Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Ngô Thị Oanh - Chuyên gia Nhi - Khoa Nhi - Sơ sinh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hạ Long. Với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Nhi khoa, bác sĩ Oanh nổi tiếng với khả năng chẩn đoán và điều trị hiệu quả các bệnh lý của trẻ nhỏ.

Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ sơ sinh, tác động đến cảm xúc và hệ thần kinh trong những tuần đầu đời. Thường xuyên, trẻ sơ sinh có thể ngủ nhẹ và thức dậy nhiều lần trong vài giờ để bú. Hiểu rõ cơ chế giấc ngủ của trẻ sẽ giúp cha mẹ áp dụng những phương pháp giúp bé ngủ sâu và ngon hơn.

• Bé mới sinh đến một tháng tuổi thường ngủ suốt ngày đêm, chỉ thức dậy để bú (2-3 giờ/lần). Do chưa phân biệt ngày đêm, bé có thể ngủ suốt vào ban ngày và thức giấc nhiều hơn vào ban đêm (8-9 giờ vào ban ngày và khoảng 8 giờ vào ban đêm).
• Trẻ từ 3 tháng tuổi hoặc nặng 6 kg sẽ bắt đầu ngủ suốt đêm (6-8 giờ) mà không thức giấc. Cha mẹ không cần đánh thức bé dậy để bú, nhưng cần lưu ý không để bé ngủ quá 3 giờ mà không cho bú.
• Đối với trường hợp đặc biệt như non tháng, nhẹ cân, hoặc có trào ngược dạ dày thực quản (GERD), có thể cần cho bé bú thường xuyên hơn.

Giấc ngủ của các thiên thần nhỏ cũng trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, tùy thuộc vào từng giai đoạn mà bé có thể ngủ yên hoặc có những cử động hồi hộp. Có hai loại giấc ngủ chính: Giấc ngủ nhanh và giấc ngủ chậm. Giấc ngủ nhanh (REM - rapid eye movement: cử động mắt nhanh): đây là giấc ngủ nhẹ, khi bé có thể mơ thấy và mắt chuyển động nhanh theo chiều trước sau. Giấc ngủ REM chiếm khoảng một nửa thời gian bé ngủ trong một ngày, dù bé có thể ngủ tới 16 giờ mỗi ngày, nhưng giấc ngủ sâu chỉ kéo dài khoảng 8 giờ.

• Giai đoạn 1: Buồn ngủ - mí mắt sụp xuống hoặc có thể chớp liên tục, bé ngủ gà ngủ gật.
• Giai đoạn 2: Ngủ lơ mơ - bé vẫn có những cử động, giật mình, vặn mình hoặc rên.
• Giai đoạn 3: Ngủ sâu - bé im lặng và không cử động.
• Giai đoạn 4: Ngủ rất sâu - bé im lặng và không cử động.

Giấc ngủ của bé sẽ trải qua chuỗi các giai đoạn này, sau đó quay trở lại giai đoạn 2 và chuyển sang giấc ngủ REM. Trong vài tháng đầu, bé sơ sinh có thể bị giật mình khi chuyển từ giấc ngủ sâu sang giấc ngủ lơ mơ và khó khăn khi trở lại giấc ngủ.

Khi bé tỉnh giấc vào cuối chu kỳ ngủ, bé sẽ bắt đầu giai đoạn “tỉnh giấc yên lặng”. Giai đoạn này, bé vẫn yên lặng nhưng đã tỉnh táo và nhận thức được môi trường xung quanh, phản ứng với âm thanh và tiếp xúc.

Sau đó, bé chuyển sang giai đoạn “tỉnh giấc hoạt động” khi bé tập trung vào âm thanh và hình ảnh có cử động. Tiếp theo là giai đoạn “khóc”, bé cử động nhiều hơn và có thể khóc to, tăng sự kích thích và cần được ôm vào lòng hoặc bọc bé trong chăn/mền để làm dịu cảm xúc. Trong giai đoạn này, bé có thể cảm thấy khó chịu, nên nên cho bé bú trước khi chuyển sang giai đoạn này.

4.1 Xây dựng thói quen ngủ lành mạnh cho bé

• Nhận biết dấu hiệu bé buồn ngủ

Trong 8 tuần đầu tiên, bé không nên thức trên 2 giờ liên tục, vì sau đó bé sẽ trở nên quá mệt mỏi và khó chịu, ảnh hưởng đến giấc ngủ. Các dấu hiệu buồn ngủ như chớp mắt liên tục, chần chừ, quấy khóc, ngáp, hoặc quầng thâm dưới mắt sẽ giúp bố mẹ đưa bé vào giấc ngủ một cách dễ dàng hơn.

