Buzz
Sốt thường là dấu hiệu của vi khuẩn xâm nhập, lây nhiễm, tác động của nắng nóng, sốc nhiệt, hoặc thậm chí là do dùng thuốc kê đơn. Đây là cơ chế tự nhiên của cơ thể để đối phó với sự tấn công của vi khuẩn và bệnh tật. Một khu vực trong não gọi là vùng dưới đồi não kiểm soát nhiệt độ cơ thể và biến đổi nhiệt độ hàng ngày từ 37 độ C với biến động một hoặc hai độ. Sốt được xác định khi nhiệt độ cơ thể vượt quá mức bình thường là 37 độ C. Mặc dù sốt là quá trình tự nhiên giúp cơ thể phục hồi, nhưng trong nhiều trường hợp, việc giảm sốt chỉ nhằm mục đích giảm cảm giác khó chịu hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ y tế.
Bước
Giảm Sốt với Thuốc
Sử dụng acetaminophen hoặc ibuprofen. Cả hai loại thuốc này đều có thể mua được mà không cần kê đơn và hiệu quả trong việc giảm sốt ngay lập tức. Chúng giúp cả trẻ em và người lớn cảm thấy thoải mái khi cơ thể đang phục hồi.
- Hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thuốc nào cho trẻ em dưới hai tuổi (dùng công thức dành cho trẻ em hoặc sơ sinh) và không bao giờ cho trẻ dưới sáu tháng tuổi dùng ibuprofen.
- Đừng sử dụng quá liều lượng. Đặc biệt lưu ý liều lượng cho trẻ. Đừng để thuốc trong tầm tay của trẻ, nếu uống quá liều lượng có thể gây nguy hiểm.
- Uống acetaminophen mỗi 4 đến 6 giờ một lần, nhưng đừng vượt quá liều lượng được ghi trên bao bì.
- Uống ibuprofen mỗi 6 đến 8 giờ một lần, nhưng đừng vượt quá liều lượng được ghi trên bao bì.
Tránh phối hợp thuốc cho trẻ nhỏ. Không nên kết hợp các loại thuốc cho trẻ cùng một lúc để điều trị các triệu chứng khác nhau. Nếu đã cho trẻ uống acetaminophen hoặc ibuprofen, không nên dùng thêm thuốc hoặc bất kỳ loại thuốc nào khác mà không tham khảo ý kiến bác sĩ trước. Một số loại thuốc có thể phản ứng với nhau một cách nguy hiểm đến sức khỏe của bé.
- Đối với trẻ sơ sinh trên 6 tháng, trẻ lớn và người lớn, việc thay đổi giữa acetaminophen và ibuprofen là an toàn. Liều lượng thông thường là uống acetaminophen mỗi 4-6 tiếng và ibuprofen mỗi 6-8 tiếng, tùy thuộc vào liều lượng đã được chỉ định.
Chỉ nên dùng aspirin khi bạn đã trên 18 tuổi. Aspirin là một loại thuốc giảm sốt hiệu quả cho người lớn, miễn là dùng theo liều lượng đã được chỉ định. Không bao giờ cho trẻ em dưới 18 tuổi dùng aspirin dành cho người lớn, vì có thể gây ra hội chứng Reye, một tình trạng nguy hiểm có thể dẫn đến tử vong.
Giảm Triệu chứng Sốt với Phương pháp Tại nhà
Uống đủ nước. Việc duy trì cơ thể được cung cấp đủ nước là vô cùng quan trọng khi bị sốt, vì thân nhiệt tăng cao có thể gây mất nước. Uống nhiều nước và các loại chất lỏng khác giúp cơ thể đẩy lùi virus hoặc vi khuẩn gây sốt. Tuy nhiên, tránh uống đồ uống chứa caffeine và cồn vì chúng có thể làm mất nước nghiêm trọng hơn.
- Trà xanh có thể giúp giảm sốt và tăng cường hệ miễn dịch.
- Nếu bạn cảm thấy buồn nôn hoặc nôn mửa khi bị sốt, hãy tránh uống nước hoa quả, sữa, đồ uống có đường và nước có ga. Loại đồ uống này có thể làm bạn cảm thấy mệt mỏi hoặc gây nôn mửa.
- Thay thế các món ăn rắn bằng cháo hoặc súp để bổ sung nước cho cơ thể (nhưng cần chú ý đến hàm lượng muối). Kem que cũng là một cách tốt để hấp thu chất lỏng và giúp hạ sốt.
