Cảm nhận sâu sắc về bài thơ Rằm tháng Giêng

Đề bài: Cảm nhận của em về bài thơ Rằm tháng Giêng

4 ấn tượng về bài thơ Rằm tháng Giêng của em

I. Dàn ý Cảm nhận của em về bài thơ Rằm tháng Giêng (Hoàn chỉnh)
 

1. Bắt đầu

- Tổng quan về tác phẩm “Rằm tháng Giêng”
- Nhận định về giá trị nghệ thuật và tinh thần của bài thơ
 

2. Phần chính

a. Bức tranh đêm trăng trong bài thơ “Rằm tháng Giêng”

- Tranh khắc họa đêm trăng với sự tươi đẹp của thiên nhiên qua từng nét vẽ chi tiết.
- Tác giả sử dụng từ ngữ “lồng lộng” để mô tả ánh trăng ban mai chiếu sáng mọi ngóc ngách, tạo nên ấn tượng: “Sông xuân nước lẫn bầu trời thêm xuân”.

b. Tình yêu thiên nhiên và niềm tin cách mạng trong bài thơ “Rằm tháng Giêng”

- “Thưởng trăng” và “đàm đạo về công việc quân sự” đồng hành hòa mình, tạo ra sự kết nối giữa thiên nhiên và đất nước.
- Ánh trăng chiếu sáng tạo ra cảm nhận “trăng ngân đầy thuyền”, thể hiện lòng tin và hy vọng vào chiến thắng của cách mạng.
- Con thuyền rợp ánh trăng là biểu tượng của tâm hồn thi sĩ và chiến sĩ trong nhân vật trữ tình. 
 

3. Tổng kết

Tổng quan về giá trị văn học và nghệ thuật của tác phẩm.

II. Mẫu văn bản Cảm nhận về bài thơ Rằm tháng Giêng
 

1. Cảm nhận sáng tạo về bài thơ Rằm tháng Giêng, mẫu số 1 (Nâng cao):

“Thơ xưa thường mê mải với vẻ đẹp thiên nhiên
Mây, gió, trăng, hoa, tuyết, núi, sông”

(Nhận định sau khi đọc “Thiên gia thi” - Hồ Chí Minh)

Trong thơ ca cổ, “trăng” luôn là một nguồn cảm hứng quen thuộc, gần gũi để nghệ sĩ thể hiện tâm hồn đồng điệu, kết nối với thiên nhiên. Điều này hiện rõ trong sáng tác của Bác, “trăng” không chỉ là nguồn cảm hứng vô tận mà còn tạo nên vẻ đẹp thi sĩ hòa quyện với tinh thần chiến sĩ trong tâm trí của nhân vật trữ tình. Bài thơ “Rằm tháng giêng” là minh chứng cho sự giao thoa giữa tình yêu thiên nhiên và tình yêu đất nước, niềm tin vào chiến thắng của dân tộc trong tâm hồn trữ tình.

Bài thơ “Rằm tháng Giêng” ra đời vào năm 1947, kết nối với cuộc họp tổng kết về tình hình quân sự, kháng chiến, cách mạng của Trung ương Đảng và Chính phủ. Theo bản gốc, bài thơ được sáng tác theo thể thất ngôn tứ tuyệt với tựa đề “Nguyên tiêu”:

“Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân sang xuân thủy tiếp xuân thiên.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.”

Bài thơ đã được nhà thơ Xuân Thủy dịch nghĩa và biến đổi thành thể thơ lục bát:

“Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước hòa màu trời thêm xuân
Trong cuộc đàm đạo về công việc quân sự
Khuya về, trăng ngân đầy thuyền.​”

Bắt đầu bài thơ, tác giả đã vẽ nên bức tranh thiên nhiên tuyệt vời thông qua ánh trăng lung linh, huyền bí:

“Rằm xuân lồng lộng trăng soi
Sông xuân nước hòa màu trời thêm xuân”

