Buzz
'Ông Tesla', 'bậc thầy' của ngành công nghiệp xe điện, nhà sáng lập Tesla vẫn cảm thấy tiếc nuối vì bị Elon Musk lấy mất mọi sáng chói.
Mặc dù Elon Musk đôi khi được coi là một trong những người sáng lập Tesla, nhưng vai trò thực sự của ông trong lịch sử công ty này lại phức tạp hơn nhiều.
Trên thực tế, Martin Eberhard cùng với người bạn đồng sáng lập Marc Tarpenning đã thành lập Tesla vào năm 2003. Musk đã đóng vai trò dẫn đầu trong việc huy động vốn loạt A trị giá 7,5 triệu USD cho công ty và trở thành chủ tịch hội đồng quản trị vào năm 2004.
Tuy nhiên, Eberhard và Musk đã có một cuộc xung đột gay gắt và Musk đã loại Eberhard khỏi vai trò CEO vào năm 2007. Musk cho rằng Eberhard đã trì hoãn việc sản xuất chiếc xe đầu tiên của Tesla là Roadster và chịu trách nhiệm về các vấn đề vận hành khác.
Musk chính thức trở thành CEO của Tesla vào năm 2008. Ông gọi Eberhard là 'kẻ tồi tệ nhất' mà ông từng làm việc cùng. Eberhard sau đó đã kiện Musk vào năm 2009 với cáo buộc phỉ báng. (Hai người sau đó đã giải quyết vụ kiện.)
Phóng viên của BI đã trò chuyện với Eberhard vào tháng 12, người từng được gọi là 'Ông Tesla' và hiện đang tự mô tả mình là một 'doanh nhân đã nghỉ hưu'. Nhà sáng lập Tesla đã thảo luận về từng khía cạnh từ ngày đầu khởi nghiệp cho đến tương lai của xe điện.
NHỮNG ĐIỀU PHẢI TIẾC NUỐI
Eberhard cho biết khi nhìn lại Tesla vào thời điểm hiện tại, ông nghĩ sẽ có hàng triệu điều mình đã làm khác, nhưng hầu hết chỉ là những điều nhỏ nhặt đáng tiếc.
Ví dụ, ông nói rằng Tesla đã dành quá nhiều thời gian tranh luận về việc bán xe thông qua đại lý hay trực tiếp cho khách hàng. Eberhard cũng nói rằng mặc dù ông sẽ thực hiện các thay đổi kỹ thuật cho Roadster, nhưng nhìn chung ông tự hào về những gì nhóm đã đạt được.
'Nếu nhận ra muộn, bạn có thể thấy tất cả những sai lầm đã mắc phải', Eberhard nói. 'Nhưng tôi nghĩ rằng, nói chung, chúng tôi đã làm đúng. Và chứng minh cho điều này, lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, chúng tôi đã xây dựng thành công một công ty sản xuất xe hơi”.
'Nếu có cơ hội, tôi có nhận tiền đầu tư từ Musk không?', Eberhard đặt câu hỏi. 'Thực sự, vào thời điểm đó, không có nhiều sự lựa chọn, bạn biết đấy'.
Eberhard cho biết nếu ở lại, ông sẽ có những quyết định khác với Musk.
'Ví dụ, tôi sẽ mạnh mẽ phản đối việc mua lại SolarCity', ông nói, gọi đó là 'sự phân tâm' đối với Tesla.
Tesla đã mua lại SolarCity, một công ty năng lượng mặt trời vào năm 2016 với giá 2,6 tỷ USD. Musk bị giám sát nghiêm ngặt vì công ty này được điều hành bởi người anh họ Lyndon Rive của ông. Một số cổ đông của Tesla đã đệ đơn kiện cáo buộc Musk gây áp lực lên các thành viên hội đồng quản trị của Tesla để mua lại SolarCity và bảo lãnh cho công ty này. Tuy nhiên, Musk đã thắng kiện vào năm trước. Vào năm 2021, phân khúc sản xuất và lưu trữ năng lượng của Tesla đã tạo ra doanh thu gần 3 tỷ USD.
