Cam Lộ

Cam Lộ là một huyện thuộc tỉnh Quảng Trị, Việt Nam.

Khu vực

Huyện Cam Lộ nằm ở vị trí trung tâm của tỉnh Quảng Trị, có địa điểm như sau:

• Phía đông tiếp giáp với thành phố Đông Hà
• Phía tây giáp huyện Đakrông
• Phía nam giáp huyện Triệu Phong
• Phía bắc giáp huyện Gio Linh.

Huyện Cam Lộ có sông Cam Lộ (sông Hiếu) chảy qua. Đây là khu vực có nhiều tuyến giao thông quan trọng như Quốc lộ 1, Đường Hồ Chí Minh, Đường 9, hành lang kinh tế Đông - Tây và đường xuyên Á từ Lào đến cảng Cửa Việt. Diện tích huyện Cam Lộ là 346,9 km² với dân số khoảng 46.300 người (2003), gồm các dân tộc Kinh và Bru - Vân Kiều. Hiện tại, dự án đường cao tốc Vạn Ninh – Cam Lộ đang được thi công, và đường cao tốc Cam Lộ – La Sơn đã được đưa vào sử dụng.

Về lịch sử

Tại khu vực Tân Sở - vùng Cùa, các dấu tích cư trú của người nguyên thủy từ thời hậu kỳ đồ đá cũ được tìm thấy, bao gồm nhiều công cụ đá quacdit với đặc trưng văn hóa Sơn Vi (khoảng 20.000 - 30.000 năm trước). Ở các hang Dơi (Tân Lâm - xã Cam Thành) đã phát hiện công cụ chặt, chày nghiền, làm bằng đá, và các dụng cụ bằng xương, đồ gốm đặc trưng văn hóa Hòa Bình (khoảng 15.000 - 20.000 năm trước). Tại Đồi không tên (Tân Lâm) còn phát hiện công xưởng chế tác công cụ đá lửa (Silic) thuộc hậu kỳ đá mới, cách đây khoảng 5.000 năm.

Vào thời Trần - Lê (thế kỷ XIV - XVI), người Việt đã bắt đầu định cư ở Cam Lộ dọc theo bờ sông Hiếu, và tên gọi Cam Lộ cũng bắt đầu xuất hiện, với nguồn gốc từ Cam Lộ. Nguồn Cam Lộ bao gồm hai châu Sa Bôi và Thuận Bình. Trong thời kỳ các Chúa Nguyễn, chính sách khẩn hoang lập làng được đẩy mạnh, dẫn đến sự phát triển khu cư trú về phía nam sông Hiếu và thành lập một số làng mới ở Cùa vào đầu thế kỷ XVII.

Năm 1803, sau khi đánh bại Tây Sơn và trở thành hoàng đế, vua Gia Long đã lập doanh Quảng Trị từ các huyện Hải Lăng, Đăng Xương, Minh Linh, và thiết lập đạo Cam Lộ với lỵ sở đặt tại làng Nghĩa An, tổng An Lạc (hiện nay thuộc xã Cam An). Năm 1831, vua Minh Mạng đã đổi đạo Cam Lộ thành phủ Cam Lộ. Trong triều đại này, năm 1829 (năm Minh Mạng thứ 10), thành Vĩnh Ninh cũng được xây dựng tại làng Cam Lộ (hiện là di tích Khu Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam).

Năm 1851, vua Tự Đức đã đổi tên đạo Cam Lộ thành bảo Cam Lộ. Trong giai đoạn này (1883 - 1885), Sơn phòng Tân Sở được xây dựng tại Vùng Cùa. Vào niên hiệu Đồng Khánh (1886 - 1888), huyện Cam Lộ bao gồm 3 tổng: Tổng An Lạc gồm các xã Cam An, Cam Thanh và thị xã Đông Hà hiện nay; tổng Cam Đường (trước cách mạng tháng 8 năm 1945 đổi tên thành tổng Cam Vũ) gồm các xã Cam Hiếu, Cam Thủy, Cam Thành, Cam Tuyền và thị trấn Cam Lộ; tổng Mai Lộc bao gồm các xã Cam Chính, Cam Nghĩa.

Dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, vào ngày 17 tháng 5 năm 1958, chính quyền Sài Gòn đã thành lập quận Cam Lộ. Trong giai đoạn Chiến tranh Việt Nam, huyện Cam Lộ là một đơn vị hành chính có tổ chức Đảng, các đoàn thể và chính quyền cách mạng. Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã đặt trụ sở tại Cam Lộ từ năm 1972 đến năm 1975.

