Cải cách khoa học

Trong lịch sử khoa học, cách mạng khoa học là một giai đoạn phát sinh nhiều ý tưởng mới về vật lý, thiên văn học, sinh học, giải phẫu học con người, hóa học, và các ngành khoa học khác dẫn tới sự loại bỏ các học thuyết được đưa ra từ thời Hy Lạp cổ đại đến thời Trung cổ, và đặt nền móng cho khoa học hiện đại. Theo các học giả, cách mạng khoa học bắt đầu từ việc xuất bản hai công trình làm thay đổi diện mạo của khoa học vào năm 1543 và tiếp tục ảnh hưởng cho đến cuối thế kỷ 17 bao gồm công trình của Nicolaus Copernicus là De revolutionibus orbium coelestium (On the Revolutions of the Heavenly Spheres) và công trình của Andreas Vesalius De humani corporis fabrica (On the Fabric of the Human body).

Nhà triết học và sử gia Alexandre Koyré đã đặt ra thuật ngữ cách mạng khoa học vào năm 1939 để mô tả giai đoạn này.

Cải cách khoa học làm thay đổi về chất lực lượng sản xuất, biến khoa học kỹ thuật thành nhân tố chủ đạo của sự phát triển nền sản xuất xã hội, thành lực lượng sản xuất trực tiếp, dẫn đến sự biến đổi cách mạng trong cơ sở vật chất kỹ thuật của xã hội, trong tính chất và phân công lao động xã hội. Cách mạng khoa học tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội, đòi hỏi người lao động phải ngày càng nâng cao trình độ học thức chuyên môn, trình độ văn hoá, tổ chức, làm thay đổi thói quen, tập quán; thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển kinh tế, văn hoá xã hội.

Cải cách khoa học hiện đại

Các đổi mới trong lĩnh vực khoa học vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 đã mở ra thời đại cách mạng khoa học hiện đại. Các đổi mới trong giai đoạn này bao gồm sự ra đời của máy tính thế hệ mới, phục vụ cho mọi hoạt động kinh tế và xã hội, các phát minh về vật liệu và năng lượng mới, cùng sự phát triển đáng kể trong lĩnh vực tin học.

• Sự phát triển mạnh mẽ của các ngành năng lượng mới.
• Các vật liệu mới cho phép sáng tạo và chế tạo các máy móc tiên tiến, bao gồm cả các tên lửa mạnh mẽ mở ra kỷ nguyên không gian.
• Cách mạng trong lĩnh vực sinh học.
• Máy tính có khả năng thực hiện hàng triệu tính toán mỗi giây.

Việc áp dụng công nghệ tiên tiến đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển sản xuất theo chiều sâu, giảm thiểu lượng năng lượng và nguyên liệu tiêu thụ, làm giảm ô nhiễm môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ quá trình sản xuất. Trước đây, máy móc đã thay thế lao động chủ yếu; trong thời đại của cách mạng tin học, máy tính thực hiện nhiều chức năng mà trước đây chỉ có con người có thể làm được. Một đặc điểm nổi bật của cách mạng khoa học ở giai đoạn này là nó dựa trên những thành tựu của khoa học hiện đại, kết hợp chặt chẽ giữa khoa học và kỹ thuật, cũng như giữa khoa học và sản xuất vật chất. Song song với sự sâu sắc hơn vào từng lãnh vực khoa học riêng biệt là sự xuất hiện của những lý thuyết ngày càng bao quát hơn, của nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau, cho phép áp dụng thành tựu của một lĩnh vực khoa học vào những lĩnh vực khoa học khác, dù các lĩnh vực này có thể cách xa nhau. Vì vậy, sản xuất ngày nay không chỉ phụ thuộc vào từng lĩnh vực khoa học độc lập nữa. Các thành quả của sản xuất là kết quả của một quá trình nghiên cứu ngày càng rộng rãi hơn, bao gồm không chỉ các ngành khoa học tự nhiên, kỹ thuật và công nghệ, mà còn các lĩnh vực khoa học xã hội như kinh tế học, quản lý sản xuất, quản lý xã hội, xã hội học, tâm lý học xã hội, nghệ thuật sản xuất, dự báo tiến bộ xã hội và khoa học kỹ thuật.