Eberhard cũng nêu rõ rằng ông sẽ tạo ra một nền văn hóa tích cực hơn tại Tesla nếu tiếp tục làm việc tại công ty. 'Tôi tin vào việc đối xử tôn trọng với nhân viên và tôi không ưa thích việc sa thải ngẫu nhiên hoặc những hành động tương tự', ông nói. 'Nếu có điều đó, có lẽ văn hóa nội bộ của công ty sẽ tốt hơn một chút'.
Eberhard dường như ám chỉ đến các báo cáo cho thấy rằng Musk có thể là một người khó làm việc cùng, dễ hành động khi tức giận và thậm chí khiến nhân viên trở nên căng thẳng. Musk đã phủ nhận những cáo buộc như vậy và cho biết vào năm 2021 rằng ông đã đưa ra phản hồi 'rõ ràng và thẳng thắn' cho nhân viên.
Mô tả phong cách quản lý của riêng mình, Eberhard nói: 'Tôi đã cố gắng duy trì động lực cho nhân viên bằng cách giúp họ thực hiện sứ mệnh để nhận ra rằng những gì chúng ta đang làm thực sự quan trọng đối với thế giới. Và điều đó đã thúc đẩy mọi người dành rất nhiều thời gian làm việc chăm chỉ - không phải vì sợ hãi, mà là vì cảm giác thành tựu và trách nhiệm'.
'Chúng tôi cũng không sa thải ngẫu nhiên', ông thêm. 'Thỉnh thoảng tôi cũng phải sa thải một số người, nhưng tôi không thích điều đó.
CON NGƯỜI THẬT CỦA ELON MUSK
Eberhard nói rằng trong những năm gần đây, ông đã cố gắng tránh đọc tin tức về Musk.
'Thành thật mà nói, tôi đã chặn Elon Musk trong nguồn cấp tin tức của mình', ông nói. 'Tôi không cần đọc thêm về anh ấy nữa. Tôi chỉ thấy khó tiêu khi đọc nó. Điều xảy ra sẽ luôn là Musk sẽ đưa ra một tuyên bố ngông cuồng nào đó trên Twitter và đột nhiên một nhóm phóng viên muốn nói chuyện với tôi”.
Nhưng Eberhard đã nhận thấy một sự thay đổi: Ông mô tả Musk là người tham gia tích cực vào công ty nhiều hơn. “Elon bây giờ là một người khác so với lúc đó”, Eberhard nói. 'Trước đây, anh ấy cũng như bất kỳ thành viên hội đồng quản trị nào khác, tham gia các cuộc họp hội đồng quản trị, không có văn phòng tại công ty. Anh ấy cũng không đến đó thường xuyên. Anh ấy không đưa ra chỉ đạo cho nhân viên của tôi, đại loại như vậy”. Giờ đây, Eberhard nói thêm, Musk là 'một người siêu năng động'.
Lịch sử ban đầu của Tesla là một điểm gây tranh cãi giữa Musk và Eberhard. Trong một tweet vào tháng 11, Musk cho biết ông 'là người đứng đầu bộ phận sản phẩm và chỉ đạo thiết kế của chiếc Roadster nguyên bản'. Eberhard phản đối.
Eberhard cho biết trong thời gian ông là CEO và Musk là chủ tịch hội đồng quản trị, Musk đến họp hội đồng quản trị hàng tháng nhưng không thường xuyên làm việc tại công ty. Eberhard nói: “Vì vậy, bạn biết đấy, ý tưởng về việc anh ấy ngồi xung quanh làm việc trên ô tô hoặc một cái gì đó đơn giản là không đúng sự thật. Anh ấy không có ở đó'.
Eberhard cho biết ông nhận ra xích mích ngày càng lớn giữa mình và Musk khi Tesla bắt đầu được truyền thông chú ý nhiều hơn.
