Buzz
Sa Huỳnh, vựa muối quan trọng từ thế kỷ 19, đến nay vẫn giữ nguyên phương pháp làm muối theo truyền thống. Cánh đồng muối Sa Huỳnh hiện đang trở thành điểm đến tuyệt vời cho du khách với vẻ đẹp giản dị và tinh tế.
Khám phá cảm xúc ẩn sau Cánh đồng muối Sa Huỳnh – Hòn ngọc của vùng đất An Nam
Đồng muối Sa Huỳnh nhìn từ trên cao. Ảnh: Lill Nox.
Thời kỳ thuộc địa Pháp, muối Sa Huỳnh là nguồn nguyên liệu được người châu Âu ưa chuộng, được gọi là “kim loại trắng” của xứ An Nam. Những hạt muối này, chứa đựng hương vị của biển cả miền Trung, đã được Pháp mở mang và đưa về tiêu thụ ở châu Âu trong lượng lớn.
Ảnh: Lill Nox.
Câu chuyện của cánh đồng muối Sa Huỳnh bắt nguồn từ tên gọi Sa Hoàng, dịch là “cát vàng”. Màu cát ở đây không trắng mà có sắc vàng rực rỡ. Tuy nhiên, để tránh sự trùng lặp với tên Chúa tiên Nguyễn Hoàng, nó đã được viết thành “Sa Huỳnh”. Muối Sa Huỳnh thời kỳ đó không chỉ cung cấp cho người dân miền Trung mà còn vượt qua đèo An Khê, vươn lên Tây Nguyên phục vụ cộng đồng đa dạng văn hóa ở miền Thượng.
Ảnh: Thai Vo Hong.
Dựa vào tư liệu lịch sử, nghề sản xuất muối ở Sa Huỳnh đã khởi đầu từ khoảng 200 – 300 năm trước. Khi đó, một người thuộc họ Ngô từ Bắc đã đến định cư gần vùng biển Sa Huỳnh. Tại đây, có đầm Nước Mặn kết nối với biển. Một ngày, ông phát hiện ra một vũng nước đọng với lớp màng màu trắng. Khi ông chạm vào, lớp màng vỡ thành những hạt muối nhỏ mang hương vị mặn. Ý tưởng sản xuất muối từ nước mặn trong đầm đã nảy sinh từ đây.
Ảnh: Thanh Lâm Nguyễn.
Tận tâm be bờ, ông tạo ra những ô ruộng vuông vức. Sau nhiều ngày lao động, người dân vui mừng nhận những hạt muối đầu tiên từ tay ông. Họ cùng ông mở rộng ruộng đồng, tạo ra những hạt muối tinh khiết. Cộng đồng ghi nhớ công ơn này, họ đồng lòng góp tiền xây dựng miếu thờ, tôn làm ông tổ của nghề muối. Mỗi dịp rằm và mồng một, người dân sắp xếp hoa quả và thắp hương, cầu mong cho mùa màng phong phú.
Ảnh: Hoa Tran.
Trong thời kỳ thuộc địa Pháp, hoạt động sản xuất ở đồng muối Sa Huỳnh bị kiểm soát chặt chẽ. Muối được chuyển đi, phân phối và xuất khẩu như là một loại hàng hóa độc quyền của người Pháp. Mọi giao dịch mua bán và sản xuất muối tự do đều bị coi là bất hợp pháp. Do đó, người dân phải đối mặt với tình trạng thiếu muối nghiêm trọng và sự oan trái tràn ngập.
Vận chuyển muối đến nơi tập kết. Ảnh: Hoa Tran.
Ngày nay, cánh đồng muối Sa Huỳnh thuộc xã Phổ Thạch, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Khu vực này có khoảng 550 hộ diêm dân và chừng 2.000 cư dân theo nghề làm muối. Với diện tích hơn 120 ha, mỗi năm làng muối cung cấp từ 8.000 – 9.000 tấn muối cho thị trường. Quá trình sản xuất muối chủ yếu diễn ra từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm.
Ảnh: Báo Đại đoàn kết.
Ảnh: Thai Vo Hong.
Độ mặn của nước biển ở đây vô cùng cao, là điều kiện lý tưởng cho quá trình sản xuất muối. Khi thủy triều nổi lên và rút lui theo chu kỳ, đó cũng là lúc diêm dân ra đồng làm việc. Nghề làm muối đầy khó nhọc, phải đối mặt với ánh nắng chói chang. Từ cuối tháng 3, mọi người đã bắt đầu chuẩn bị đồng ruộng và xây dựng bờ để sẵn sàng đón nước biển.
Cảnh tượng cào muối. Ảnh: Tuan Tran Viet.
Đất ruộng cần phải được làm phẳng như nền nhà, nền xi măng để muối có chất lượng tốt. Từ tháng 5 đến tháng 8, thời điểm trời nắng nhiều, người dân tận dụng thủy triều hàng ngày để đưa nước vào ruộng. Ánh nắng mạnh giúp muối kết tinh nhanh, tạo ra những hạt muối to, độ mặn cao, chất lượng ưu việt.
Đưa nước biển vào ruộng.
Khi muối đã kết tinh đủ, cộng đồng tập trung thu hoạch nhanh chóng để chuẩn bị cho mẻ muối tiếp theo. Muối được cào thành từng đống nhỏ để nhanh chóng ráo nước, sau đó vận chuyển về nơi tập kết. Những hạt muối trắng ngà, mang hương vị mặn mòi của biển, gửi gắm hy vọng về cuộc sống bền vững của cộng đồng diêm dân Sa Huỳnh.
Ảnh: Báo Đại đoàn kết.
Ảnh: Báo Công an nhân dân.
Tác giả: Vân Nguyễn
Từ khóa: Cánh đồng muối Sa Huỳnh – Hình ảnh tinh tế của “kim loại trắng” xứ An Nam
