác sĩ nếu máu chảy nhiều hoặc không dứt.
Không tháo băng vết thương trong ngày đầu tiên sau khi lấy mẫu. Sau khi thực hiện thủ thuật, bạn cần giữ nguyên miếng băng bác sĩ đã đặt trong ngày và đảm bảo vùng này luôn khô ráo. Điều này giúp vết thương lành nhanh hơn và ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập.
- Nhớ giữ vùng lấy mẫu khô ráo trong ngày đầu tiên sau khi sinh thiết. Bạn có thể tắm và vệ sinh vết thương vào ngày tiếp theo.
Thay băng hàng ngày. Hãy thay miếng băng bảo vệ vết thương hàng ngày để giữ vùng đó khô ráo, sạch sẽ và ngăn ngừa nhiễm trùng hoặc tạo sẹo xấu.
- Hãy sử dụng loại băng thoáng khí cho vùng lấy mẫu sinh thiết. Việc chọn loại băng thoáng khí giúp vết thương lành nhanh hơn, và hãy nhớ chỉ để phần không dính của băng tiếp xúc với vết thương.
- Bạn có thể mua băng tại hầu hết các cửa hàng thuốc. Đôi khi bác sĩ còn sử dụng gạc phủ thêm lên vết thương.
- Thời gian trung bình cần băng là 5-6 ngày, nhưng có thể kéo dài tới hai tuần.
- Tiếp tục thay băng mỗi ngày cho đến khi không còn vết thương hở, hoặc khi bác sĩ hướng dẫn dừng việc băng. Thời gian băng có thể kéo dài hơn tùy thuộc vào phương pháp sinh thiết được áp dụng. Nếu phải khâu, thời gian băng sẽ kéo dài hơn.
Rửa sạch tay trước khi tiếp xúc với vùng lấy mẫu sinh thiết. Khi cần tiếp xúc với vết thương hoặc thay băng, hãy rửa sạch tay kỹ bằng nước và xà phòng để ngăn chặn vi khuẩn gây nhiễm trùng vết cắt.
- Bạn không cần mua xà phòng đặc biệt, xà phòng thông thường cũng có khả năng diệt khuẩn cho tay.
- Hãy chà tay trong nước ấm ít nhất hai mươi giây.
Bảo vệ vệ sinh vùng da lấy mẫu sinh thiết. Quan trọng là phải giữ vệ sinh cho vết thương trong quá trình lành. Rửa vùng lấy mẫu hàng ngày giúp ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn ở khu vực này.
- Bạn không cần sử dụng xà phòng đặc biệt nào. Xà phòng thông thường cũng đủ để diệt khuẩn trên vết thương. Nếu vùng lấy mẫu sinh thiết ở trên đầu, bạn có thể sử dụng xà phòng gội đầu để rửa.
- Hãy dùng nước ấm để rửa thật sạch và loại bỏ xà phòng dư thừa, tránh gây kích ứng cho da nhạy cảm.
- Nếu vết thương lành tốt và không nhiễm trùng, việc thay băng và rửa hàng ngày sẽ đảm bảo vùng da lấy mẫu sinh thiết được giữ sạch sẽ. Bác sĩ có thể gợi ý phương pháp rửa khác như hiđrô peroxid, hãy tuân theo hướng dẫn của họ nhưng không sử dụng bất kỳ chất gì lên vết thương mà không được bác sĩ cho phép.
Bôi thuốc kháng sinh kem hoặc sáp nguyên chất làm từ dầu hỏa. Sau khi làm sạch vết thương, hãy bôi thuốc kháng sinh hoặc sáp nguyên chất từ dầu hỏa nếu bác sĩ khuyên dùng. Sáp giúp giữ ẩm cho vết thương, làm giảm vảy và hỗ trợ quá trình lành. Sau đó, bạn có thể băng lại.
- Sử dụng tăm bông hoặc ngón tay sạch để bôi thuốc.
Tránh các hoạt động căng thẳng trong vài ngày. Trong vài ngày đầu sau khi lấy mẫu, hãy tránh các hoạt động gắng sức như nâng nặng hoặc làm gì đó gây đổ mồ hôi. Những hoạt động này không chỉ làm chảy máu và làm sẹo lớn hơn mà còn kích ứng da nhạy cảm. Bạn cũng không nên vận động mạnh trong suốt thời gian còn chỉnh đặt mối khâu.