'Hành vi của anh ấy đã thay đổi đáng kể ngay khi báo chí bắt đầu nói về Tesla', Eberhard nói. 'Musk nổi điên lên nếu có bất kỳ thứ gì viết về Tesla mà không nhắc đến tên anh ấy một cách nổi bật. Và đó là lúc tôi nhận ra rằng có một cái tôi rất lớn ở đây'.
Eberhard, người vào thời điểm đó có biệt danh là 'Mr. Tesla', nói rằng bất cứ khi nào không được nhắc đến trong một bài báo về công ty, Musk sẽ gọi điện cho ông và 'hét' vào mặt ông.
Musk lật đổ Eberhard vào năm 2007 và trở thành CEO ngay sau đó. Nhưng đó không phải là mốc kết thúc liên lạc của họ.
Eberhard đã đệ đơn kiện Musk về tội phỉ báng vào năm 2009, sau khi Musk bắt đầu tự gọi mình là người sáng lập Tesla và đưa ra những bình luận tiêu cực về Eberhard. Vụ kiện đã được giải quyết cùng năm với số tiền không được tiết lộ, với điều kiện là Musk và hai giám đốc điều hành khác của Tesla, JB Straubel và Ian Wright, cũng có thể tuyên bố danh hiệu người sáng lập Tesla. Musk và Eberhard cũng đã ký một thỏa thuận không chê bai nhau.
Eberhard nói rằng đó là lần cuối cùng ông nói chuyện với Musk. Ông nói thêm rằng đã gửi cho Musk một tin nhắn chúc mừng vào năm 2008 khi Musk đưa tên lửa đầu tiên của mình vào không gian nhưng chưa bao giờ nhận được hồi âm.
Musk thỉnh thoảng đã tweet về Eberhard. Eberhard suy đoán: 'Tôi đoán là vì anh ấy đã cố gắng trong nhiều năm để tạo ra câu chuyện rằng anh ấy là người sáng lập và giờ mọi người biết điều đó không đúng. Đó là nỗi bực bội kéo dài', Eberhard nói.
TƯƠNG LAI XE ĐIỆN
Eberhard chia sẻ rằng khi ông và Tarpenning thành lập Tesla vào năm 2003, nhiều người cho rằng 'không thể' kiếm lợi nhuận từ việc sản xuất xe điện. Tesla là một trong những công ty dám thử thách sau khi các hãng sản xuất ô tô lớn như Ford bỏ dở dự án ô tô điện.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế ước tính rằng 13% xe ô tô bán ra trên toàn cầu vào năm 2022 là xe điện. “Tôi cảm thấy như chúng ta đã chiến thắng”, Eberhard chia sẻ. 'Với cuộc cách mạng mà chúng tôi đã khởi xướng - chúng tôi đã thành công'.
Eberhard đưa ra lời khuyên cho các startup và các hãng sản xuất ô tô cũ đang tham gia vào thị trường xe điện: 'Đừng cố gắng cạnh tranh trực tiếp với Tesla'.
Ông nói: “Khác biệt với nhiều công ty khác ở Thung lũng Silicon, ngành công nghiệp ô tô không phải là nơi một kẻ chiến thắng toàn diện. Có nhiều loại xe khác nhau dành cho các phân khúc thị trường khác nhau'.
Người đồng sáng lập Tesla tỏ ra thất vọng với một số công ty như Lucid. Ông lên tiếng về việc Lucid cố gắng cạnh tranh trực tiếp với Model S bằng một chiếc sedan điện tương tự, gọi là Lucid Air. Eberhard đã từng làm việc cho Lucid khi nó còn là Atieva vào năm 2015 nhưng không chia sẻ quan điểm với CEO của công ty và đã rời đi sau sáu tuần.
Eberhard đánh giá cao những công ty như Rivian hơn. 'Rivian đã nhìn xa trước và nói: Bạn biết đấy, phương tiện bán chạy nhất ở Bắc Mỹ là xe tải F-150. Vì vậy, nếu chúng ta muốn khám phá thị trường mới, đó là nơi chúng ta cần tập trung', Eberhard chia sẻ.