Kể từ năm 1976

Vào ngày 11 tháng 3 năm 1977, các huyện Cam Lộ, Gio Linh và Vĩnh Linh đã được sáp nhập thành huyện Bến Hải thuộc tỉnh Bình Trị Thiên.

Vào ngày 20 tháng 4 năm 1978, xã Cam Giang đã được hợp nhất vào xã Cam An. Hiện tại, xã Cam Giang là phường Đông Giang thuộc thành phố Đông Hà.

Ngày 19 tháng 10 năm 1991, huyện Cam Lộ được tái lập từ 8 xã trước đây của huyện Cam Lộ, các xã này đã được sáp nhập vào thị xã Đông Hà (năm 1981). Huyện mới có dân số 44.232 người và diện tích 346,9 km².

Ngày 1 tháng 8 năm 1994, thị trấn Cam Lộ được thành lập, trở thành thị trấn huyện lỵ của huyện Cam Lộ, dựa trên một phần diện tích và dân số của xã Cam Thành.

Ngày 1 tháng 1 năm 2020, hai xã Cam Thanh và Cam An đã được sáp nhập thành xã Thanh An.

Hiện nay, huyện Cam Lộ bao gồm 1 thị trấn và 7 xã.

Quản lý hành chính

Huyện Cam Lộ được chia thành 8 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Cam Lộ (trung tâm hành chính) và 7 xã: Cam Chính, Cam Hiếu, Cam Nghĩa, Cam Thành, Cam Thủy, Cam Tuyền, và Thanh An.

Điểm đến du lịch

Các di tích lịch sử

Huyện Cam Lộ nổi bật với các di tích lịch sử và văn hóa như sau:

• Chợ phiên Cam Lộ
• Di tích Tân Sở
• Cầu Xoài Vĩnh Đại
• Miếu Cây Xoài Tam Hiệp
• Miếu An Mỹ
• Khu Chính Phủ Lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam
• Nhà Tằm Tân Tường
• Suối La La thuộc làng Chanh, xã Tân Kim, huyện Cam Lộ, nổi tiếng qua bài hát Chiều trên Gio Cam giải phóng

Các nhà khảo cổ đã phát hiện dấu vết của cư dân tiền sử ở nhiều nơi tại Cam Lộ, có niên đại từ 15.000 đến 30.000 năm trước.

Vùng Cùa

Vùng Cùa tại Cam Lộ, mang tên gọi cổ xưa, có âm hưởng dân dã và hoang sơ, là địa bàn của hai xã Cam Chính và Cam Nghĩa. Trên bản đồ hành chính, Cùa hiện nay thuộc huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. Từ ngã ba quốc lộ 9 vào Cùa, trước đây là con đường đất đỏ cằn cỗi, nhưng nay vùng đất này lại trù phú với những vườn cây trái xanh tươi. Vào trung tâm vùng Cùa, bạn sẽ thấy những vườn dâu da, cam, bưởi, ổi, bên cạnh tán cây mít rợp bóng. Từ xa xưa, Cùa nổi tiếng với hồ tiêu và các sản vật đặc trưng như mít ngọt, chè xanh, măng khô và mộc nhĩ.

Chùa Cam Lộ

Trên địa bàn huyện, chùa Cam Lộ là ngôi chùa lớn và thiêng liêng nhất ở Quảng Trị, nổi bật với ngọn Bảo Tháp thờ Phật và Xá Lợi Phật cao nhất Việt Nam. Giác Nhiên Bảo Tháp, một công trình để tưởng niệm Cố Trưởng Lão Đức đệ nhị Tăng Thống, được khởi công vào ngày 19/2/2011 và hoàn thành vào dịp Lễ hội Quán Thế Âm ngày 19/2/2014, với tổng kinh phí 15 tỷ đồng. Trong những ngày đầu năm Đinh Dậu, chùa Cam Lộ thu hút hàng vạn du khách và người dân trong tỉnh Quảng Trị đến dâng lễ và cầu may mắn. Đó là một phong tục tốt đẹp của người Việt, khi vào đầu năm mới, nhiều gia đình đến chùa cầu chúc cho một năm mới bình an và thuận lợi.

Ghi chú

Liên kết bên ngoài