- Nếu bạn cảm thấy buồn nôn, có thể bạn đã mất cân bằng điện giải. Trong trường hợp này, cần uống dung dịch điện giải hoặc đồ uống thể thao chứa điện giải.
- Trẻ em dưới một tuổi ít bú sữa mẹ hoặc từ chối bú cần được cung cấp các loại dung dịch bù nước chứa điện giải, như Pedialyte, để đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết cho trẻ.
Nghỉ ngơi là biện pháp tốt nhất. Ngủ là cách tự nhiên để cơ thể hồi phục khi bị ốm; thực tế, việc thiếu ngủ cũng có thể khiến bạn cảm thấy ốm. Nên cố gắng nghỉ ngơi và tiếp tục làm việc chỉ làm tăng nhiệt độ cơ thể của bạn. Khi bạn đảm bảo mình được đủ giấc ngủ, cơ thể sẽ có năng lượng để chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn thay vì phải sử dụng năng lượng vào các hoạt động khác.
- Nghỉ ngơi không đi làm, hoặc nếu trẻ em bị ốm, hãy để họ ở nhà nghỉ không đi học. Việc cho trẻ được nghỉ ngơi thêm sẽ giúp hồi phục nhanh hơn, đồng thời giảm nguy cơ lây lan của virus, nên tốt nhất là giữ trẻ ở nhà. Rất nhiều loại virus có thể gây sốt và chúng có thể lây lan khi cảm giác sốt vẫn còn.
Chọn quần áo nhẹ nhàng, thoải mái. Không nên quấn quýt bằng chăn hoặc mặc quá nhiều lớp quần áo khi bị sốt. Dù bạn có cảm thấy lạnh, nhưng thân nhiệt cơ thể vẫn không thể giảm được nếu bạn ấm áp quá mức hoặc mặc quá nhiều đồ ấm. Chỉ cần mặc đủ ấm là đủ.
- Không nên cố gắng làm cho cơ thể ra mồ hôi khi bị sốt bằng cách quấn quýt quá nhiều.
Ăn như bình thường. Dù có người thường nói rằng “hãy đói phơi cơn sốt”, nhưng đây không phải là lời khuyên hữu ích. Hãy tiếp tục cung cấp dưỡng chất cho cơ thể bằng những thực phẩm lành mạnh để hồi phục nhanh chóng. Cháo gà là một lựa chọn tốt, bởi nó không chỉ cung cấp rau mà còn có chứa protein.
- Nếu bạn không thèm ăn, hãy thử thay thế thức ăn rắn bằng cháo hoặc súp để bù nước cho cơ thể.
- Chọn những thực phẩm có hàm lượng nước cao, như dưa hấu, để giữ cơ thể được cung cấp đủ nước.
- Nếu bạn cảm thấy buồn nôn hoặc nôn khi bị sốt, hãy cố gắng ăn những loại đồ ăn nhẹ nhàng như bánh quy mặn hoặc táo luộc.
Thử các phương pháp thảo dược. Một số phương pháp thảo dược có thể giúp giảm sốt hoặc hỗ trợ hệ miễn dịch chống lại nguyên nhân gây sốt. Tuy nhiên, các liệu pháp tự nhiên có thể tương tác với thuốc bạn đang sử dụng và các tình trạng sức khỏe khác, vì vậy hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng bất kỳ phương pháp nào.
- Xuyên tâm liên thường được sử dụng trong Y học Trung Quốc để điều trị cảm lạnh, viêm họng và sốt. Dùng 6g mỗi ngày trong 7 ngày. Không nên sử dụng xuyên tâm liên nếu bạn có vấn đề về túi mật hoặc tự miễn, đang mang thai hoặc cố gắng mang thai, hoặc đang sử dụng các loại thuốc làm giảm huyết áp cao hoặc làm loãng máu như warfarin.
- Cỏ thì có thể giúp giảm sốt bằng cách kích thích ra mồ hôi. Nếu bạn dị ứng với cỏ phấn hoặc hoa cúc, bạn có thể dị ứng với cỏ thì. Không nên sử dụng cỏ thì nếu bạn đang dùng thuốc làm loãng máu hoặc thuốc huyết áp cao, thuốc giảm acid dạ dày, lít, hoặc thuốc chống trầm cảm. Phụ nữ mang thai và trẻ em không nên sử dụng cỏ thì. Bạn có thể thêm một ít cỏ thì vào nước tắm ấm (không nước nóng) để giảm sốt.
- Mặc dù có tên là cây giảm sốt, nhưng feverfew thực sự không hiệu quả trong việc giảm sốt.
