Vai trò của người làm mẹ đòi hỏi sự cống hiến đặc biệt về năng lượng và sự nỗ lực để đón đứa trẻ mới chào đời. Trong quá trình mang thai, nguồn dự trữ vitamin và khoáng chất trong cơ thể đóng vai trò quan trọng. Do đó, việc bổ sung vitamin sau khi sinh không thể thiếu trong kế hoạch chăm sóc bản thân.

Mang thai là giai đoạn làm cạn kiệt một số chất dinh dưỡng trong cơ thể, bao gồm folate, canxi và vitamin B6. Đặc biệt, khi cho con bú, nhu cầu hàng ngày về nhiều chất dinh dưỡng còn cao hơn so với thời kỳ thai nghén. Trong giai đoạn này, các vitamin A, B1, B2, B6, B12, D, axit docosahexaenoic (DHA), choline và i-ốt trong chế độ ăn hàng ngày của bạn sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sữa mẹ. Đây là giai đoạn mà não bộ của em bé phát triển nhanh chóng và trẻ mới biết đi. Vì vậy, sự cân đối về dinh dưỡng trong sữa mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự phát triển toàn diện của em bé.

Mặc dù chế độ ăn cho bà mẹ sau sinh thường rất cân đối, nhưng để đảm bảo đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng cao trong thời kỳ cho con bú, phụ nữ cần bổ sung thêm năng lượng và vitamin. Thường xuyên, phụ nữ đang cho con bú có thể không đáp ứng đủ lượng canxi, kẽm, magie và các chất dinh dưỡng quan trọng khác.

Các chuyên gia khuyến cáo rằng sau khi em bé ra đời, mẹ nên tiếp tục sử dụng loại vitamin đã dùng trước khi mang thai, đặc biệt là nếu có kế hoạch có thêm em bé và mang thai lần nữa. Ngay cả khi không cho con bú, phụ nữ nên duy trì bổ sung vitamin từ trước khi sinh trong ít nhất 6 tháng để phục hồi dự trữ dinh dưỡng.

Những chất dinh dưỡng quan trọng cho bà mẹ đang cho con bú:

• Sắt

Người mới làm mẹ dễ trở nên thiếu sắt, đặc biệt nếu từng trải qua tình trạng thiếu máu khi mang thai. Các dấu hiệu như mệt mỏi, khó thở khi vận động và thiếu năng lượng là biểu hiện phổ biến của tình trạng này. Xét nghiệm máu sau 6 tuần sinh sẽ đánh giá mức sắt trong máu và dự trữ sắt trong cơ thể.

Liều lượng sắt hàng ngày được khuyến nghị cho phụ nữ đang cho con bú từ 19 - 50 tuổi là 10 miligam (mg). Tùy thuộc vào kết quả xét nghiệm máu, bác sĩ có thể điều chỉnh liều lượng phù hợp với nhu cầu cá nhân. Ngoài việc uống vitamin khi đang cho con bú, việc tiêu thụ thực phẩm giàu sắt như thịt nội tạng, thịt đỏ và hải sản cũng hỗ trợ tăng cường dự trữ sắt một cách tự nhiên.

• Folate

Bà mẹ đang cho con bú cần lượng folate cao hơn, vì chất dinh dưỡng quan trọng này được truyền qua sữa mẹ. Nếu không cung cấp đủ folate cho bản thân, mẹ có thể phải chiếm lấy dự trữ folate trong cơ thể để bổ sung cho sữa mẹ - tăng nguy cơ thiếu folate cho mẹ.

Trong thời kỳ cho con bú, nên duy trì việc sử dụng các loại vitamin trước khi mang thai có hàm lượng folate cao hoặc thêm folate vào một loại vitamin tổng hợp thông thường.