Bức tranh đêm trăng được mô tả qua những đường nét vẽ gợi hình về thiên nhiên sáng tạo. Tác giả sử dụng từ ngữ “lồng lộng” để diễn đạt ánh sáng trong đêm “Rằm tháng giêng” với vẻ đẹp tròn đầy, ánh sáng ấm áp bao phủ và chiếu rọi khắp không gian, tạo ra cảm nhận độc đáo: “Sông xuân nước hòa màu trời thêm xuân”. Ánh trăng tỏa sáng chiếu theo chiều không gian từ trên xuống dưới, hình thành một bức tranh đầy sức sống và mùa xuân: sông xuân, nước xuân, trời xuân hòa quyện, mở ra ý niệm độc đáo về niềm tin và năng lượng sống. Trong không khí thiên nhiên hùng vĩ ấy, hình ảnh chiến sĩ cách mạng bắt đầu xuất hiện:

“Giữa dòng bàn bạc về công việc quân sự
Khuya về, trăng ngân đầy thuyền”

2. E cảm nhận về bài thơ Rằm tháng Giêng, phiên bản 2:

Rằm tháng Giêng năm 1948, trên chiếc thuyền giữa dòng sông Việt Bắc, Hồ Chủ tịch cùng Trung ương Đảng và Chính phủ họp tổng kết tình hình quân sự đầu kháng chiến chống Pháp (1947 - 1948). Cuộc họp tan, đêm đã khuya. Trăng rằm sáng bừng khắp nơi. Cảnh sông núi đêm trở nên đẹp đẽ và thơ mộng. Dưới cảm hứng, Bác viết bài thơ thất ngôn tứ tuyệt bằng chữ Hán, mang tựa là Nguyên Tiêu:

Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân sang xuân thủy, tiếp xuân thiên.
Yên ba thâm xứ, đàm quân sự,
Dạ bán quy lai, nguyệt mãn thuyền.

Sau đó, nhà thơ Xuân Thủy dịch bài thơ sang tiếng Việt dưới dạng lục bát, đặt tên là Rằm tháng Giêng. Bản dịch gần như giữ nguyên ý thơ trong nguyên tác, thể hiện tình yêu thiên nhiên và lòng yêu nước của Bác Hồ.

Nếu trong bài Cảnh khuya, Bác miêu tả cảnh trăng đẹp giữa rừng sâu, thì trong bài này, Bác mô tả cảnh trăng lung linh trên dòng sông:

Trăng rằm soi sáng, sáng ngời,
Dòng sông hòa quyện màu xuân tràn ngập.

Vầng trăng tròn đầy, chiếu sáng rực rỡ khắp bầu trời và mặt đất trong đêm Nguyên tiêu. Khung cảnh mênh mông, như sông nước liên kết với bầu trời: Dòng sông, nước và trời hòa quyện, tạo nên một vũ trụ tràn đầy sức sống, làm say đắm lòng người. Từ 'xuân' được nhấn mạnh nhiều lần, mang đến ý tưởng về sự sống động của cả vật thể và tâm hồn con người.

Trong cuộc họp bàn về công việc quân sự,
Khuya về, trăng ngân ngấn, đầy thuyền êm đềm.

Trên chiếc thuyền thu nhỏ giữa vùng khói sóng bao la, Bác cùng Chính phủ và Trung ương Đảng thảo luận về quân, việc nước. Công việc quan trọng, đặc biệt trong hoàn cảnh kháng chiến khó khăn. Tuy nhiên, gian khổ không làm mất đi cảm xúc, sự sáng tạo trong tâm hồn Bác. Họp kết thúc nửa đêm, trăng tròn sáng rực. Cảnh sông nước đêm thêm phần thơ mộng. Dòng sông trở thành dòng sông bát ngát và con thuyền như trở đầy ắp ánh trăng. Trước cảnh trăng đẹp, tâm hồn Bác hòa mình vào thiên nhiên, nơi Bác coi như người bạn tri âm, tri kỉ. Niềm vui, niềm tin vào thắng lợi của Cách mạng, kháng chiến tràn ngập trong lòng Bác. Hình ảnh thuyền lướt trên dòng sông trăng là biểu tượng tượng trưng sâu sắc. Phong thái ung dung tự tại và lòng lạc quan mạnh mẽ mới tạo ra hình tượng nghệ thuật độc đáo trong tình huống đặc biệt như vậy.

Bài thơ Rằm tháng Giêng, tươi vui, tràn ngập năng lượng, mang lại cảm xúc thanh cao, trong sáng. Nó là minh chứng cho Bác Hồ không chỉ là lãnh tụ cách mạng xuất sắc mà còn là nghệ sĩ nhạy cảm.

