Tư vấn chuyên gia cùng Bác sĩ Nguyễn Hùng Tiến - Khoa Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hải Phòng.

Hiện tượng chảy nước mắt do tắc lệ đạo thường gặp ở trẻ nhỏ. Việc nắm vững nguyên nhân và phương pháp điều trị chảy nước mắt sẽ giúp bạn chăm sóc bé một cách hiệu quả, ngăn chặn các biến chứng tiềm ẩn.

Chảy nước mắt sống ở trẻ là tình trạng mắt bé luôn rơi nước mắt. Vì nước mắt tiết ra quá nhiều, có khi bạn thậm chí thấy những giọt nước mắt lăn xuống mặt bé. Tắc lệ đạo chủ yếu là nguyên nhân tạo nên tình trạng chảy nước mắt sống.

Lệ đạo, hệ thống ống thoát nước mắt, có cấu trúc đặc biệt từ điểm lệ trong mi mắt đến khe mũi dưới. Lệ đạo gồm: lỗ lệ, lệ quản, túi lệ, ống lệ mũi (ống lệ tỵ). Hệ thống này giúp nước mắt sau khi bôi trơn và làm sạch mắt, được dẫn về gốc trong mắt và rơi xuống mũi.

Tắc lệ đạo khiến nước mắt không dẫn lưu xuống mũi, gây chảy nước mắt nhiều. Tắc lệ đạo nhiễm khuẩn có thể dẫn đến viêm tắc và đau nhức.

Ở trẻ, tắc lệ đạo khiến nước mắt và mũi rơi xuống khi khóc. Tắc lệ có thể ở bất kỳ vị trí nào trong hệ thống lệ đạo, gây ra chảy nước mắt ở một hoặc cả hai bên mắt, thường xuyên hoặc không đều. Nếu tắc kéo dài, nước mắt ứ đọng có thể gây nhiễm trùng, làm viêm túi lệ, có nhầy mủ, đặc biệt khi ấn vào góc trong mắt.

Có nhiều nguyên nhân gây tắc nghẽn hệ thống lệ đạo ở trẻ, có thể do bẩm sinh hoặc do nhiều lý do khác nhau.

Tắc lệ đạo bẩm sinh thường xuất hiện ở trẻ ngay sau khi ra đời (đặc biệt là trẻ sinh non). Do quá trình hình thành lệ đạo trong thai kỳ chưa hoàn chỉnh, nên lớp màng ngăn ở phần cuối của ống dẫn nước mắt không mở ra đúng cách, tạo ra tình trạng tắc nghẽn gần lúc trẻ mới sinh. Thường thì tình trạng này có thể tự khắc phục khi trẻ lớn lên.

Những nguyên nhân gây tắc lệ đạo ở trẻ bao gồm:

• Tắc lệ đạo xuất phát từ việc hệ thống ống dẫn của lệ đạo bị hẹp, không có lỗ dẫn nước mắt ở mí mắt trên hoặc dưới, nhiễm trùng, hoặc xương mũi làm tắc nghẽn lỗ đổ của ống dẫn nước mắt vào mũi.
• Tắc lệ đạo có thể do chấn thương vùng mắt, viêm xoang; mắc bệnh viêm nhiễm mạn tính ở mắt như bệnh mắt hột, viêm kết mạc...
• Những nguyên nhân chấn thương có thể xuất phát từ việc trẻ bị té ngã hoặc bị mảnh bụi, mảnh kim loại đâm vào kết mạc, giác mạc, hoặc thậm chí là do thú cưng như chó, mèo cào gây ra.

Tuy nhiên, ở nhiều trường hợp, nguyên nhân của tắc lệ đạo thường không rõ ràng.

Khi trẻ gặp vấn đề chảy nước mắt sống do tắc lệ đạo, thường thấy những dấu hiệu sau:

• Trẻ chảy nước mắt thường xuyên hoặc đôi khi do nước mắt đọng ở khe mi, có thể chảy từ một hoặc cả hai mắt.
• Nước mắt có thể đi kèm với chất tiết, gỉ mắt hoặc chất nhầy, hiện tượng này thường tăng khi thời tiết lạnh, nắng hoặc gió...
• Bé thức dậy buổi sáng thường có hành động vuốt mắt và có nhiều gỉ vàng dính quanh mí mắt.
• Bờ mi mắt có thể đỏ do trẻ thường xuyên vuốt mắt và có triệu chứng giả viêm kết mạc.

• Tắc nghẽn lệ đạo làm nước mắt không dẫn xuống mũi được, tạo ra tình trạng ướt mắt, ướt mi và thậm chí có thể chảy xuống má. Triệu chứng này thường xuất hiện vào những ngày đầu hoặc tuần đầu sau khi sinh và mức độ nặng nhẹ thay đổi theo điều kiện khác nhau.
• Triệu chứng trở nên nặng nề hơn khi trẻ gặp viêm đường hô hấp trên (cảm lạnh hoặc nghẹt mũi) hoặc tiếp xúc với gió hay thời tiết lạnh. Khi đó, trẻ sẽ chảy nước mắt và có thể đổ nhiều hơn. Mí mắt có thể đỏ và sưng lên, đôi khi dính lại với nhau do nhiễm trùng. Trẻ nhỏ mắc bệnh có thể có sốt, khóc nôn và thường xuyên sờ tay lên mắt.

Khi phát hiện bé gặp vấn đề chảy nước mắt sống do tắc lệ đạo, cha mẹ cần đưa bé đến chuyên khoa mắt để được điều trị chính xác. Dựa vào mức độ tổn thương, các phương pháp trị chảy nước mắt sống sẽ được áp dụng phù hợp.

Với trường hợp trẻ tắc lệ đạo bẩm sinh:

• Điều trị có thể bao gồm áp dụng áp lực nhẹ ở vùng góc trong mắt, nơi có túi lệ, kết hợp với việc sử dụng kháng sinh nhỏ mắt và kháng sinh uống. Phương pháp này thường đạt hiệu quả cao trong việc phục hồi trạng thái tắc lệ đạo.
• Khi bé đạt 2 - 3 tháng tuổi và vẫn có triệu chứng chảy nước mắt, có thể thực hiện phương pháp bơm rửa và thông lệ đạo để khắc phục tình trạng nước mắt lưu thông xuống mũi. Thời gian thích hợp để thực hiện phương pháp này là từ 4 - 6 tháng tuổi.

Đối với trẻ tắc lệ đạo mắc phải:

• Cần thực hiện phẫu thuật túi lệ để tạo ra đường dẫn nước mắt mới từ mắt xuống mũi. Phương pháp này giúp khắc phục triệu chứng chảy nước mắt, loại bỏ nhiễm trùng và mủ nhầy ở túi lệ.
• Trong trường hợp không thể mổ để tạo đường thông nước mắt, cần thực hiện phẫu thuật cắt túi lệ. Mặc dù phương pháp này loại trừ ổ viêm tại mắt, nhưng cũng khiến trẻ phải chịu tình trạng chảy nước mắt suốt đời.

Đây là những cách giải quyết khi trẻ gặp vấn đề chảy nước mắt sống do tắc lệ đạo ở trẻ. Khi phát hiện triệu chứng viêm tắc lệ đạo, cha mẹ nên đưa bé đến chuyên khoa mắt để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

• Tắc lệ đạo - Tắc tuyến lệ: Những điều cần biết
• Bệnh khô mắt ngày càng phổ biến: Biểu hiện và sự ảnh hưởng
• Lợi ích của việc khóc đối với sức khỏe và tâm trạng