• Iốt

Khoáng chất này hỗ trợ hoạt động của tuyến giáp và đồng thời thúc đẩy phát triển não bộ và hệ thần kinh của trẻ. Thực phẩm như muối iốt, cá, sản phẩm sữa và ngũ cốc nguyên hạt đều chứa iốt. Tuy nhiên, hầu hết các loại vitamin trước khi sinh không cung cấp iốt. Nếu bạn không tiêu thụ đủ thực phẩm giàu iốt, hãy bổ sung iốt để đảm bảo mức tiêu thụ tối ưu. Phụ nữ đang cho con bú nên dùng 290 microgam (mcg) iốt mỗi ngày.

• Canxi

Để đảm bảo cân đối, hãy bổ sung 1.000 mg canxi mỗi ngày từ thực phẩm giàu canxi như sữa, sữa chua, pho mát và các loại rau xanh đậm màu. Nếu không thể tiêu thụ đủ thực phẩm giàu canxi, hãy thay thế bằng viên uống vitamin khi đang cho con bú chứa 500 mg canxi mỗi ngày. Lưu ý rằng hầu hết các loại vitamin trước khi mang thai chỉ chứa khoảng 200 mg canxi.

• Vitamin D

Liều lượng vitamin D hàng ngày được khuyến nghị cho phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ là 600 IU (15mcg). Tuy nhiên, liều này không đảm bảo trẻ nhận đủ vitamin D từ sữa mẹ.

Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến cáo rằng trẻ dưới 1 lít mỗi ngày bú sữa mẹ hoàn toàn hoặc dùng sữa công thức nên bổ sung thêm 400 IU vitamin D mỗi ngày, bắt đầu từ ngày đầu tiên sau khi chào đời cho đến khi tròn một tuổi. Một số trẻ không thích mùi vị của vitamin D, vì vậy có thể tăng liều lượng nạp vào cơ thể lên 6.400 IU mỗi ngày để đảm bảo đủ cho con.

Ngoài ra, những bà mẹ không cho con bú cũng cần lượng vitamin D cao hơn mức khuyến nghị. Hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để kiểm tra và bổ sung thêm vitamin D3 phù hợp.

• Vitamin chống rụng tóc sau khi sinh

Rụng tóc sau khi sinh thường do biến động hormone và chỉ kéo dài tạm thời, nhưng phổ biến. Protein, sắt, folate, kẽm, vitamin A, C, D và E đều hỗ trợ sự phát triển của tóc và móng. Bổ sung vitamin như trước khi mang thai và duy trì chế độ ăn giàu chất dinh dưỡng sẽ giữ cho tóc khỏe mạnh sau thai kỳ.

• Vitamin cho tâm lý khỏe mạnh

Khoảng 80% bà mẹ trải qua tâm trạng baby-blues trong 1 - 2 tuần sau khi sinh, và ngày càng nhiều phụ nữ phải đối mặt với trầm cảm sau khi sinh.

• Một nghiên cứu gần đây đã chứng minh tầm quan trọng của axit béo omega-3 trong việc giảm thiểu triệu chứng trầm cảm ở thời kỳ hậu sản. Bổ sung DHA và EPA (hai loại omega-3 cụ thể) trong thai kỳ không chỉ tốt cho sự phát triển của em bé mà còn ngăn chặn trầm cảm sau khi sinh.
• Thiếu hụt vitamin D cũng có thể góp phần vào tình trạng trầm cảm sau sinh. Nghiên cứu cho thấy nạp 2000 IU hàng ngày có thể giúp ngăn ngừa các triệu chứng trầm cảm hậu sản.
• Thiếu hụt folate, kẽm, selen và B12 có thể liên quan đến chứng trầm cảm sau sinh.

Việc bổ sung vitamin cho người mới sinh con không chỉ giúp bà mẹ cảm thấy an tâm và khỏe mạnh hơn, mà còn hỗ trợ sức khỏe tinh thần.