3. E cảm nhận về bài thơ Rằm tháng Giêng, phiên bản 3:

'Nguyên tiêu' là một trong những bài thơ chữ Hán mà Hồ Chí Minh sáng tác trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp 9 năm tại Việt Bắc. Sau chiến thắng ở Việt Bắc, vào mùa xuân hè 1948, khi niềm vui thắng trận tràn ngập, bài thơ 'Nguyên tiêu' xuất hiện trên báo 'Cứu quốc' như một bông hoa xuân ngát hương. Xuân Thuỷ dịch bài thơ này khá thành công, giữ nguyên chữ Hán, sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt:

'Kim dạ nguyên tiêu, nguyệt tỏa sáng,
Xuân đến, mùa xuân nước hòa mình với mùa xuân trên trời;
Yên bình thăm thẳm, nơi đàm bạc về quân sự,
Đêm buông thả, nguyệt tròn sáng rực, thuyền ngập đầy.'

Đêm nguyên tiêu, ánh trăng sáng ngời trên bầu trời rộng lớn. Bài thơ diễn đạt cảm xúc và niềm vui phấn khích trong tâm hồn lãnh tụ trong đêm nguyên tiêu lịch sử.

Hai câu đầu tả cảnh đẹp độc đáo của đêm nguyên tiêu. Trên trời, vầng trăng tròn tỏa sáng (nguyệt chính viên). Trăng rằm tháng giêng mang vẻ đẹp tươi mới, đặc biệt trong mùa xuân làm trăng trở nên quyến rũ hơn. Đồng thời, trăng cũng làm cho cảnh sắc trở nên quyến rũ. Quê hương nước ta mênh mông với màu xanh bát ngát. Màu xanh tươi mới của 'xuân giang'. Màu xanh ngọc bích của 'xuân thuỷ' kết nối với màu xanh thanh thoát của 'xuân thiên'. Ba từ 'xuân' trong câu thứ hai là điểm nhấn tinh tế, làm nổi bật vẻ 'thần thánh' của cảnh sắc sông, nước và trời.

'Xuân giang, xuân thuỷ, hòa mình với xuân thiên'.
(Dòng sông và màu trời hòa mình với mùa xuân)

'Xuân' trong thơ chữ Hán của Bác là mùa xuân, là tuổi trẻ, là vẻ đẹp tươi mới. Nó cũng hình dung mùa xuân của sông nước, đất trời. Nó thể hiện vẻ đẹp và sức sống mạnh mẽ của đất nước ta: dù trong lửa đạn, vẫn tỏa sáng một sức sống trẻ trung, tiềm ẩn. Ngoài miêu tả cảnh đẹp đêm nguyên tiêu, vần thơ còn là biểu hiện tinh tế của cảm xúc tự hào, niềm vui sướng to lớn trong một hồn thơ đang lay động giữa một đêm xuân đẹp, một đêm xuân lịch sử, nơi đất nước đang dũng cảm kháng chiến.

Đối với Bác Hồ, tình yêu với vẻ đẹp của đêm nguyên tiêu và thiên nhiên cũng chính là tình yêu cuộc sống chân thành. Bác yêu thiên nhiên nên sông, núi, cây cỏ, hoa lá đều trở thành những tình bạn thân thiết trong thơ Bác. Có 'Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa'. Có 'Trăng vào cửa sổ đòi thơ' trong niềm vui của chiến thắng. Bác yêu hoa núi, chim rừng Việt Bắc: 'Đọc sách, chim rừng đến cửa đậu - Tận hưởng văn hóa núi nhìn chăm chú'; yêu ngọn núi, chim rừng báo mùa thu về... Thiên nhiên trong thơ Hồ Chí Minh là một yếu tố tạo nên giai điệu trữ tình và màu sắc cổ điển.

Hai câu thơ cuối nói về dòng sông, khói sóng, và con thuyền trăng:

'Yêu yên bình thâm xứ, đàm bạc về quân sự,
Đêm buông thả, nguyệt tròn sáng, thuyền ngập đầy.'