Trong khi Tesla đang thống trị thị trường xe điện ở Mỹ, Ford đã chiếm vị trí số 2. Ford chỉ bán được hơn 41.000 xe điện trong ba quý đầu năm 2022, trong khi Tesla bán được hơn 900.000 chiếc trong cùng kỳ.
Eberhard cho biết Tesla đã đợi các công ty khác bắt kịp, nhưng ông không coi các công ty như Ford là mối đe dọa. Ông nói: “Thế giới đã chứng kiến hơn mười công ty ô tô lớn thành công qua nhiều thế hệ. Điều này sẽ không thay đổi”.
Autopilot của Tesla và sự phát triển của công nghệ ô tô
Eberhard không nghĩ rằng Tesla đang đối mặt với nguy cơ từ các nhà sản xuất ô tô khác, nhưng ông nói rằng mối đe dọa lớn hơn đến từ bên trong công ty: Công nghệ tự lái.
“Theo tôi, chúng ta cần thoát khỏi thói quen nghĩ rằng tất cả các xe tự lái này đều liên quan đến xe điện', Eberhard phát biểu. “Tôi muốn thấy mọi người tìm cách tạo ra những chiếc ô tô mà mọi người có thể tự lái'.
Musk đã biến công nghệ tự lái trở thành một phần quan trọng của tương lai của Tesla. Năm ngoái, ông mô tả phần mềm tự lái của hãng là sự khác biệt giữa việc Tesla đáng giá hàng tỷ đô la hoặc gần như không có giá trị gì. Musk cho biết công ty 'giống một công ty phần mềm hơn là một công ty phần cứng'. Nhưng Eberhard cho rằng không đơn giản như vậy.
“Tôi nghĩ rằng việc coi ô tô là một nền tảng phần mềm - như iPhone chẳng hạn, là một quan điểm sai lầm. Điều đó không đúng', ông nói.
'Mỗi khi tôi nhận được một bản cập nhật phần mềm trên chiếc iPhone của mình, thường có lỗi', Eberhard chia sẻ. 'Những vấn đề này có thể xảy ra, ví dụ như ứng dụng tin tức của tôi đôi khi gặp sự cố. Điều này không gây ra vấn đề lớn trên iPhone, nhưng nếu như lỗi xuất hiện trên phần mềm lái xe, chẳng hạn như hệ thống phanh hoặc lái xe, thì có thể gây nguy hiểm cho người lái'.
Eberhard cho biết mặc dù ông đánh giá cao 'các hệ thống định hướng an toàn' như các tính năng hỗ trợ lái xe, nhưng ông 'không phải là một fan hâm mộ lớn' của lái xe tự động. Ông cho biết rằng Musk dường như quan tâm nhiều đến các chiếc xe tự hành, và đó là mối quan tâm lớn nhất của Eberhard đối với Tesla dưới sự lãnh đạo của Musk.
“Theo tôi, công nghệ này vẫn còn quá non nớt để có thể triển khai trên đường”, ông nói, đề cập đến phần mềm Beta Tự lái hoàn toàn của Tesla. Trước đây, Musk đã nói rằng một số lỗi có thể xảy ra với phần mềm beta và đã khuyến khích các tài xế báo cáo sự cố về phần mềm.
Trong nhiều năm, Musk đã hứa rằng Tesla sẽ sớm có những chiếc xe tự hành hoàn toàn trên đường. Mặc dù các xe Tesla mới được trang bị tính năng hỗ trợ lái xe Autopilot và bán tính năng Beta Tự lái hoàn toàn với giá 15.000 USD hoặc 200 USD mỗi tháng, nhưng công ty còn lâu mới đạt được khả năng tự lái hoàn toàn. Phần mềm yêu cầu người điều khiển luôn cấp phép giám sát phương tiện.