- Hạn chế tiếp xúc với vùng lấy mẫu hoặc làm những việc căng thẳng để ngăn chảy máu và tránh sự phát triển của sẹo lớn.
Sử dụng thuốc giảm đau. Đau nhẹ hoặc đau khi chạm vào vùng lấy mẫu trong vài ngày đầu sau khi thủ thuật là điều bình thường. Sử dụng thuốc giảm đau không kê toa để giảm đau và sưng.
- Bạn có thể sử dụng thuốc giảm đau không kê toa như ibuprofen hoặc acetaminophen. Ibuprofen cũng giúp giảm sưng do việc lấy mẫu gây ra.
Đợi bác sĩ gỡ mối khâu. Nếu cần mối khâu ở vùng lấy mẫu, bạn cần hẹn bác sĩ để gỡ mối khâu. Hãy để mối khâu yên trong khoảng thời gian mà bác sĩ hướng dẫn để không làm ảnh hưởng đến quá trình lành và tránh tạo sẹo lớn.
- Ngứa ở vùng khâu là điều bình thường, nếu cần, bạn có thể bôi thuốc kháng sinh hoặc sáp nguyên chất từ dầu hỏa để giảm ngứa và ngăn ngừa nhiễm trùng.
- Nếu ngứa quá, bạn có thể đặt khăn ướt lạnh lên vùng đó để giảm ngứa.
Thăm bác sĩ nếu có vấn đề. Nếu bạn thấy chảy máu nhiều, có dịch mủ hoặc có triệu chứng nhiễm trùng như ửng đỏ, nóng, sưng hoặc sốt xung quanh vùng lấy mẫu, hãy đến thăm bác sĩ ngay. Hãy đảm bảo không để vết thương bị nhiễm trùng và gây ra biến chứng nguy hiểm.
- Nếu vết thương chỉ chảy máu ít hoặc ra dịch hồng vài ngày sau đó thì không sao. Nhưng chảy máu nhiều là khi máu ướt đẫm cả băng gạc.
- Thường mất một số tuần cho vùng lấy mẫu lành, nhưng có thể kéo dài tới hai tháng.
Chăm sóc vết sẹo sau lấy mẫu sinh thiết
Mọi vết thương sau lấy mẫu sinh thiết đều để lại vết sẹo. Tùy thuộc vào kích thước của vùng lấy mẫu có thể tạo ra vết sẹo lớn hoặc nhỏ. Hãy chăm sóc vết thương và da xung quanh để đảm bảo vết sẹo nhỏ nhất có thể.
- Vết sẹo sẽ dần mờ đi và sự khác biệt về màu sắc chỉ nhận thấy được sau một hoặc hai năm kể từ khi thực hiện thủ thuật.
Tránh cào da hoặc vết thương. Da ở vị trí lấy mẫu sinh thiết có thể trở thành vảy hoặc đơn giản là lành thành vết sẹo. Dù vậy, bạn không được cào hoặc gãi vùng da đó để tránh gây tổn thương và tạo ra vết sẹo lớn.
- Cào vào vùng da hoặc vết thương có thể không cẩn thận đưa vi khuẩn vào bên trong và gây nhiễm trùng.
Giữ da luôn được ẩm. Trong quá trình lành, hãy giữ da ẩm bằng cách sử dụng thuốc mỡ hoặc kem kháng sinh. Những chất này giúp da lành mạnh hơn và tránh tạo ra vết sẹo lớn.
- Cách tốt nhất để duy trì độ ẩm cho da là thoa một lớp mỏng của thuốc mỡ như sáp nguyên chất từ dầu hỏa hoặc Aquaphor lên vết thương từ 4-5 lần mỗi ngày.
- Bạn có thể cần thoa trong vòng 10 ngày hoặc lâu hơn nếu cần.
- Nếu đang sử dụng băng dính, hãy thoa thuốc mỡ trước khi đặt băng dính.
- Sáp nguyên chất từ dầu hỏa hoặc các loại kem khác có thể mua ở hầu hết các cửa hàng thuốc.
