[Câu chuyện Du học] 3 lí do không nên tiêu tiền luyện IELTS khi trình độ vẫn còn thấp

    1) Trước hết, khi trình độ vẫn còn thấp, điều quan trọng nhất là xây dựng một nền móng thật vững chắc, từ phát âm, cách đọc phiên âm, các quy tắc ngữ pháp cơ bản, đến việc hiểu tổng thể ngôn ngữ mình đang học. Giống như xây nhà, móng phải chắc thì nhà mới vững. Kiến thức nền tảng yếu là nguyên nhân khiến nhiều người học tiếng Anh không tiến bộ. Theo kinh nghiệm của tôi, cách tốt nhất là học theo một bộ giáo trình tổng quát của một nhà xuất bản uy tín như Cambridge hay Oxford. Hồi trước, tôi học theo bộ giáo trình Streamline có 4 cuốn, từ sơ cấp đến cao cấp. Ai học xong cuốn số 4 thì sẽ thấy bài thi IELTS rất dễ, không cần phải tốn tiền luyện thi IELTS làm gì. Những bộ giáo trình này được biên soạn kỹ lưỡng, học hành chăm chỉ thì sẽ giỏi ngôn ngữ đó. Hiện nay có rất nhiều lựa chọn ngoài Streamline.

Về việc xây dựng nền móng vững chắc và học tập bài bản, luyện thi IELTS không thể đảm bảo được. Những từ khóa xung quanh luyện IELTS thường mang tính 'đối phó' như 'giải đề', 'mẹo', 'đề tủ', 'đề dự đoán theo quý'. Luyện IELTS chủ yếu là làm quen với cấu trúc bài thi, yêu cầu của từng phần, tiêu chí chấm điểm, chiến thuật làm bài để đạt điểm cao, chứ không dạy kiến thức ngôn ngữ một cách bài bản. Vì vậy, chỉ khi trình độ đã cao mới nên luyện IELTS. Khi trình độ vẫn còn thấp, không nên học theo cách đối phó như vậy vì khó xây dựng nền tảng vững chắc và tiến xa sau này.

    2) Lý do thứ hai là về tính ứng dụng thực tiễn. Chứng chỉ IELTS với band điểm thấp không có nhiều ý nghĩa sử dụng trong thực tế cuộc sống. Hiện nay, Bộ GDĐT quy định chỉ cần IELTS 4.0 là được miễn thi tốt nghiệp, nhiều trường đại học cũng chỉ cần IELTS 5.0, 5.5 để ưu tiên xét tuyển hay cộng điểm. Tôi nghĩ các quy định ưu đãi 'chuẩn thấp' này khiến nhiều học sinh dù trình độ còn yếu vẫn đổ xô vào các lò luyện thi để đạt đủ điểm IELTS hưởng ưu đãi, mà không chú trọng xây dựng nền móng chắc chắn. Thực tế, IELTS 4.0, 5.0 hay 6.0 là trình độ rất thấp. Nếu muốn sử dụng tiếng Anh thành thạo trong công việc hoặc du học, ít nhất phải đạt 6.5 – 7.0. Hồi tôi du học có IELTS 8.0 mà nhiều lúc vẫn không theo kịp các bạn Mỹ trong lớp. Cầm chứng chỉ 5.5, dù có giá trị ở Việt Nam, nhưng không có giá trị thực tiễn thì không đáng phải tiêu nhiều tiền cho nó, phải không nào!

    3) Lý do thứ 3 là về tác động tâm lý. IELTS là bài thi kiểm tra năng lực tiếng Anh 'rộng lớn'. Điều này là điểm IELTS khác biệt so với một số chứng chỉ ngôn ngữ khác kiểm tra năng lực theo hướng 'hẹp hòi'. Ví dụ, tiếng Nhật có 5 cấp độ, từ N5 (cơ bản) đến N1 (cao cấp). Mỗi lần thi chỉ kiểm tra một cấp độ hẹp. Ví dụ, nếu trình độ của bạn ở mức N5 thấp, bạn thi N5 thì có thể đậu vì bài thi chỉ kiểm tra kiến thức của cấp độ N5, nhưng nếu trình độ bạn ở mức N5 mà thi N2-N3 cao hơn thì chắc chắn sẽ thi trượt.

