Bộ phim điện ảnh Cám đặt ra thách thức với một câu chuyện đầy tham vọng, thử nghiệm nhiều yếu tố mới nhưng vẫn chưa thể hiện hết tiềm năng của mình.
Cám, mặc dù không hoàn hảo, nhưng đã thành công trong việc mang đến một phiên bản cổ tích kinh dị ấn tượng như đã hứa. Dù vẫn có một số điểm chưa hoàn chỉnh, phim vẫn gây ấn tượng với khả năng kết nối các nhân vật một cách khéo léo.
Cám – Khi Tấm và Cám hoán đổi vai trò cho nhau
Tại một ngôi làng nọ, Hai Hoàng – con trai trưởng của ông lý trưởng làng, vui mừng chào đón đứa con gái thứ hai. Tuy nhiên, đứa trẻ sinh ra với một khuôn mặt kỳ quái, khiến gia đình không biết giấu đi đâu. Được đặt tên là Cám, hai vợ chồng Hai Hoàng đã hắt hủi đứa con này, không cho nó gặp ai.
Cám lớn lên như cỏ dại, không biết nương tựa vào đâu. Ngược lại, Tấm được cha và dì nuông chiều, nhưng cô vẫn luôn dành tình cảm cho em gái tội nghiệp, hy vọng bù đắp cho Cám. Tuy nhiên, trong ngôi nhà đầy tội lỗi này, số phận của những linh hồn vô tội như Tấm và Cám thật bi thảm.

Với câu mở đầu quen thuộc 'Ngày xửa, ngày xưa...', Cám đã xác định nó là một phiên bản điện ảnh cổ tích, tôn vinh những dị bản đã truyền cảm hứng. Tuy nhiên, bộ phim vẫn không quên sáng tạo để trở nên độc đáo.
Có thể khẳng định rằng đạo diễn Trần Hữu Tấn đã tạo ra một phiên bản Cám hợp lý hơn nhiều so với các phiên bản trước, nhưng vẫn giữ lại những chi tiết kinh điển, điều này không hề dễ dàng.

Nỗ lực hiện đại hóa một câu chuyện cổ tích đã tồn tại lâu
Cám cố gắng đưa cổ tích Tấm Cám theo một hướng đi mới lạ, kết hợp chất liệu kinh dị dân gian với góc nhìn đa dạng. Kết quả là một bộ phim dũng cảm, thách thức những quan điểm đã ăn sâu từ lâu.
Điều đáng khen đầu tiên là Cám đã rất tỉ mỉ trong việc đầu tư bối cảnh. Vẻ cổ kính của phim ngay lập tức thu hút khán giả, thể hiện qua một ngôi làng phong kiến và trang phục thời đó. Các nghi lễ thờ cúng góp phần làm phong phú không gian huyền bí, nơi chúng ta cảm nhận sự bình yên nhưng cũng đầy lo lắng nhờ vào những nghi thức bí ẩn.

Toàn bộ các nghi lễ hiến tế và bùa chú vẽ nên một hệ thống tín ngưỡng bản địa độc đáo. Hình ảnh Bạch Lão – con quỷ phản diện trong phim, được thể hiện một cách tỉ mỉ. Bộ phim hoàn thiện sự kinh dị bằng những khung hình đầy máu me và bạo lực. Yếu tố kinh dị ở đây chủ yếu đến từ những hình ảnh ghê rợn hơn là từ tâm lý, nhưng vẫn có thể nhận thấy trong ánh mắt của các nhân vật.
Cám nổi bật so với phiên bản cổ điển không chỉ nhờ yếu tố kinh dị, mà còn ở việc tích hợp các bi kịch gia đình, đồng thời loại bỏ phép màu vốn là nguồn an ủi cho những người lương thiện. Trong phim có sự xuất hiện của quỷ, nhưng thần thánh lại vắng bóng, không cho phép sự hồi sinh kỳ diệu nào diễn ra.

Chi tiết này không phải là một thiếu sót, mà là sự kết hợp với câu chuyện để truyền tải thông điệp rất rõ ràng. Trong Cám không có sự lương thiện như thường thấy trong cổ tích, chỉ có luật nhân quả từ lòng tham vô hạn khiến họ tự đưa ma quỷ vào cuộc đời mình. Giờ đây, con người phải tìm cách đối mặt với chính tội lỗi mà họ đã gây ra.
Tuy nhiên, đây không chỉ là một bộ phim đơn thuần hù dọa, mà còn là hành trình đầy khổ đau của hai chị em. Họ vật lộn với số phận nghiệt ngã mà mình không thể kiểm soát, gánh chịu tội nghiệt từ câu nói “đời cha ăn mặn, đời con khát nước”, cùng với sự hiểm độc của con người. Cuối cùng, Cám trở nên phức tạp hơn so với thông điệp đơn giản của phiên bản cổ điển.

