Cảm Nhận Về Đoạn Thơ Trao Duyên

Đề bài: Anh/chị hãy diễn đạt cảm nghĩ về đoạn thơ Trao duyên, trích Truyện Kiều của Nguyễn Du.

Cảm Nhận Về Đoạn Thơ Trao Duyên
 

I. Dàn ý Cảm Nhận Về Đoạn Thơ Trao Duyên

1. Mở bài

- Tổng quan về tác giả Nguyễn Du (đặc điểm nổi bật về con người, cuộc đời, sự nghiệp sáng tác,...)
- Tổng quan về tác phẩm 'Truyện Kiều' (nguồn gốc, những đặc điểm quan trọng về giá trị nội dung và nghệ thuật,...)
- Tổng quan về đoạn thơ 'Trao duyên'

2. Phần Chính

a. Thúy Kiều Bày Tỏ Lòng Và Thuyết Phục Trao Duyên Cho Thúy Vân
- Hai câu thơ đầu:
+ 'Cậy': từ ngữ diễn đạt thái độ van nài, năn nỉ, như phó thác tất cả vào người đối diện.
+ 'Thưa': thái độ kính cẩn, của người bề dưới nói với người bề trên, của người chịu ơn đối với người ban ơn.

- Thúy Kiều đưa ra lý do để thuyết phục Thúy Vân, trao duyên cho em:
+ Thúy Kiều nói về hoàn cảnh hiện tại của mình: Mối tình của Thúy Kiều đang đầy nồng thắm, mặn nồng với biết bao ước thề, nhưng 'giữa đường đứt gánh tương tư', Thúy Kiều đang đứng giữa sự lựa chọn giữa 'hiếu' và 'tình'
+ Thúy Kiều chia sẻ về tình yêu của mình với Kim Trọng: 'khi ngày quạt ước', 'khi đêm chén thề',...
+ Thúy Kiều đưa ra những lý lẽ khác, thuyết phục Thúy Vân bằng tình cảm chị em, tình máu mủ:

- Kiều biết Vân vẫn còn trẻ, 'ngày xuân còn dài' với biết bao yêu thương, hạnh phúc đang chờ đợi, nhưng vì tình chị em, tình máu mủ ruột thịt, nên đồng ý để Thúy Vân thay mình nối duyên với Kim Trọng.
- Sử dụng thành ngữ 'thịt nát xương mòn', 'ngậm cười chín suối', Kiều nói về cái chết của mình
→ Như vậy, với cách lập luận chặt chẽ, Thúy Kiều đã nhờ cậy, thuyết phục Thúy Vân thay mình nối duyên với Kim Trọng. Điều này thể hiện diễn biến tâm trạng phức tạp và sự sắc sảo, thông minh, giàu đức hi sinh và lòng nghĩa tình của Thúy Kiều.

b. Thúy Kiều Gửi Gắm Kỷ Vật Tình Yêu và Nói Lời Dặn Dò Cho Em
- Kiều gửi gắm kỷ vật cho em:
+ 'Chiếc thoa', 'bức tờ mây', 'phím đàn', 'mảnh hương nguyền' là 'của tin', là vật đính ước thề nguyền, là kỷ vật tình yêu, chúng trở thành 'của chung' của Thúy Kiều, Kim Trọng và cả của Thúy Vân nữa.
+ 'Duyên này' - là tình yêu của Thúy Kiều và Kim Trọng.
→ Đau đớn, xót xa và đầy giằng xé khi gửi gắm kỷ vật cho em.

- Lời dặn dò em từ Thúy Kiều:
+ Sử dụng hình ảnh, từ ngữ kích thích liên tưởng về cái chết như 'hiu hiu gió', 'hồn', 'nát thân bồ liễu', 'dạ đài', 'người thác oan',... là cách Thúy Kiều diễn đạt dự cảm về tương lai của mình.
+ Thúy Kiều dặn dò Thúy Vân, phải đền ơn đáp nghĩa và rửa oan cho mình.

c. Thúy Kiều Nội Tâm Nghệ Thuật, Hướng Tới Kim Trọng và Tình Yêu
- Hình thức đối thoại chuyển sang độc thoại, những câu thơ thể hiện rõ tâm trạng của Thúy Kiều.
- Thúy Kiều nhìn nhận sâu sắc về thực tại với số phận nổi trôi, lỡ dở, lênh đênh: 'trâm gãy gương tan', 'tơ duyên ngắn ngủi', 'phận bạc như vôi', 'hoa trôi lỡ làng',...
- Tiếng gọi của Kim Trọng với nỗi đau đến xé lòng của Kiều và cách thay đổi ngôn từ từ 'mình' thành 'Kim lang' thể hiện sự nghẹn ngào, tức tưởi của Thúy Kiều.

