
Sau khi chia sẻ về việc apply vào trường UMICH, một trong những trường hàng đầu tại Mỹ và trên thế giới, tôi nhận được nhiều phản hồi từ sinh viên mong muốn apply vào các trường top. Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ khả năng và nguồn lực để theo đuổi việc apply vào những trường xếp hạng cao (vì quá trình đó rất khó khăn và tốn kém).
Vì vậy, tôi muốn chia sẻ bài viết này để nhấn mạnh rằng không nên quá phụ thuộc vào xếp hạng khi chọn trường, và không nên buồn khi không đủ điều kiện apply vào các trường top. Thay vào đó, việc lựa chọn trường thông minh dựa trên nhiều yếu tố khác (ngoài xếp hạng) vẫn có thể mang lại trải nghiệm du học thành công (không dựa vào mong đợi).
Để có thêm kinh nghiệm và hiểu biết khi chọn trường (điều mà tôi cũng sẽ áp dụng cho con sau này), tôi đã du học và làm việc tại ba quốc gia như sau: học Thạc sỹ Luật tại Trường Luật University of Michigan (một trong những trường hàng đầu tại Mỹ), hơn 4 năm làm Tiến sỹ tại Trường Luật Griffith (một trường trung bình ở bang Queensland, Úc) và khoảng 2 tuần nghiên cứu, thuyết trình tại Đại học Cambridge (một trong những trường hàng đầu tại Anh và trên thế giới).
1. Tại Sao Không Nên Quá Quan Trọng Xếp Hạng Khi Chọn Trường
1.1. Sự Chênh Lệch Về Chất Lượng Giáo Dục Không Quá Lớn Ở Các Nước Phát Triển
Nếu không xét đến xếp hạng, vẫn có thể thấy đa số người Việt (và châu Á nói chung) vẫn coi Mỹ và Anh, cũng như các trường hàng đầu của hai quốc gia này là mạnh mẽ và phổ biến nhất trên thế giới. Tuy nhiên, liệu có ai từng tự hỏi, giữa các trường xếp hạng cao và thấp, hoặc giữa các trường ở Anh-Mỹ và các trường ở các quốc gia 'ít nổi tiếng' như Úc, New Zealand, Canada hoặc các nước Châu Âu lục địa (như Pháp, Đức, Hà Lan, Bỉ...), có sự chênh lệch lớn không?
Thực tế là không có nhiều sự chênh lệch về 'chất lượng giáo dục' của các chương trình ở các quốc gia lớn. Đặc biệt là các ngành như Kinh tế, Kinh doanh, hoặc Luật, sẽ rất khó để phân biệt sự khác biệt giữa các trường hàng đầu ở Anh, Úc, Mỹ, Canada hoặc New Zealand vì các trường đại học lớn đều có cơ sở vật chất tốt, thư viện trực tuyến có cùng cơ sở dữ liệu, và tiêu chuẩn quản lý, giảng viên tương tự. Theo trải nghiệm cá nhân của tôi, về 'chất lượng giáo dục', tôi cho rằng không có sự khác biệt quá lớn giữa các trường mà tôi đã học hoặc nghiên cứu.
Tất nhiên, chúng ta không thể phủ nhận điều này. Sự khác biệt chủ yếu vẫn nằm ở chất lượng sinh viên và hồ sơ giảng viên, tức là ở các trường xếp hạng cao, bạn sẽ học cùng những người có hồ sơ mạnh mẽ hơn và có cơ hội được học từ các giáo sư hàng đầu ngành của họ. Ví dụ, ở UMICH, tôi được học cùng một giáo sư hàng đầu về Luật tài chính ngân hàng của Mỹ - Giáo sư Michael Barr, người đã truyền cảm hứng để tôi làm luận án Tiến sỹ về khủng hoảng tài chính.
1.2. Sự Khác Biệt Giữa Các Trường Top Và Không Top Trong Nội Dung Môn Học Vẫn Giống Nhau
Khi so sánh các trường, đôi khi chúng ta quên rằng các môn học của các chương trình giữa các trường vẫn 'phải' giống nhau. Đúng vậy, vì ở nước ngoài, mọi thứ đều được chuẩn hóa, các trường không được phép thiết kế khác biệt về nội dung môn học.