Bôi gel silicôn giúp lành vết sẹo. Nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng việc sử dụng một lớp mỏng gel silicôn có thể giúp lành vết sẹo. Nếu bạn dễ tạo ra vết sẹo lớn hoặc vết sẹo nổi lên, hãy xem xét việc sử dụng gel silicôn để giảm tổn thương và phòng ngừa sự hình thành của vết sẹo.
- Vết sẹo nổi lên là vết sẹo có hình dạng lồi lên và đỏ, thường xuất hiện tại vùng lấy mẫu hoặc các vết thương khác. Chúng phổ biến ở khoảng 10% dân số.
- Vết sẹo nổi lên phổ biến hơn và thường dần mờ đi theo thời gian.
- Bác sĩ có thể điều trị vết sẹo nổi lên bằng cách tiêm steroid vào đó.
- Gel silicôn giúp duy trì độ ẩm cho da, cải thiện lưu thông không khí và ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn và collagen, từ đó ảnh hưởng đến kích thước của vết sẹo.
- Trẻ em và người có da nhạy cảm có thể sử dụng miếng dán gel silicôn mà không gặp vấn đề gì.
- Phần lớn bệnh nhân có thể sử dụng gel silicôn trong vài ngày sau khi vết thương đã lành hoàn toàn. Nếu được bác sĩ kê gel silicôn, bạn nên thoa một lớp mỏng hai lần mỗi ngày.
Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc sử dụng kem chống nắng trên vết sẹo do da ở vùng sẹo rất nhạy cảm. Tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hoặc sử dụng kem chống nắng giúp vết sẹo không bị nóng và giảm thiểu chênh lệch màu sắc.
- Cần che kín vết thương hoặc sẹo để bảo vệ khỏi ánh nắng mặt trời.
- Sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF cao giúp bảo vệ vết sẹo hoặc vùng lấy mẫu sinh thiết không bị nóng và ngăn ngừa việc thay đổi màu sắc.
Hỏi bác sĩ về việc mát xa vết sẹo. Trong nhiều trường hợp, việc mát xa vết sẹo có thể bắt đầu sau khoảng 4 tuần từ khi thực hiện lấy mẫu sinh thiết. Mát xa giúp vết sẹo lành nhanh hơn và giảm thiểu sự phồng lên, bạn nên thảo luận với bác sĩ về cách mát xa vết sẹo.
- Mát xa cũng ngăn ngừa mô sẹo gắn chặt vào cơ, gân hoặc các thành phần khác dưới da.
- Thực hiện mát xa với độ áp dụng vừa phải, không gây ra áp lực hay căng da, di chuyển theo hình tròn quanh vùng da có vết sẹo. Thực hiện mát xa 2-3 lần mỗi ngày, mỗi lần từ 5-10 phút.
- Có thể bác sĩ sẽ đề xuất sử dụng băng keo trị liệu đàn hồi trên vết sẹo khi nó bắt đầu lành, như loại băng keo Kinesio Tape. Băng keo giúp ngăn chặn vết sẹo dính vào mô cơ dưới da.
Lời khuyên
- Nếu phải khâu ở vùng làm sinh thiết, bạn nên tránh việc bơi lội, tắm biển hoặc mọi hoạt động đòi hỏi vùng thương tích phải tiếp xúc hoàn toàn với nước cho đến khi chỉ khâu được gỡ bỏ. Nước lọt qua vùng thương tích trong lúc tắm không gây ra vấn đề gì.
- Nếu bạn lo lắng về tình trạng của vết thương hoặc sẹo, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ.
Cảnh báo
- Liên hệ với bác sĩ nếu vùng lấy mẫu sinh thiết trở nên đỏ, sưng, đau, ấm khi sờ hoặc tiết ra dịch lâu hơn 3-4 ngày sau khi thực hiện thủ thuật. Điều này có thể là dấu hiệu của vi khuẩn xâm nhập và cần phải sử dụng kháng sinh.
Cần có những vật dụng sau
- Xà phòng kiềm nhẹ, không chứa hương thơm hoặc chất nhuộm
- Băng hoặc gạc
- Kem kháng sinh nếu cần
- Sáp nguyên chất từ dầu hỏa hoặc các loại thuốc mỡ tương tự