Tắm nước ấm. Chuẩn bị một bồn nước ấm hoặc thư giãn dưới vòi sen nước ấm là cách dễ dàng và thoải mái giúp giảm sốt. Nước ấm hoặc nước ấm bằng nhiệt độ phòng là lựa chọn tốt để giảm sốt mà không gây ra sự mất cân bằng trong cơ thể. Tắm nước ấm đặc biệt hữu ích sau khi uống thuốc giảm sốt.
- Không nên tắm hoặc tắm bé bằng nước nóng. Hãy tránh tắm bằng nước lạnh vì có thể gây cảm giác lạnh và thực sự làm tăng nhiệt độ cơ thể. Nếu bạn muốn tắm, nhiệt độ tốt nhất là nước ấm hoặc chỉ hơi ấm hơn nhiệt độ phòng.
- Nếu con bạn bị sốt, bạn có thể tắm bé bằng miếng bọt biển ngâm trong nước ấm. Nhẹ nhàng lau sạch cơ thể bé, lau khô và mặc quần áo cho bé nhanh chóng để bé không lạnh, tránh bị rét run và làm tăng nhiệt độ cơ thể.
Không bao giờ lau người bằng rượu để giảm sốt. Việc lau người bằng rượu là một phương pháp điều trị cổ xưa mọi người thường sử dụng để giảm sốt, nhưng phương pháp này có thể làm giảm nhiệt độ cơ thể nhanh chóng và nguy hiểm.
- Việc lau người bằng rượu cũng có thể khiến người bị sốt ngất xỉu nếu rượu tiếp xúc trực tiếp vào da, nên không thích hợp hoặc để rượu ở gần trẻ nhỏ.
Máy đo nhiệt độ
Chọn thiết bị đo nhiệt. Có nhiều loại máy đo nhiệt độ khác nhau, từ máy đo điện tử đến máy đo thủy tinh (thủy ngân). Phương pháp phổ biến nhất cho người lớn là đặt máy đo điện tử hoặc máy đo thủy tinh dưới lưỡi, nhưng cũng có nhiều phương pháp khác để đo nhiệt độ cơ thể.
- Máy đo điện tử có thể đo ở miệng hoặc hậu môn (xem chi tiết bên dưới) hoặc dưới cánh tay (mặc dù cách này giảm độ chính xác). Máy đo sẽ bíp khi hoàn tất quá trình đo, và kết quả sẽ hiển thị trên màn hình.
- Máy đo tai đo ở lỗ tai bằng tia hồng ngoại. Nhược điểm là hình dạng của tai có thể ảnh hưởng đến độ chính xác.
- Máy đo trán sử dụng tia hồng ngoại. Chúng nhanh chóng và hiệu quả vì không tiếp xúc trực tiếp với cơ thể. Để sử dụng, di chuyển máy từ trán đến mạch thái dương, phía trên gò má. Điều này không dễ dàng, nhưng thử và lặp lại vài lần có thể cải thiện độ chính xác.
- Máy đo ti giả dành cho trẻ sơ sinh. Chúng giống như máy đo điện tử ở miệng, nhưng thích hợp cho em bé khi dùng ti giả. Kết quả sẽ hiển thị khi hoàn tất quá trình đo.
Đo nhiệt độ. Sau khi chọn máy đo nhiệt độ, bạn sẽ thực hiện theo hướng dẫn của máy đo (đo ở miệng, ở tai, ở trán, hoặc hậu môn cho em bé (xem chi tiết bên dưới). Nếu nhiệt độ trên 39.4 độ C, trẻ trên 3 tháng hoặc trẻ sơ sinh (0-3 tháng) có nhiệt độ trên 38 độ C, hãy gọi ngay bác sĩ.
Đo nhiệt độ ở hậu môn cho trẻ nhỏ. Cách đo nhiệt độ chính xác nhất cho trẻ em là qua hậu môn, nhưng bạn cần cẩn thận để không làm tổn thương bé. Sử dụng máy đo điện tử là tốt nhất.
- Bôi một ít gel bôi trơn lên đầu máy đo.
- Đặt bé nằm ngửa. Nếu cần, nhờ sự trợ giúp của người khác.
- Thận trọng đặt máy đo vào hậu môn khoảng 1.3 cm.
- Giữ máy và bé trong khoảng 1 phút, cho đến khi máy bíp. Đừng để bé hoặc máy đo tổn thương.
- Lấy máy ra và đọc kết quả trên màn hình.