• Dạy bé phân biệt giữa ngày và đêm

Một số bé sơ sinh có thể giữ thói quen thức đêm ngay từ khi còn trong bụng mẹ và tiếp tục thói quen này khi ra đời. Trong vài ngày đầu tiên, không thể thay đổi thói quen ngủ của bé ngay lập tức, nhưng bắt đầu dạy khi bé đã được 2 tuần tuổi.

Ban ngày, khi bé còn thức, hãy tương tác với bé càng nhiều càng tốt, trò chuyện và hát lên cho bé nghe, đặt bé vào nơi có ánh sáng và không ngừng làm quen với âm thanh và tiếng ồn nhẹ trong môi trường. Khi đến tối, hãy giữ yên tĩnh và nói nhỏ giọng khi bế bé, giữ phòng tối và yên tĩnh khi bé bú đêm, giúp bé dễ dàng trở lại giấc ngủ.

• Dạy bé tự ngủ

Khi bé đạt 6-8 tuần tuổi, bắt đầu dạy bé tự ngủ. Bố mẹ nên đặt bé vào giường khi bé buồn ngủ nhưng vẫn còn thức. Các phương pháp như hát ru, nghe nhạc nhẹ, vỗ nhẹ vào mông, gãi nhẹ đầu bé,... là những lựa chọn tốt. Hãy tránh để bé ngủ trên tay và sau đó mới đặt bé vào giường, để tránh tạo thói quen xấu cho bé.

4.2 Chuẩn bị cho giấc ngủ của bé

Việc chuẩn bị tốt cho giấc ngủ của bé là quan trọng để giúp bé có giấc ngủ sâu và ngon. Dưới đây là 7 bước chuẩn bị:

1. Đảm bảo bé no trước khi đi ngủ: Bé cần được ăn no để tránh tình trạng đói khiến bé “thức trắng” vào đêm.
2. Tạo không khí yên bình để bé dễ dàng bắt đầu giấc ngủ.
3. Đặt bé đi ngủ sớm: Hãy đặt bé đi ngủ vào khoảng 8 giờ tối, giúp bé có thói quen ngủ tốt cho tương lai.
4. Áp dụng các phương pháp hỗ trợ giấc ngủ phù hợp với độ tuổi của bé.
5. Tránh tạo kích thích quá mạnh cho giác quan của bé khi bé đi ngủ: Môi trường nên yên bình và thoải mái, với ánh sáng nhẹ và không tạo tiếng ồn lớn, giúp bé duy trì tâm trạng ổn định khi ngủ.
6. Bố trí giường ngủ với chăn và gối êm dịu: Bé sẽ cảm thấy thoải mái và an toàn khi ngủ trong một môi trường êm dịu, giúp bé không bị rơi xuống đất khi bé “lăn lộn” trong giấc ngủ.
7. Tạo sự thoải mái cho bé trước khi đi ngủ: Bố mẹ cần đặt bé trong môi trường với ánh sáng mờ, nhiệt độ phù hợp, tắt tivi và giảm âm lượng âm nhạc, điện thoại để bé dễ dàng chuyển đến giấc ngủ.

Nếu bé khó ngủ hoặc giấc ngủ của bé không sâu giấc, ngoài những yếu tố trên, cũng có thể là do ảnh hưởng của các vấn đề sức khỏe. Bố mẹ cần tiếp tục quan sát và theo dõi các biểu hiện khác của bé, và nếu có dấu hiệu bất thường, hãy đưa bé đến thăm bác sĩ sớm.

Để đảm bảo sức khỏe và phát triển toàn diện, trẻ cần nhận đủ lượng kẽm cần thiết hàng ngày. Kẽm đóng vai trò quan trọng trong nhiều quá trình sinh học trong cơ thể, đặc biệt là quá trình phân giải tổng hợp axit nucleic và protein. Thiếu kẽm có thể gây rối loạn thần kinh và tăng cường tình trạng cáu kỉnh. Hãy tìm hiểu thêm về Vai trò của kẽm và cách bổ sung kẽm hợp lý cho trẻ.

Ngoài kẽm, cha mẹ cũng cần chú ý đến việc bổ sung các vitamin và khoáng chất khác như lysine, crom, vitamin nhóm B,... để giúp trẻ ăn ngon, cải thiện hệ miễn dịch và tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ bị ốm vặt.

Hãy thường xuyên truy cập trang web Mytour.com để cập nhật những thông tin hữu ích về chăm sóc sức khỏe cho bé và gia đình.