Câu chuyện cho thấy rằng kể từ khi AI xuất hiện, việc tạo ra tin giả trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết

Táo ma, cá mập, và niềm tin bị đe dọa bởi sự phát triển của trí tuệ nhân tạo.

Câu chuyện đầu tiên: Quả táo ma

Vào ngày 23/11 vừa qua, một fanpage trên Facebook đã đăng tải một bài viết về quả táo ma – một quả táo được tạo thành từ băng trong suốt, xuất hiện sau một đợt rét khủng khiếp. Câu chuyện thú vị kèm theo một bức ảnh ấn tượng đã khiến bài đăng này nhanh chóng trở nên viral trên mạng. Tại thời điểm viết bài, bài đăng này đã nhận được hơn 46.000 lượt tương tác, 940 lượt chia sẻ và 563 bình luận.

Tuy nhiên, những bình luận nổi bật dưới bài viết này chủ yếu chỉ trích câu chuyện về quả táo ma. Đa phần người đọc cho rằng thông tin cần phải được xác minh trước khi đăng tải, ám chỉ bài viết đó là tin giả.

Trên thực tế, hiện tượng "táo ma" đã được nhiều trang tin uy tín đưa tin từ năm 2019, bao gồm CNN và Forbes. Các bài viết dẫn lời một người dân Michigan tên Andrew Sietsema, kể về việc một trận mưa lạnh khủng khiếp đã đổ xuống vườn táo, gây ra một hiện tượng lạ.

“ Tôi đoán nhiệt độ đủ thấp để lớp băng bao phủ quả táo không tan chảy, nhưng lại đủ ấm để phần táo bên trong trở nên mềm nhão (vì táo có nhiệt độ đông lạnh thấp hơn nước) ”, thợ làm vườn Sietsema chia sẻ với CNN . “ Khi tôi cắt tỉa cây, quả táo rung lắc và phần táo mềm bên trong trượt ra khỏi đáy quả “táo ma” ”.

Về hiện tượng lạ này, nhà khí tượng học của CNN, Judson Jones, giải thích: “ Một cơn mưa lạnh có thể làm mọi thứ nó chạm vào biến thành băng. Trong trường hợp này, đó là những quả táo chưa được thu hoạch i ”.

William Shoemaker, một chuyên gia làm vườn đã về hưu tại Đại học Illinois, trong cuộc trao đổi với tạp chí Forbes , đã đưa ra lời giải thích. Ông cho biết những quả táo bị bỏ lại trên cây sau mùa thu hoạch đã phải trải qua đợt lạnh cực kỳ khắc nghiệt.

“ Hiện tượng này tương tự như quá trình ướp xác, những quả táo này có thể bị thối rữa ”, Shoemaker giải thích. “ Điều này thường xảy ra với những quả táo để lại trên cây sau mùa thu hoạch. Chúng giữ được hình dạng nhưng phần bên trong đã trở thành dạng lỏng, giống như sốt táo ”.

Khi nhiệt độ của những quả táo này giảm xuống khoảng -18°C, cấu trúc bên trong bị phá vỡ, và quả táo có thể “ phun ra phần ruột thối rữa của mình ”. Mặc dù có người thắc mắc tại sao quả táo này không đóng băng hoàn toàn trong đợt lạnh khủng khiếp, Shoemaker giải thích rằng vì táo chứa một lượng axit đáng kể, nên chúng phải chịu lạnh cực kỳ khắc nghiệt mới có thể đông cứng hoàn toàn.

“ Đây chắc chắn là một hiện tượng thú vị, nhưng tôi nghĩ rằng điều này không phải lần đầu xảy ra, chỉ là nó chưa bao giờ được đưa ra công chúng trước đây ”, ông chia sẻ thêm.

Câu chuyện thứ hai: Cuộc săn cá mập

Vài ngày trước khi câu chuyện về quả táo ma nổi lên trên Facebook, một trang khác đã chia sẻ một câu chuyện ly kỳ và đầy rùng rợn về một tàu đánh cá Đức đã gặp phải cá mập khổng lồ megalodon - loài động vật biển đã tuyệt chủng từ lâu.

Câu chuyện kể rằng vào đầu thế kỷ 20, một nhóm ngư dân Đức đã bắt được con cá mập khổng lồ chỉ bằng những công cụ thô sơ như lao móc, dây thừng và một chút liều lĩnh. Khi họ đưa con thủy quái này lên bờ, họ đã khiến giới khoa học kinh ngạc và câu chuyện của họ ngay lập tức trở thành một “ huyền thoại ” trong lịch sử hiện đại.

Đến thời điểm bài viết này được thực hiện, câu chuyện hấp dẫn này đã thu hút hơn 21.000 lượt tương tác, 936 lượt chia sẻ và hơn 1.200 bình luận.

Cũng giống như câu chuyện về táo ma, hầu hết người bình luận nhanh chóng chỉ ra rằng câu chuyện và bức ảnh đi kèm chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng. Thực tế, có người đã phát hiện ra rằng bức ảnh này được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo (AI).

Lần này, nhóm người chỉ trích câu chuyện đã hoàn toàn chính xác. Bức ảnh và câu chuyện này lần đầu tiên được đăng tải bởi tài khoản Instagram thefantasycreatures vào tháng 1/2024 và đã nhận được hơn 8.000 lượt thả tim.

