
Vào ngày 16/3/1968, tại làng Sơn Mỹ, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, Mỹ đã thực hiện một trận thảm sát đẫm máu, khiến hơn 500 dân thường, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, trở thành nạn nhân. Trước khi bị giết, nhiều người đã phải chịu đựng cảnh bạo lực và tra tấn tàn bạo. Sự kiện này đã gây sốc và làm rúng động dư luận cả trong và ngoài nước.
Thảm sát Mỹ Lai đã được giấu diếm kín đáo tại Mỹ suốt một thời gian dài. Tuy nhiên, sự thật không thể che giấu mãi được, và sau nhiều năm, thông tin về vụ việc này đã được tiết lộ bởi các nhà báo và nhà nghiên cứu.
Nhiều tác phẩm văn học của Mỹ đã phân tích sự kiện này từ nhiều góc độ khác nhau, dựa trên các tài liệu mật, lời kể của những người lính cựu chiến, nhân chứng, và nạn nhân, cũng như từ góc độ chính trị và pháp luật...
My Lai: Việt Nam, 1968, và bóng tối lặng lẽ (Mỹ Lai: Vietnam, 1968, and the Silent Darkness) của tác giả Howard Jones được coi là tác phẩm đầy đủ, toàn diện, đa chiều, và cập nhật nhất về thảm kịch này.
New York Times đánh giá My Lai có thể trở thành tác phẩm tham khảo chuẩn mực về chủ đề Mỹ Lai. London Review of Book gọi cuốn sách của Jones là “một cái nhìn toàn diện, cẩn thận về hành động quân sự man rợ”.
Cuốn sách dày 475 trang là kết quả của sự khám phá, nghiên cứu kỹ lưỡng của tác giả, đóng góp vào việc ghi lại một trong những sự kiện bi thảm nhất trong cuộc can thiệp quân sự của Mỹ tại Việt Nam. Cuốn sách không mơ hồ về sự đau đớn của những nạn nhân Mỹ Lai, nhưng tác giả tiếp cận trực tiếp với góc khuất của sự việc.
My Lai: Lược Sử Ngắn Gọn với Các Tài Liệu (của hai tác giả: nhà sử học James S. Olson và giáo sư tại Đại học Purdue - Randy Roberts), xuất bản năm 1998.
Vụ thảm sát Mỹ Lai vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi về đạo đức của người Mỹ. Cuốn sách giới thiệu về sự kiện gây tranh cãi nhất của người Mỹ trong chiến tranh Việt Nam. Với tám chương, sách tái bản 68 tài liệu chính, chủ yếu từ lời khai và báo cáo về cuộc điều tra của Tướng Peers về vụ việc, ghi lại những sự kiện dẫn tới vụ thảm sát. Cuốn sách cũng đặt vụ tàn sát trong bối cảnh lớn hơn của cuộc chiến, xem xét các vấn đề về tội ác và quyền con người.
Nhà Anh Hùng Bị Lãng Quên của Mỹ Lai: Câu Chuyện về Hugh Thompson, xuất bản năm 1999. Cuốn sách của tác giả Trent Angers - người đã được đề cử hai lần cho giải Nobel văn học. Sách kể về Hugh Thompson - người được xem là đã cứu vớt một phần danh dự của nước Mỹ trong vụ Mỹ Lai.
Vào ngày 16/3/1968, chuẩn úy Hugh Thompson cùng hai đồng đội là Larry Colburn và Glenn Andreotta bay từ căn cứ Chu Lai đến làng Sơn Mỹ để hỗ trợ cuộc tấn công Việt Cộng. Không nhìn thấy tiếng súng đối phương mà chỉ thấy dân thường, phụ nữ đưa con xuống hầm trú, Thompson quay về căn cứ lấy thêm nhiên liệu.
Khi trở lại Mỹ Lai, anh nhìn thấy hàng chục thi thể của dân làng nằm trên một cái rãnh. Cảnh tượng đáng kinh ngạc này khiến anh đau lòng và gọi điện xin cứu trợ y tế, cũng như yêu cầu đồng đội không ném lựu đạn vào nơi ẩn náu của dân.
Sau khi quay về căn cứ, Thompson phản ứng mạnh mẽ với chỉ huy trung đội. Thái độ quyết đoán của anh được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến quyết định dừng bắn và ngăn chặn những vụ tàn sát khác có thể xảy ra ở Mỹ Lai.
Cuốn sách The Vietnam War on Trial: Thảm sát Mỹ Lai và Phiên toà Quân sự của Thượng úy Calley của tác giả Michal R.Belknap, xuất bản năm 2002, đã đề cập đến vụ thảm sát Mỹ Lai năm 1968. William Calley bị cáo buộc đã có kế hoạch thảm sát và giết chết 504 dân thường Việt Nam.
Cuốn sách The Vietnam War on Trial từ phiên tòa xử William Calley, đã lấy Mỹ Lai làm trung tâm qua góc nhìn pháp lý. Tác giả Michal Belknap đưa ra những quan điểm mới và hiểu biết sâu sắc về vấn đề gây chia rẽ người Mỹ đến ngày nay.
Cuốn sách The War Behind Me: Vietnam Veterans Confront the Truth about U.S. War Crimes của Deborah Nelson - người từng đoạt giải Pulitzer, đã phơi bày sự thật về vụ thảm sát Mỹ Lai và hành động tàn ác của quân đội Mỹ.
Vào năm 2005, Deborah Nelson và nhà sử học quân sự Nicholas Turse đã khám phá sự thật đằng sau vụ thảm sát Mỹ Lai thông qua các hồ sơ, nhân chứng và các tài liệu bí mật đã bị giấu kín. Cuốn sách ghi lại cách thức giết người và sự đau đớn của các cựu chiến binh Mỹ.
Theo báo cáo trên News.zing.vn
