Bisphenol A (BPA) và phthalates là hai chất hóa học phổ biến trong nhiều sản phẩm nhựa, túi nilon, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường.
Trong chuyến công tác tới Việt Nam theo lời mời từ Quỹ VinFuture, giáo sư Ming Hung Wong từ Đại học Giáo dục Hong Kong, Trung Quốc đã chia sẻ về tác động của các hóa chất trong nhựa đối với hệ sinh thái và sức khỏe con người.
Hậu quả của hoá chất trong đồ nhựa đối với hệ nội tiết của con người
Giáo sư Ming Hung Wong nêu rõ rằng, Bisphenol A (BPA) và phthalates – hai chất hóa học phổ biến trong nhiều sản phẩm nhựa, túi nilon hàng ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường.
Cấu trúc hóa học của BPA là thành phần chính trong nhựa, trong khi phthalates được thêm vào để tăng tính bền và dẻo của sản phẩm.
Trước đây, BPA thường được sử dụng trong chai nước, bình sữa em bé, hộp đựng thực phẩm và lớp bên trong của lon thực phẩm và đồ uống. Còn phthalates được sử dụng trong nhiều sản phẩm khác nhau như màn tắm, sàn nhựa vinyl, đồ chơi nhựa và các sản phẩm chăm sóc cá nhân như kem dưỡng da, dầu gội, son môi và thậm chí cả trong một số đồ uống để tạo độ đục.

Giáo sư Ming Hung Wong chia sẻ kinh nghiệm với sinh viên tại Việt Nam.
Ở Đài Loan (Trung Quốc), khoảng 15 năm trước, cơ quan nghiên cứu phát hiện chất phthalates trong đồ uống đã từng gây lo ngại. Chúng được thêm vào trà sữa để tạo màu đục hấp dẫn vì giá rẻ và hiệu quả.
Điều đáng lo ngại là các chất này có thể thẩm thấu vào thực phẩm và đồ uống mà chúng ta tiêu thụ hàng ngày.
'Tôi không biết ở Việt Nam thế nào, nhưng ở Hong Kong (Trung Quốc) và Bangkok (Thái Lan), nhựa được sử dụng rất nhiều. Túi nhựa thường được sử dụng để đựng đồ uống và thực phẩm như bánh mì, bánh ngọt và bánh bao', giáo sư này chia sẻ kinh nghiệm. Hoặc còn có trường hợp là mọi người nấu thức ăn trong hộp nhựa sử dụng lò vi sóng, điều này có thể làm tăng nguy cơ các chất này thấm vào thức ăn và đồ uống. Nhiệt độ, đặc biệt là khi quá cao, có thể khiến các chất này dễ thấm vào thực phẩm.
Về tác động của các chất này đến sức khỏe, GS Wong phân tích rằng cả hai đều được xem là chất gây rối loạn nội tiết, can thiệp vào chức năng nội tiết bình thường của con người, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở người và động vật, gây ra các vấn đề về sự phát triển như sự phát triển sớm ở trẻ em gái và sự phát triển chậm chạp ở trẻ em trai.
Ngoài ra, còn có thể gây ra các vấn đề khác như béo phì, bệnh tim mạch và ảnh hưởng đến gan, thận, phổi và các cơ quan khác. Đây là một số tác động tiềm ẩn đối với sức khỏe của con người.
Không chỉ ở Hong Kong, ngày nay hai chất độc hại trong nhựa cũng xuất hiện trong ô nhiễm công nghiệp, xử lý chất thải và ô nhiễm không khí từ giao thông và công nghiệp, điều này khiến GS Wong cảm thấy lo ngại.
Nỗ lực Tìm Kiếm Chất Thay Thế, Bảo Vệ Sức Khỏe Con Người
Theo GS Đại Học Giáo Dục Hong Kong (Trung Quốc), để giải quyết vấn đề này, các quốc gia cần giảm ô nhiễm công nghiệp, áp dụng quy trình sản xuất sạch hơn và cải thiện quản lý chất thải.

Bisphenol A (BPA) và phthalates là hai chất hóa học phổ biến có trong nhiều sản phẩm nhựa. (Ảnh minh hoạ)
Nhiều quốc gia và khu vực đang nỗ lực đáng kể để giải quyết vấn đề này, tìm kiếm chất thay thế và bảo vệ sức khỏe sinh thái và con người.
Theo GS Wong, để đạt được điều này, cần thiết lập quy định về vật liệu thay thế không chứa các hóa chất này và giới hạn sự hiện diện của chúng trong sản phẩm.
'Công chúng cần được thông tin về các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn để có lựa chọn đúng đắn', ông nhấn mạnh.
Nhiều quốc gia và cá nhân đang cố gắng ngừng sử dụng nhựa, nhưng điều đó khó khăn trong cuộc sống hàng ngày do nhựa nhẹ, bền và rộng rãi sử dụng trong nhiều sản phẩm.
Theo ông, nếu không thể hoàn toàn loại bỏ chúng, chúng ta nên chọn nhựa an toàn hơn hoặc xem xét các lựa chọn thay thế như chai thủy tinh hoặc hộp đựng bằng gốm. Cần xem xét toàn bộ quá trình: nguồn gốc, tác động, và quản lý các hóa chất này, bao gồm sản xuất, tiêu thụ, và xử lý chất thải.