3. Kết Bài

Tổng Quan về Giá Trị Nội Dung và Nghệ Thuật của 'Trao Duyên' và Cảm Nghĩ Cá Nhân

II. Mẫu Bài Văn Cảm Nghĩ về Đoạn Thơ Trao Duyên

Nguyễn Du, nhà thơ, nhà văn, nhà nhân đạo lớn của dân tộc, để lại nhiều tác phẩm xuất sắc trong văn học Việt Nam, trong đó 'Truyện Kiều' là một tuyệt phẩm. Mỗi đoạn trích trong tác phẩm này mang lại ấn tượng sâu sắc, và 'Trao Duyên' - từ câu 723 đến câu 756 là một ví dụ xuất sắc. Đoạn trích này không chỉ thể hiện bi kịch tình yêu của Thúy Kiều mà còn tôn vinh phẩm chất cao quý của nàng.

Khi bắt đầu đoạn trích, tác giả tạo cho độc giả cảm nhận về nỗi đau lòng của Thúy Kiều khi cố gắng thuyết phục em gái Thúy Vân trao duyên. 'Trao Duyên' luôn là một chủ đề nhạy cảm và Thúy Kiều, không ngoại lệ, đã thể hiện sự tế nhị và ý tứ trong việc tìm lý do để thuyết phục em mình. Hai câu thơ đầu tiên đã vẽ nên hình ảnh tinh tế, nữ tính của Thúy Kiều trong lúc thuyết phục.

Cậy em, em hãy chịu lời
Ngồi xuống, chị sẽ lạy và thưa

Tác giả Nguyễn Du sử dụng từ ngữ độc đáo, gợi lên nhiều ý nghĩa. 'Cậy' diễn đạt thái độ van nài, năn nỉ, như phó thác tất cả vào người đối diện. 'Thưa' thể hiện sự kính cẩn, của người bề dưới nói với người bề trên. Hai từ ngữ này làm nổi bật tư thế, vị trí của Thúy Kiều đối với em Thúy Vân. Kiều lạy, thưa Thúy Vân bởi lẽ hiểu rõ trong tình cảnh hiện tại, Kiều phải nhờ vả, mang ơn em gái khi nhờ em nối duyên với một người mà em gái cô chưa gặp. Hành động của Kiều là lạy thưa một ân tình, một đức hi sinh cao cả.

Thúy Kiều lạy, thưa Thúy Vân và giãi bày nỗi lòng của mình, đó cũng là những lý do để thuyết phục em, trao duyên cho em.

Giữa dòng đời sóng gió
Mối tơ thừa đứt đoạn giữa chúng ta
Chàng Kim hiện hữu trong cuộc đời
Khi quạt ước đã thắm thiết, đêm chén thề đậm đà
Trong bão tố cuộc đời này
Hiếu tình nối liền hai tâm hồn vẹn nguyên

Sáu câu thơ ngắn, đủ để Thúy Kiều nói hết nỗi lòng, hoàn cảnh hiện tại của mình. Chuyện tình yêu đang độ mặn mà, nồng thắm với biết bao ước thề. Nhưng 'giữa đường đứt gánh tương tư', tai họa ập đến, chuyện tình đẹp như mơ dường như đã 'đứt gánh rồi'. Thúy Kiều đứng giữa sự lựa chọn giữa 'hiếu' và 'tình' - một sự lựa chọn không dễ dàng. Thúy Kiều chỉ còn biết trông chờ vào Thúy Vân, nhờ em 'chắp mối tơ thừa'. 'Mặc em' là lời khẩn cầu, phó thác từ tận đáy lòng của Kiều, giãi bày nỗi niềm và chia sẻ về tình yêu với chàng Kim. Đồng thời, để thuyết phục, Kiều sử dụng những từ ngữ và thành ngữ đầy tình cảm, như 'mặc em', 'thịt nát xương mòn', 'ngậm cười chín suối'.

Ngày xuân còn dài, em ơi
Xót tình máu mủ, lời nước non
Thịt nát xương mòn, cười chín suối
Chị dành tình chân thành, ruột thịt.