Tesla đang phải đối mặt với sự giám sát từ một số cơ quan quản lý về công nghệ. Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia đang điều tra phần mềm Autopilot và tính năng Full Self-Driver của họ. Tesla đã tiết lộ một cuộc điều tra của Bộ Tư pháp về các tuyên bố về xe tự lái của mình. Và Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch đang điều tra xem liệu Tesla có đưa ra những tuyên bố sai lệch về khả năng của phần mềm hay không.
Khi ông còn là Giám đốc điều hành của Tesla, không có khái niệm 'lái tự động' tồn tại. “Tôi không có ngân sách để phát triển một hệ thống giải trí trên xe hơi, đừng nói đến việc nghĩ về một thứ như Autopilot”, Eberhard nhấn mạnh.
CUỘC SỐNG SAU TESLA
Sau khi rời Tesla, Eberhard đã gặp không ít khó khăn. Ông nói rằng mình 'về cơ bản là thất nghiệp' trong hai năm vì thỏa thuận sở hữu trí tuệ với Tesla. Tình hình này khiến Eberhard gần như hết tiền và không thể làm việc cho đến khi hết hạn hợp đồng.
'Chính vào ngày hết hạn hợp đồng, Volkswagen đã thuê tôi', Eberhard chia sẻ.
Ông gia nhập VW vào mùa thu năm 2009 với vai trò giám đốc phát triển EV tại Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Điện tử. Ông rời đi vào năm 2011. Eberhard cho biết cố gắng biến xe điện thành hiện thực tại VW là 'không thể'.
'Tôi nghĩ họ đã cảm thấy chán chường với tôi và tôi đã ra đi', ông chia sẻ.
Eberhard đã làm việc một thời gian ngắn với một số công ty khởi nghiệp khác như Lucid và SF Motors, cũng như ra mắt hai công ty khởi nghiệp về pin EV, Inevit và Tiveni.
Tuy nhiên, dù đi khắp nơi, Eberhard vẫn giữ gắn bó với gốc rễ của mình tại Tesla. Ông tiết lộ rằng vẫn lái chiếc Roadster hàng ngày, trong khi vợ ông lái chiếc Model S.
Ông cho biết vào năm 2008 đã mua một chiếc Roadster thứ hai từng được sản xuất, nhưng đã ngừng lái khoảng sáu hoặc bảy năm trước, chiếc xe sơn tùy chỉnh với biển số trang trí có dòng chữ 'Mr. Tesla.' Hiện nay, Eberhard lái một chiếc Roadster đã qua sử dụng.
Eberhard tiết lộ rằng ông vẫn sở hữu một 'cổ phần nhỏ' tại Tesla. Mặc dù không tiết lộ chi tiết, nhưng ông khẳng định rằng đã giữ cổ phần của mình lâu hơn bất kỳ ai khác. Ông sở hữu ít hơn 5% cổ phần của Tesla khi ông rời đi vào năm 2007.
'Tôi đã có nhiều cổ phiếu hơn, và tôi đã bán nhiều cổ phiếu sớm hơn, điều đó có thể không phải là điều tốt nhất để làm trong nhận thức muộn màng, nhưng đó là điều tôi đã làm', ông chia sẻ.
Ngày nay, Eberhard và Tarpenning đều làm việc trong một công ty đầu tư tư nhân nhỏ. Họ gặp nhau uống cà phê vào thứ Tư hàng tuần - điều mà họ đã làm từ năm 1988.
Ông nói: “Nếu một trong chúng tôi vắng mặt vào tuần đó, chúng tôi sẽ thay đổi sang thứ ba hoặc thứ năm, hoặc đôi khi chúng tôi chuyển sang bữa trưa. Ngay cả trong thời gian dịch Covid, chúng tôi thậm chí đã… uống cà phê trực tuyến. Chính tại những buổi họp như vậy, chúng tôi đã nghĩ về cuốn sách Nuvomedia và cũng là lúc chúng tôi ước mơ về Tesla”.