Kết hợp tính cổ điển với góc nhìn nhân đạo độc đáo
Tiền đề này mở ra những tuyến nhân vật thực sự sâu sắc và phức tạp, với nhiều chi tiết tinh tế phản ánh các cung bậc cảm xúc mà không cần phải phụ thuộc vào lời thoại dài dòng. Khía cạnh này chứng tỏ đạo diễn Trần Hữu Tấn đã tiến bộ đáng kể từ thời Bắc Kim Thang và Rừng Thế Mạng.
Tấm, Cám, Hai Hoàng và mẹ kế lần lượt thể hiện mối quan hệ gia đình trong vòng xoáy số phận nghiệt ngã – nếu chú ý, bạn sẽ nhận thấy một trong những đặc trưng của truyện cổ tích Việt Nam. Tuy nhiên, sự đơn giản đã không còn; thay vào đó là những mớ tơ vò của cảm xúc yêu thương và hận thù giữa mẹ và con, cha và con.

Cám không đứng về phía ai, mà phim tạo điều kiện cho người cha như Hai Hoàng giằng xé giữa việc bảo vệ hai con gái và lợi ích của gia tộc, gánh chịu nghiệp báo mà ông không hề gây ra. Tấm lương thiện nhưng không phải hình mẫu lý tưởng, dù thương em đến mấy, cô cũng không muốn thay thế vị trí của em gái.
Cám phải đối mặt với sự giằng co giữa khao khát yêu thương và sự thù ghét đối với những kẻ đã bạc bẽo với cô, điều này thật dễ hiểu. Ngay cả mẹ kế cũng chịu đựng nỗi khổ riêng khi vừa muốn bảo vệ con mình lại vừa ghét bỏ nó. Hai nhân vật Bờm và đặc biệt là Hoàng Tử, vốn rất mờ nhạt, cũng đóng vai trò quan trọng.

Cám tạo nên một bức tranh phức tạp về tình thân và xã hội. Trong đó, người xem không chỉ cảm nhận nỗi khổ của người cha, người mẹ mà còn hiểu được động cơ hắc hóa của một nhân vật tốt bụng. Tuy nhiên, cuối cùng, họ vẫn là những hình mẫu bi kịch. Đó là vùng xám phức tạp mà cổ tích thường không đề cập đến.
Đạo diễn Trần Hữu Tấn hoàn toàn có thể loại bỏ những chi tiết cổ điển trong truyện, nhưng cuối cùng vẫn chọn cách giữ lại những yếu tố này ở những vị trí phù hợp, kết hợp với những chi tiết mới mẻ. Nhờ vậy, chúng ta có một câu chuyện điện ảnh vừa tôn vinh bản gốc vừa mở ra không gian cho sự sáng tạo.

Kịch bản hoàn toàn có thể được cải thiện hơn nữa.
Mọi thứ trong phim Cám đều được thực hiện rất chỉn chu về mặt hình ảnh và kỹ thuật điện ảnh, điều này khán giả không thể phủ nhận. Nhưng nhìn chung, Cám vẫn để lại nhiều câu hỏi và nuối tiếc cho người xem khi rời khỏi rạp bởi nhiều chi tiết chưa được giải quyết thỏa đáng.
Kịch bản phim Cám đã được trau chuốt hơn với việc phát triển các nhân vật có chiều sâu tâm lý và cú twist hợp lý, giúp giải thích sự biến chuyển của kẻ 'phản diện'. Tuy nhiên, việc tham lam giữ lại nhiều tình tiết từ truyện cổ đã khiến một số chi tiết trong phim chỉ mang tính ghê rợn mà không đóng góp gì cho câu chuyện chính.

Ngoài ra, cái kết của phim vi phạm một trong những nguyên tắc căn bản của điện ảnh (show, don't tell) khi sử dụng tranh minh họa và lời kể để kết thúc. Điều này đã gây ra nhiều tranh cãi trong khán giả. Cái kết vội vàng có thể khiến khán giả mất đi sự kết nối với những gì phim đã xây dựng trước đó.
Hoặc chính cái kết này sẽ mở ra nhiều góc nhìn mới cho khán giả về một thế giới cổ tích ở phiên bản trưởng thành và có phần u ám hơn, nơi không chỉ tồn tại thiện - ác, trắng - đen, tốt - xấu mà còn là những ranh giới mỏng manh chứa đựng nhiều điều khác biệt.

Cuối cùng, đây vẫn là một thử thách cho câu chuyện đầy tham vọng khi cố gắng thử nghiệm nhiều yếu tố mới cùng lúc, khiến phim chưa thể phát huy tối đa tiềm năng của mình. Tuy nhiên, Cám vẫn là một bộ phim hấp dẫn và là trải nghiệm nên có khi đến rạp, hứa hẹn là món ăn mới lạ cho những tín đồ của kinh dị Việt Nam.
Phim Cám đã gửi đi một thông điệp tích cực. Đây là một tác phẩm được xây dựng với tâm huyết và sự chỉn chu. Luôn tìm kiếm những nguồn cảm hứng mới mẻ để thổi bùng ngọn lửa cho điện ảnh kinh dị Việt Nam. Vì vậy, tôi vẫn ủng hộ những nỗ lực sáng tạo đằng sau bộ phim này.