Kiều biết Vân còn trẻ, 'ngày xuân còn dài' với yêu thương, hạnh phúc đang đón chờ. Nhưng vì tình chị em, tình máu mủ ruột thịt, Kiều đồng ý thay mình bén duyên với Kim Trọng. Sử dụng thành ngữ 'thịt nát xương mòn', 'ngậm cười chín suối', Kiều nói về cái chết của mình, thể hiện lòng cảm kích đối với Vân. Thúy Kiều nhờ cậy, thuyết phục Thúy Vân thay mình nối duyên với Kim Trọng, diễn biến tâm trạng phức tạp và sự nghĩa tình của Kiều.

Sau khi thuyết phục Thúy Vân, Kiều trao lại kỉ vật tình yêu của mình với Kim Trọng cho em.

Chiếc thoa và bức tờ mây
Duyên này chúng giữ, của chung ta
Dù em vợ, anh chồng ta
Nỗi xót người nghèo lòng đắng quên
Mất đi mảnh của tin
Phím đàn và mảnh hương nguyền ngày ấy

Đọc những câu thơ trên, không khó để cảm thấy đau đớn, xót xa cho số phận của Thúy Kiều. 'Chiếc thoa', 'bức tờ mây', 'phím đàn', 'mảnh hương nguyền' là 'của tin', là vật đính ước thề nguyền, là kỉ vật tình yêu của Thúy Kiều và Kim Trọng. Giờ đây, Kiều dứt lòng để trao lại cho em, chúng trở thành 'của chung' của Thúy Kiều, Kim Trọng và Thúy Vân. Du duy nhất Kiều giữ lại là 'duyên này' - tình yêu của họ. Đau đớn khi trao kỉ vật, Kiều căn dặn em thật xúc động.

Mai sau dù có bao giờ
Đốt lò hương soi tơ phím này
Trông ra ngọn cỏ lá cây
Hiu hiu gió thì chị về
Hồn còn chất lời thề
Thân bồ liễu tan đền trúc mai
Dạ đài khuất lời mối oan
Rưới chén nước cho người thác oan.

Với hình ảnh và từ ngữ đầy tương tác với cái chết như 'hiu hiu gió', 'hồn', 'thân bồ liễu', 'dạ đài', 'người thác oan',... Kiều dự cảm về tương lai. Nàng nghĩ đến cái chết oan, hồn không thể siêu thoát vì lời thề với Kim Trọng. Đau đớn, Thúy Kiều dặn dò Thúy Vân, phải đền ơn và rửa oan. Trong lòng nàng, trao kỉ vật nhưng nỗi đau vẫn còn, nàng nhớ thương Kim Trọng.

Nghĩ về tương lai, Thúy Kiều dự cảm không lành, nhưng nay nàng trở về với thực tại xót xa, giãi bày lòng và hướng về tình yêu, nhớ về Kim Trọng.

Bây giờ trâm gãy gương tan,
Xiết muôn vàn ái ân
Lạy tình quân với hàng nghìn gửi lời
Duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi
Phận bạc như vôi, nước chảy hoa trôi lỡ làng
Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang
Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây.

Từ đối thoại chuyển sang độc thoại, câu thơ thể hiện rõ tâm trạng của Thúy Kiều. Nàng ý thức sâu về số phận lênh đênh, lỡ dở. Hình ảnh 'trâm gãy gương tan', 'tơ duyên ngắn ngủi', 'phận bạc như vôi', 'hoa trôi lỡ làng' thể hiện nỗi đau và nhớ thương Kim Trọng. Gọi Kim Trọng bằng 'Kim lang' thể hiện sự nghẹn ngào của Kiều.

Đoạn trích 'Trao duyên' qua thơ độc đáo, ngôn ngữ trang trọng, giản dị, thể hiện một cách chân thực nỗi đau của Thúy Kiều khi trao duyên cho Thúy Vân. Nó là bi kịch tình yêu và Nguyễn Du cảm thấy đau đớn, xót xa về điều đó.

""""---KẾT THÚC"""""-

Tình cảm trăn trở và những cảm xúc bi thương hiện rõ trong tâm trạng của Thúy Kiều, hòa quyện với những ảo tưởng không dễ dàng trong đoạn thơ Trao duyên. Tương ứng với Suy ngẫm về đoạn thơ Trao duyên, học viên có thể khám phá thêm: Thuyết minh về đoạn trích Trao duyên, Thân phận của người phụ nữ trong xã hội cũ qua Trao duyên, Phân tích Trao duyên, Nỗi đau chính mình, Cảnh đơn độc của người phụ nữ đau khổ, Cảm xúc về đoạn Trao duyên, Phân tích 12 câu thơ đầu tiên trong bài thơ Trao duyên.