Để cơ thể tự điều chỉnh và hồi phục. Nếu sốt chỉ là nhẹ (dưới 38.8 độ C ở người lớn hoặc trẻ trên 6 tháng), không cần phải giảm sốt ngay lập tức. Sốt thường là dấu hiệu của một vấn đề khác, nên việc giảm sốt có thể ẩn đi vấn đề gốc rễ.
- Việc điều trị sốt có thể ảnh hưởng đến cơ chế tự nhiên chống lại vi khuẩn hoặc virus của cơ thể. Môi trường nhiệt độ thấp sau khi sốt giảm có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, nên tốt nhất là để cơ thể tự hồi phục từ cơn sốt.
- Không nên tự hỗ trợ cho cơ thể giảm sốt nếu có mất miễn dịch, đang điều trị hóa trị liệu hoặc mới phẫu thuật.
- Thay vì cố gắng giảm sốt, hãy tạo điều kiện để cơ thể cảm thấy thoải mái hơn trong quá trình cơ thể tự hồi phục từ cơn sốt, bao gồm nghỉ ngơi, uống nước và giữ cơ thể mát mẻ.
Biết Khi Nào Cần Đi Thăm Bác sĩ
Phân biệt triệu chứng của sốt. Không phải ai cũng có nhiệt độ cơ thể bình thường là 38 độ C. Sự khác biệt về nhiệt độ cơ thể là điều bình thường. Thậm chí khi có cơn sốt nhẹ, cũng không cần phải quá lo lắng. Triệu chứng của sốt nhẹ bao gồm:
- Cảm giác không thoải mái, hơi nóng
- Mệt mỏi
- Cơ thể ấm
- Run rẩy
- Đổ mồ hôi
- Tùy thuộc vào nguyên nhân của cơn sốt, bạn cũng có thể cảm thấy đau đầu, đau cơ, không muốn ăn hoặc mất nước.
Gọi ngay cho bác sĩ nếu sốt cao. Người lớn nên đến bác sĩ nếu có sốt cao hơn 39.4 độ C. Trẻ em nhạy cảm với cơn sốt hơn người lớn. Hãy gọi ngay bác sĩ trong những trường hợp sau đây:
- Trẻ sơ sinh dưới ba tháng tuổi có sốt trên 40 độ C.
- Trẻ từ ba đến sáu tháng tuổi có sốt cao hơn 38.8 độ C.
- Bất kỳ trẻ em nào có sốt cao hơn 38.8 độ C.
- Người lớn có sốt cao hơn 39.4 độ C, đặc biệt nếu kèm theo tình trạng mê sảng hoặc mất ý thức.
Gọi ngay cho bác sĩ nếu sốt kéo dài. Sốt kéo dài hơn hai hoặc ba ngày có thể là dấu hiệu của vấn đề cần điều trị. Đừng tự chẩn đoán; hãy đến bác sĩ để được khám chuyên sâu. Bạn cần điều trị nếu:
- Sốt kéo dài trên 24 giờ ở trẻ dưới 2 tuổi
- Sốt kéo dài 72 giờ (3 ngày) ở trẻ trên 2 tuổi
- Sốt kéo dài 3 ngày ở người lớn.
Biết Khi Nào Cần Tìm Kiếm Sự Can Thiệp Y Tế Ngay Lập Tức. Nếu sốt kèm theo triệu chứng khác hoặc nếu người bị sốt có những tình trạng bất thường, hãy liên hệ với bác sĩ ngay lập tức, dù sốt có cao đến đâu. Đây là một số tình huống đòi hỏi sự can thiệp y tế ngay lập tức:
- Khó thở
- Xuất hiện phát ban hoặc nốt đỏ trên da
- Mất ý thức hoặc lờ đờ
- Nhạy cảm với ánh sáng
- Bị các bệnh mãn tính như tiểu đường, ung thư hoặc HIV
- Vừa mới đi từ một quốc gia khác về
- Sốt do tiếp xúc với môi trường nhiệt độ cao
- Người bị sốt phàn nàn về các triệu chứng như đau họng, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, đau tai, đau đầu, xuất huyết, đau bụng, khó thở, mơ hồ, đau cổ hoặc khi đi tiểu
- Sốt giảm nhưng vẫn có triệu chứng sốt
- Nếu bị co giật, hãy gọi 115 ngay lập tức
Chú Ý
- Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho trẻ dưới 2 tuổi sử dụng thuốc.
- Cần hiểu rõ về các chỉ dẫn cập nhật về liều lượng thuốc. Ví dụ, nồng độ acetaminophen trong chai thuốc cho trẻ sơ sinh gần đây đã thay đổi (từ 80 mg/0.8 mL sang 160 mg/5 mL).