Ánh trăng của năm 1942-1943 chiếu vào ngục lạnh nơi đất khách quê người. Đêm nguyên tiêu năm 1948, trăng soi xuống con thuyền, nơi Bác 'bàn bạc việc quân'. Trăng nguyên tiêu, trăng ước hẹn của nhân dân, báo hiệu mùa trăng trong năm, mang theo hy vọng và tình cảm nồng thắm. Thưởng trăng không tại sân nhà, ngõ xóm, mà tại 'yên ba thâm xứ' - cõi sâu kín, bí mật giữa núi rừng chiến khu bao la! Người thưởng trăng không chỉ là tao nhân mặc khách, mà còn là người chiến sĩ, lãnh đạo kháng chiến. Trường hợp thưởng trăng đặc biệt: 'Yên ba thâm xứ đàm quân sự'. 'Yên ba' là khói sóng, một thiên liệt cổ sử được Bác sáng tạo tinh tế trong bài thơ 'Nguyên tiêu' mang hơi hướng Đường thi. 'Đàm quân sự' là điều phân biệt thơ Bác, làm cho vần thơ trở nên hiện đại và lịch sử.

Sau những thảo luận căng thẳng về quân sự trong khói sóng sâu kín, đêm khuya đã đến. Nửa đêm (dạ bán), Bác trở về bến, tâm hồn hân hoan. Con thuyền của thống soái, con thuyền kháng chiến trở thành con thuyền trăng nhẹ nhàng trôi trên dòng nước mênh mông, đầy ánh trăng vàng:

'Khuya về, bát ngát trăng rọi sáng, thuyền bóng đầy dạ bán.'
(Dạ bán quay lại, nguyệt tròn sáng trăng rọi đầy thuyền)

'Nguyệt tròn, thuyền đầy' là hình ảnh trữ tình, nhắc nhở về những bức tranh thơ đẹp:

'Dạo trăng năm ngoái, kỷ niệm đã đâu?
Ánh trăng soi bóng như xưa mười chín'.

(Triệu Hỗ - Đường thi)

'Thuyền bấy nhiêu, sóng lặng tây vắng,
Một vầng trăng, lòng sông nồng thắm...'

(Bạch Cư Dị)

'Sông xanh non biếc, thuyền mơ bến êm,
Đêm trăng nguyên tiêu, khách lên tầng cao'

(Nguyễn Trãi)

.v.v....

Quay lại bài thơ của Hồ Chí Minh, ta thấy chiếc thuyền nhẹ nhàng trôi trên dòng sông, ẩn hiện trong làn khói sóng, đưa theo bóng trắng trăng, hình ảnh thủ lĩnh quân sự tràn đầy tâm hồn thơ ca đang lãnh đạo đồng bào kháng chiến, chiến đấu để bảo vệ độc lập, tự do, giữ lại những đêm trăng rực rỡ cho đất nước thanh bình. Bức tranh con thuyền trăng trong bài thơ này phản ánh tâm hồn lạc quan và yêu đời của Bác trong cuộc chiến khốc liệt.

Thông qua bài thơ 'Nguyên tiêu', có thể nói, vầng trăng trên dòng nước trong thơ Bác hùng vĩ đẹp. Đó là biểu tượng của tâm hồn cao quý, phúc hậu của vị lãnh tụ tài năng, người mang đậm đặc bản sắc nghệ sĩ và triết học Đông Á.

'Nguyên tiêu' sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, hòa quyện với hương vị của thơ Đường. Bài thơ đầy đủ yếu tố cổ điển: chiếc thuyền, vầng trăng, sông xuân, nước xuân, trời xuân, khói sóng. Điệu thơ nhẹ nhàng, không gian bao la, êm đềm... Khác biệt duy nhất, trong bức tranh thiên nhiên hữu tình ấy, nhà thơ không tận hưởng rượu và hoa trăng, mà chỉ chìm đắm trong 'đàm quân sự'. Bài thơ như một đóa hoa xuân tinh khôi giữa vườn hoa tinh thần, là hòa hợp của tâm hồn, trí tuệ, và đạo đức của Hồ Chí Minh.

Văn là con người. Thơ là trái tim, là lời lòng lan tỏa từ một người đến mọi người. Thơ của Bác Hồ, dù nói đến 'trăng, hoa, tuyết, nguyệt...' nhưng là bức tranh của tình cảm, tri tưởng, và lối sống cao quý của Bác. Yêu nước, thương dân, Bác càng yêu đêm trăng rằm tháng Giêng với vầng trăng xuân tuyệt vời. Trong những thời kỳ khó khăn của cuộc chiến, Bác hướng về vầng trăng rằm tháng Giêng, về bầu trời xuân với tâm hồn thanh khiết và thái độ ung dung. Cuộc sống trở nên tươi đẹp khi biết trân trọng vầng trăng.

