Buzz
Cạm bẫy thu nhập trung bình là tình trạng khi một quốc gia đạt mức thu nhập bình quân nhất định nhờ các lợi thế ban đầu, nhưng sau đó không thể vượt qua mức thu nhập này để trở nên giàu có hơn.
Đặc điểm
Khi mức lương của người lao động ở các nước đang phát triển tăng, các nhà sản xuất thường thấy khó cạnh tranh với những nhà sản xuất có chi phí thấp hơn trên thị trường xuất khẩu. Đồng thời, họ cũng nhận ra rằng công nghệ của mình không bằng các nước phát triển. Đây chính là cạm bẫy thu nhập trung bình. Ví dụ, Nam Phi và Brazil đã phát triển chậm trong nhiều thập kỷ khi thu nhập bình quân đầu người của họ rơi vào khoảng 'thu nhập trung bình' theo Ngân hàng Thế giới (khoảng 1.000 USD đến 12.000 USD theo giá trị năm 2010).
Các nước tiêu biểu bị rơi vào cạm bẫy thu nhập trung bình gồm có:
- Tỉ lệ đầu tư thấp
- Ngành chế tạo tăng trưởng chậm
- Các ngành công nghiệp không đa dạng
- Thị trường lao động ít năng động.
Tình hình trên toàn cầu
Một biểu đồ kèm báo cáo của Ngân hàng Thế giới về Trung Quốc năm 2030 cho thấy, phần lớn các quốc gia đạt mức thu nhập trung bình vào năm 1960 vẫn ở mức thu nhập trung bình vào năm 2008, và chỉ có 13 quốc gia trong thống kê thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình để trở thành quốc gia có thu nhập cao. Ở châu Á, chỉ có bốn nước và vùng lãnh thổ với dân số trên 5 triệu người thoát được bẫy này, đó là Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, và Hồng Kông. Nhiều quốc gia ở Mỹ Latinh cũng mắc bẫy thu nhập trung bình.
Giải pháp tránh bẫy thu nhập trung bình
Bẫy thu nhập trung bình xảy ra khi một quốc gia phát triển chững lại hoặc trì trệ sau khi đạt được mức thu nhập trung bình. Vấn đề này thường phát sinh ở các nền kinh tế đang phát triển khi mức lương tăng, làm giảm tính cạnh tranh về giá cả hàng hóa, khiến họ khó cạnh tranh với các nền kinh tế phát triển về công nghệ hiện đại hoặc với các nền kinh tế có mức lương thấp hơn trong việc sản xuất hàng hóa giá rẻ.
Để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình, cần áp dụng chiến lược đưa vào những phương thức sản xuất tiên tiến và tìm kiếm thị trường mới để duy trì xuất khẩu, giữ vững tốc độ tăng trưởng cao. Đồng thời, khuyến khích tiêu dùng trong nước là rất quan trọng. Tầng lớp trung lưu đang phát triển có thể sử dụng sức mua của mình để mua sản phẩm chất lượng cao, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Thách thức lớn nhất là chuyển từ tăng trưởng dựa trên tài nguyên (phụ thuộc vào lao động giá rẻ và vốn tư bản) sang tăng trưởng dựa trên đổi mới kỹ thuật sản xuất, nâng cao năng suất và tạo ra sản phẩm cạnh tranh. Điều này đòi hỏi đầu tư vào giáo dục và phát triển khoa học công nghệ, khuyến khích ứng dụng tiến bộ khoa học vào kinh tế. Hàn Quốc là một ví dụ điển hình, với hệ thống giáo dục chất lượng cao và sự hỗ trợ từ nhà nước cho sáng tạo và nghiên cứu, phát triển khoa học kỹ thuật.