Trong khi đó, thi IELTS không có khái niệm ĐẬU hay RỚT. Bất kể trình độ của bạn ra sao, bạn vẫn có thể thi IELTS, và bạn cũng sẽ có điểm từ 0 đến 9. Bài thi IELTS giống như một nồi lẩu thập cẩm, đưa tất cả các cấp độ từ N5 đến N1 của tiếng Nhật vào trong cùng một bài thi. Giả sử trình độ tiếng Anh của bạn tương đương với N5-N4 trong tiếng Nhật, nhưng trong bài thi IELTS lại có những phần rất khó, tương đương với N2-N1. Do đó, luôn có RẤT NHIỀU phần trong bài thi IELTS mà bạn không thể làm đúng hoặc làm tốt được. Điều này dễ gây ra tâm lý sợ bài thi và tự ti với bản thân. Sợ hãi và tự ti là hai cảm xúc tồi tệ nhất khi học ngoại ngữ. Để hiểu và cảm nhận một ngôn ngữ trọn vẹn, bạn cần có đam mê, tự tin và sự yêu thích. Nếu học như trẻ em bị ép buộc, có thể tăng điểm tạm thời, nhưng lâu dài sẽ khó tiến bộ lắm.

HÀNH TRÌNH HỌC CỦA TÔI

Bây giờ tôi sẽ giới thiệu về hành trình học tiếng Anh của mình như một trong những hướng đi mà các bạn có thể tham khảo. Ngoài kiến thức học được ở trường, tôi chủ yếu học từ tài liệu bên ngoài.

Vào cuối năm lớp 8, trình độ tiếng Anh của tôi là 0, và bắt đầu học lớp vỡ lòng ở một trung tâm buổi tối, theo bộ giáo trình tổng quát Streamline. Sau một năm học ở trung tâm, tôi thi đậu vào lớp 10 chuyên Anh. Tôi kiên nhẫn học Streamline ở trung tâm đến cuối năm lớp 11, nhưng trình độ tiếng Anh vẫn ở mức trung bình trong lớp chuyên Anh.

Tuy nhiên, trong 3 tháng hè trước khi vào lớp 12, tôi quyết định nghỉ học ở trung tâm và TỰ HỌC phần còn lại của cuốn Streamline 3, đồng thời mua sách ngoài tự học thêm, và bắt đầu luyện nghe đài BBC và VOA. Nhờ quyết định tự học này, tôi đã bứt phá so với các bạn trong lớp và năm lớp 12, thi đạt giải Nhất tiếng Anh tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và sau đó là giải Khuyến khích toàn quốc. Tôi nhận ra rằng tự học giúp TỐC ĐỘ lĩnh hội kiến thức nhanh hơn nhiều lần so với việc đi học ở trung tâm.

Tốc độ học là yếu tố cực kỳ quan trọng. Tại sao? Vì nếu học được nhiều kiến thức trong thời gian ngắn, sẽ khiến tâm lý phấn khích, thúc đẩy ta học chăm chỉ hơn, và kết quả là tiến bộ nhanh hơn. Ngược lại, nếu học chậm, thời gian kéo dài nhưng kiến thức ít, dễ dẫn đến tâm trạng ức chế, chán nản, và đó cũng là lý do nhiều người bỏ cuộc trong hành trình học ngoại ngữ. Chúng ta đều muốn học một ngoại ngữ tốt trong khoảng 5-7 năm, không ai muốn dành cả chục năm thanh xuân chỉ để học một ngoại ngữ, phải không!

Bên cạnh việc học giáo trình tổng quát (Streamline), tôi tự học thêm từ nhiều nguồn khác nhau như nghe radio, nghe nhạc, xem phim, TV, đọc sách báo. Tôi nhận thấy việc học ở trung tâm trong giai đoạn đầu mất thời gian lâu nên với các ngôn ngữ sau này, tôi giảm thời gian học ở trung tâm. Ví dụ, học tiếng Pháp chỉ vài khóa căn bản ở trung tâm khoảng 8 tháng rồi tự học và thi lấy chứng chỉ DALF cao nhất của tiếng Pháp.