'Nguyên tiêu' là tác phẩm thơ trăng xuất sắc của Hồ Chí Minh. Chiếc thuyền đầy ánh trăng cũng là chiếc thuyền của cuộc kháng chiến, hướng về chiến công và niềm vui chiến thắng...

4. Đánh giá cá nhân về bài thơ Rằm tháng Giêng, mẫu số 4:

Bác Hồ, tượng đài kính yêu của chúng ta, không chỉ là một nhà lãnh đạo xuất sắc, không chỉ là chiến lược gia tài năng, không chỉ là người cha lớn của dân tộc. Bác còn là một nghệ sĩ tài ba. Là một tâm hồn đam mê văn hóa và nghệ thuật, dù Bác từng nói:

'Ngâm thơ ta vốn không ham'. Đó là một tâm hồn thơ yêu thiên nhiên, yêu đất trời và muôn loài. Qua bài 'Nguyên tiêu' - 'Rằm tháng giêng', ta sẽ cảm nhận được sự phong phú và sáng tạo trong thế giới văn chương của Người.

Bài thơ, viết bằng chữ Hán theo thể thất ngôn tứ tuyệt, ra đời vào giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp năm 1948. Đây là lời bình phẩm tình cảm của một người trầm lắng về tự nhiên và đời sống trong đêm rằm tháng giêng, điều thể hiện rõ trong tựa đề mà tác giả đã đặt

Mở đầu bức tranh thơ là hai câu miêu tả đẹp đẽ về cảnh đêm rằm tháng giêng.

'Vầng trăng tròn tỏa sáng khắp bầu trời
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân'

Phiên dịch:

'Rằm xuân lồng lộng, trăng soi bao la
Sông xuân nước hòa màu trời thêm xuân'

Một bức tranh đêm xuân thi vị mở ra trước mắt. Trời đêm xuân cao vút với ánh trăng vàng 'lồng lộng', thu về dưới là dòng sông xuân trong vắt ánh bóng của bầu trời. Từ hình ảnh 'lồng lộng' nổi bật vẻ đẹp rạng rỡ của ánh trăng vàng lung linh. Ánh trăng dường như là đường nối giữa mặt sông và bầu trời, từ một từ 'tiếp' làm câu thơ trở nên sống động, hồn hơn, khiến cho mùa xuân và ánh trăng bao trùm lên cả bầu trời và dòng sông, tạo nên sự liên kết tuyệt vời. Tác giả đưa ra sự liên tưởng độc đáo từ hiện thực, với những tưởng tượng đẹp về thiên nhiên, mở ra không gian rộng lớn, tràn đầy sức sống, thể hiện tâm hồn hoà mình với cảnh đẹp của đất trời, sông nước mùa xuân với tình yêu tha thiết và nồng nàn.

Trên bức tranh thiên nhiên đêm rằm tháng giêng, hình ảnh con người hiện hữu thật thi vị.

'Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền.'

Phiên dịch:

Trong dòng sông hòa quyện, bàn bạc về quân sự, Bác nhìn thấy trăng lung linh trên thuyền.

Hình ảnh lãng mạn, người chiến sĩ trở về sau cuộc họp quan trọng, thả con thuyền nhẹ nhàng trên dòng sông. Bàn bạc về quân và đất nước, ánh trăng Cách mạng tỏa sáng niềm tin.

Sử dụng từ ngữ điệp từ, Hồ Chí Minh mô tả trăng bát ngát trên sông, kết hợp cổ điển và hiện đại. Tâm hồn rộng lớn, phong thái lạc quan của chiến sĩ và thi sĩ hiện ra rõ nét.

"""""HẾT"""""-

Bài thơ Rằm tháng Giêng, một tác phẩm đầy tâm huyết từ đội ngũ Mytour. Các bài mẫu tuyệt vời với nội dung sâu sắc và bức chân dung tuyệt vời về người chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh. Trong phần học Ngữ Văn 7 với Soạn bài Chơi chữ và Soạn bài Mùa xuân của tôi, hai bài học quan trọng và thách thức, hãy chuẩn bị kỹ lưỡng để hiểu rõ trước khi đến lớp. Mong các em sẽ học tốt môn Ngữ văn!