• Vitamin B12

Viên uống bổ sung vitamin B12 đặc biệt là lựa chọn tuyệt vời cho những bà mẹ ưa thích chế độ ăn chay và dinh dưỡng tự nhiên. Chất này chủ yếu xuất hiện trong protein động vật, do đó, việc bổ sung thông qua chế độ ăn như vậy là quan trọng để tránh thiếu hụt vitamin B12 trong sữa mẹ, giảm rủi ro cho sự phát triển của trẻ. Điều này làm nổi bật tầm quan trọng của việc bổ sung vitamin sau khi sinh con.

• Choline

Đa số bà mẹ không đủ lượng choline - một chất dinh dưỡng tương tự như vitamin B, cần thiết để phát triển não bộ. Phụ nữ đang cho con bú nên tăng cường choline lên 550mg/ngày. Bổ sung choline có thể thực hiện qua choline bitartrate, phosphatidylcholine hoặc lecithin.

Ngoài ra, có thể tăng cường choline tự nhiên từ thực phẩm như thịt, trứng, thịt gia cầm, cá và sữa. Người theo chế độ ăn chay cần đặc biệt chú ý đến việc bổ sung choline để tránh thiếu hụt chất này.

• Axit docosahexaenoic (DHA)

DHA là chất béo không bão hòa omega-3, quan trọng cho sự phát triển của não, mắt và hệ thần kinh của em bé. Giống như tất cả các omega-3 khác, DHA không tự tổng hợp trong cơ thể, vì vậy cần nhận từ thực phẩm hoặc bổ sung.

Hãy cố gắng ăn ít nhất 1 - 2 lần mỗi tuần thực phẩm giàu DHA như cá hồi, cá ngừ, cá mòi và cá thu. Nếu muốn sử dụng viên uống vitamin khi cho con bú, chọn loại cung cấp ít nhất 250 - 375 mg DHA kèm theo EPA.

• Calo

Phụ nữ đang cho con bú cần nạp thêm 500 calo mỗi ngày - nhiều hơn so với thời kỳ mang thai, do đó, việc bổ sung 2 bữa ăn nhẹ là quan trọng. Mỗi bữa khoảng 250 calo, kết hợp carbohydrate (ngũ cốc, trái cây, thực phẩm từ sữa) với protein (thịt, đậu, hạt và thực phẩm từ sữa). Thực đơn này đảm bảo cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng bao gồm carbohydrate, protein và chất béo cho người mẹ sau sinh.

• Nước

Không nên quên rằng, việc bổ sung vitamin sau khi sinh con cũng đi kèm với việc đảm bảo cung cấp đủ nước, khoảng 10 - 12 cốc nước (230ml/cốc) mỗi ngày. Bởi vì hơn 75% thành phần của sữa mẹ là nước, việc duy trì lượng nước đủ giúp sản xuất sữa và tránh tình trạng mất nước trong cơ thể.

Bước đầu tiên để nuôi dạy một đứa trẻ khỏe mạnh là duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần của người mẹ. Đối với bà mẹ đang cho con bú, đảm bảo chất lượng sữa mẹ là quan trọng để đảm bảo sự phát triển đầy đủ của trẻ. Dưỡng chất cần thiết sau sinh bao gồm nhiều loại vitamin, khoáng chất, DHA, choline, sắt, kẽm, folate, B12 và vitamin D... Nếu lựa chọn uống vitamin khi cho con bú, hãy chọn thương hiệu có uy tín để đạt được hiệu quả tốt nhất.

Trẻ sơ sinh thường dễ mắc các bệnh về đường hô hấp, nhiễm trùng đường hô hấp và đường tiêu hóa nếu bắt đầu ăn dặm sớm hoặc không duy trì quy trình lưu trữ và pha chế sữa đúng cách. Để bảo vệ sức khỏe của trẻ, cha mẹ nên duy trì việc cho bé bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu tiên (nếu có thể) và tuân thủ lịch tiêm vắc-xin đúng đắn.

Nguồn tham khảo: babycenter.com, healthline.com

• Ăn gì để có nhiều sữa khi đang cho con bú, tránh tình trạng tăng cân?
• Cách duy trì sữa mẹ khi phải cách ly sau sinh
• Những điều cần biết khi không thể cho con bú