Tuy nhiên, khác với các bài đăng trên Facebook, những bài viết của tài khoản thefantasycreatures (tạm dịch: những sinh vật huyền bí) hoàn toàn do AI tạo ra. Trong phần mô tả, tài khoản này giải thích mục đích của mình: “ Khám phá những thế giới mới: tạo ra các sinh vật huyền bí bằng trí tuệ nhân tạo ”. Họ thừa nhận rõ ràng rằng những nội dung họ chia sẻ đều là sản phẩm của AI.

Trang Facebook kia đã đăng tải nội dung mà không hề xác minh lại. Họ truyền bá thông tin sai sự thật, coi đó là một câu chuyện có thật.

Và chiếc hộp Pandora mang tên “Trí tuệ nhân tạo”

Hai câu chuyện trên, một là thật và một là giả, có hai điểm chung nổi bật.

Thứ nhất, chúng đều là những bài đăng được tạo ra với mục đích thu hút tương tác trên Facebook. Mỗi bài đều đạt được thành công lớn, khi mỗi bài viết thu hút hàng chục nghìn lượt tương tác, giúp trang tăng trưởng đáng kể về chỉ số.

Điểm chung thứ hai dễ nhận thấy nằm ở phần bình luận. Hầu hết người dùng Facebook tỏ ra hoài nghi về tính xác thực của những thông tin được chia sẻ, cho thấy rằng sự tin tưởng vào các nội dung 'hấp dẫn' trên internet ngày càng trở nên yếu dần.

Tuy nhiên, chỉ có nhận định về câu chuyện săn cá mập là chính xác. Dù nội dung có phần hoang đường, một số người tinh ý nhận ra rằng khuôn mặt trong bức ảnh không thật, và họ kết luận rằng đây là sản phẩm của AI.

Tuy nhiên, tại sao mọi người lại nghi ngờ câu chuyện quả táo ma? Hình ảnh quả táo làm bằng băng trong suốt trông thật độc đáo, nhưng lại có gì đó đáng ngờ, khiến đa số người bình luận không tin vào tính xác thực của nó.

Đây cũng chính là hậu quả từ 'cơn bão' mang tên trí tuệ nhân tạo.

Kể từ khi AI có thể tạo ra tranh vẽ theo yêu cầu của con người, những hình ảnh kỳ lạ và siêu thực liên tục xuất hiện trên internet. Ban đầu, cộng đồng mạng đón nhận chúng như một thể loại nội dung mới mẻ và thú vị, nhưng dần dần, những nội dung này đã gây ra không ít tranh cãi và thậm chí làn sóng tẩy chay mạnh mẽ, điều này vẫn tiếp tục đến tận bây giờ.

Vậy điều gì sẽ xảy ra khi tin giả, đặc biệt là những bức ảnh do AI tạo ra, trở nên chân thực đến mức có thể đánh lừa cả những người tinh mắt nhất? Cho đến nay, chưa có cơ quan nghiên cứu AI nào tìm ra câu trả lời. Ngành công nghệ đã mở ra 'chiếc hộp Pandora', cho phép sức mạnh của trí tuệ nhân tạo thoát ra ngoài và mang theo những hậu quả khôn lường.

Việc tạo ra tin giả giờ đây trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết: chỉ cần một bức ảnh gây ấn tượng mạnh, kết hợp với vài câu từ dễ hiểu do chatbot soạn thảo, một bài đăng đã được tạo ra. Hai ví dụ đầu bài, một thật, một giả, chỉ là những câu chuyện không gây ảnh hưởng gì. Nhưng khi một câu chuyện có thể ảnh hưởng đến các cá nhân hay tổ chức, và lại lan tỏa mạnh mẽ như các bài viết đó, hậu quả có thể rất nghiêm trọng.

AI đã làm xói mòn niềm tin của người dùng internet vào những nội dung trên mạng. Thực tế, người dùng mạng cần phải cảnh giác hơn khi sử dụng internet, để không bị cuốn vào những tin giả đang tràn ngập khắp nơi.

Tuy nhiên, vấn đề này có hai mặt. Cảnh giác với những nội dung trên mạng là cần thiết, nhưng nếu sự cảnh giác này vượt qua mức độ hợp lý và dẫn đến việc phủ nhận cả những sự thật, thì nó lại gây phản tác dụng.

Cuối cùng, mỗi người dùng internet cần trang bị cho mình kỹ năng của một thám tử online, tự mình xác minh xem thông tin mình tiếp cận là thật hay giả. Trong hai câu chuyện về quả táo ma và săn cá mập, chỉ cần tìm kiếm một vài từ khóa là sự thật đã được phơi bày.

Cụm từ 'quả táo ma' đã dẫn đến hàng loạt bài báo từ những nguồn tin uy tín như CNN và Forbes. Trong khi đó, khi tìm kiếm từ khóa 'Seesturm' (tên con thuyền đánh cá trong câu chuyện hư cấu) và 'megalodon', kết quả lại đưa chúng ta đến trang Instagram thefantasycreatures, nơi chứa đầy những nội dung được tạo ra bởi AI.

Trong thần thoại Hy Lạp, khi chiếc hộp của Pandora bị mở ra, những tai ương đã tràn ra ngoài và lan tỏa khắp thế giới. Tuy nhiên, khi Pandora nhìn lại vào trong hộp và nhận ra rằng chỉ còn lại hy vọng, cô nhận thức được giá trị của nó. Đó cũng là điều chúng ta cần trong kỷ nguyên internet hiện nay: hy vọng vào những quy định chặt chẽ hơn về quản lý nội dung trực tuyến và hy vọng vào sự tỉnh táo của người dùng khi đối mặt với các nội dung AI ngày càng tinh vi.