Năm đầu tiên ở đại học, tôi tự học cuốn Streamline 4 và mua nhiều tài liệu tự học khác, đặc biệt là những cuốn sách kèm băng cassette. Khoảng cuối năm đầu tiên, khi thi thử TOEFL trên giấy được khoảng 630 điểm, tôi quyết định chỉ học tiếng Anh 'bị động'. Sau khoảng 5 năm từ cuối lớp 8 đến cuối năm đầu đại học, tôi có thể nói đã cơ bản 'học xong' tiếng Anh. Vài tháng trước, tôi thi IELTS đạt 8.5 overall. Trình độ hiện tại so với năm đầu đại học của tôi không khác biệt nhiều.

Chất lượng tiếng Anh của tôi chủ yếu đến từ việc học giáo trình tổng quát Streamline, không có gì cao siêu cả. Khi có nền tảng tốt, thi chứng chỉ nào cũng có thể đạt điểm cao. TOEFL hay IELTS cũng thế. Chỉ cần làm quen với cấu trúc, yêu cầu của bài thi, cách chấm điểm, mẹo làm bài là đủ. Bây giờ có rất nhiều tài liệu tự luyện IELTS trên mạng, không cần đến trung tâm.

Tôi hy vọng qua bài viết này, các bạn trẻ đang yếu tiếng Anh sẽ tìm được cách học nhanh, tiện lợi, hiệu quả, với chi phí thấp, thay vì đầu tư trong các trung tâm - những đồng tiền mà bố mẹ có thể đã phải làm việc vất vả để có được.

Xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tất cả mọi người đã quan tâm đến bài viết của mình. Bài viết này có thể chưa thể truyền đạt đầy đủ ý nghĩa mình muốn nói nên các bạn có thể tham khảo thêm video (link trong phần bình luận). Mình ưu tiên HỌC trước khi THI bất kỳ chứng chỉ nào. Lần đầu đi thi IELTS, mình tự luyện thi đơn giản nhưng đạt 8.0. Vì trước đó đã HỌC.

Mình nhận được rất nhiều câu hỏi từ phần bình luận và nhắn tin riêng. Xin lỗi vì không thể trả lời hết. Một số câu hỏi tưởng đơn giản nhưng để trả lời toàn diện cần nhiều thời gian. Có những câu mình không biết câu trả lời, nhưng sẽ tìm hiểu. Còn những câu đơn giản hơn, mình sẽ trả lời theo ý kiến cá nhân dưới đây. Bài viết và video chỉ là Ý KIẾN CÁ NHÂN của mình, một gợi ý, một hướng đi. Có nhiều cách, mỗi người có hướng đi riêng.

1) Streamline là gì?

Đó là bộ giáo trình tổng quát 4 tập từ trình độ sơ cấp đến cao cấp, đã học gần 30 năm trước. Mình khuyên KHÔNG NÊN học bộ này nếu không được cập nhật. Có nhiều giáo trình khác tốt hơn hiện nay.

Khi trình độ là số 0, có nên tự học?

Theo mình, chưa nên. Nên đến trung tâm buổi tối học một thời gian để có kiến thức cơ bản trước khi tự học. Lớp vỡ lòng rất quan trọng. Giáo viên tốt sẽ dạy bạn những kiến thức cơ bản như âm, phiên âm, loại từ. Bắt đầu từ con số 0, mình sẽ thử tự học một ngôn ngữ.

Mong rằng qua bài viết này, các bạn trẻ sẽ tìm được cách học phù hợp, tiết kiệm và hiệu quả, thay vì đầu tư vào các trung tâm đắt đỏ.

3) Khi trình độ không đạt yêu cầu và kiến thức còn hạn chế, làm thế nào?

Theo tôi, hãy quay lại với những kiến thức cơ bản từ đầu để bổ sung những khoảng trống.