Tôi mang một ví dụ cụ thể để các bạn hiểu rõ hơn. Khi tôi học LLM ở Mỹ với chuyên ngành về tài chính ngân hàng, dù bạn có muốn hay không, bạn sẽ phải học một môn luật 'cơ bản' và quan trọng là môn Luật Doanh nghiệp. Khi tôi làm Tiến sỹ ở Úc (không học môn lý thuyết mà tham gia nghiên cứu), tôi được làm trợ giảng cho giáo sư và được giao soạn giáo án cho môn Luật Doanh nghiệp của Úc. Đúng là luật Úc và Mỹ có sự khác biệt, nhưng cuối cùng họ vẫn tuân theo cùng một hệ thống là Thông Luật (Common Law - hệ thống pháp luật của Anh-Mỹ), vì vậy nguyên tắc pháp lý ở Úc, Anh hoặc Mỹ trong môn này là giống nhau.
Với ngành Luật có tính đặc thù và địa phương, còn với những ngành 'universal' như kinh doanh hay kỹ thuật, nền tảng lý thuyết của các môn học ở các quốc gia là hoàn toàn giống nhau.
Đối với tôi, bạn cùng chuyên ngành ở Mỹ, Úc, hay Anh vẫn học từng đó nội dung, không có gì khác biệt; và cuối cùng, thành công của họ phụ thuộc vào bản thân họ hơn là ngôi trường họ theo học.
1.3. Ranking cuối cùng là đánh giá từ một tổ chức
Mặc dù ranking nói lên nhiều điều, nhưng ranking cuối cùng là đánh giá từ một tổ chức cụ thể, có thể là một tổ chức vì lợi nhuận. Thông tin mà họ cung cấp có thể không luôn chính xác và có thể bị ảnh hưởng bởi yếu tố lợi nhuận.
Cách họ đánh giá các trường đôi khi cũng có vấn đề. Những tiêu chí họ sử dụng có thể không phản ánh thực tế với người học. Do đó, ranking cuối cùng chỉ có độ chính xác tương đối và đôi khi chỉ dựa trên con số mà không thực sự phản ánh những yếu tố cần thiết.
1.4. Nhà tuyển dụng không quá quan tâm đến ranking của trường bạn như bạn nghĩ
Việc lựa chọn du học tại các trường đại học hàng đầu thế giới luôn là mục tiêu của chúng ta, với hy vọng tìm kiếm những cơ hội nghề nghiệp tốt hơn. Tuy nhiên, không phải lúc nào nhà tuyển dụng cũng quan trọng học vấn của bạn như bạn nghĩ. Mặc dù việc học tại các trường top có thể thu hút sự chú ý của họ, nhưng điều quan trọng hơn là khả năng và kỹ năng thực tế mà bạn có.
Giống như cách tôi không đánh giá hiệu suất của sinh viên dựa trên điểm số trên bảng điểm, hoặc như tôi không tuyển dụng nhân viên chỉ dựa trên bằng cấp, tôi chú trọng vào nhân vật và khả năng làm việc thực tế của họ. Nhà tuyển dụng quan tâm đến những yếu tố này nhiều hơn là những giấy tờ học vấn.
Những yếu tố quan trọng khác nên xem xét khi chọn trường đại học không chỉ là ranking.
Một trong những sai lầm thường gặp khi chọn trường dựa trên xếp hạng là chỉ nhìn vào xếp hạng tổng quát mà không xem xét cụ thể về chương trình hoặc ngành học bạn quan tâm.
Ví dụ, trường Đại học Griffith có xếp hạng trung bình và không có chương trình sau đại học nhưng lại nổi tiếng về nghiên cứu, điều này hoàn toàn phù hợp nếu bạn muốn theo đuổi con đường nghiên cứu.
Quan trọng hơn là xem xét các yếu tố khác ngoài xếp hạng tổng quát của trường, như chương trình học, cơ sở vật chất, hoạt động sinh viên và môi trường học tập.
Nếu bạn theo đuổi kinh tế quốc tế, luật pháp toàn cầu hoặc ngành hàng hải, nên xem xét đến châu Âu. Nhật Bản là điểm đến tốt cho công nghệ và IT. Đôi khi các trường có thứ hạng cao không phải là lựa chọn tốt nếu chúng không phát triển trong lĩnh vực bạn quan tâm.
Chất lượng cuộc sống và cơ hội mới là yếu tố quan trọng nhất.
Trải nghiệm sống và học tập của tôi ở Úc thú vị hơn nhiều so với thời gian ở Mỹ. Sự khác biệt về chất lượng giáo dục giữa Anh, Úc và Mỹ không quá lớn. Mặc dù trường UMICH giàu có hơn Griffith nhưng trải nghiệm học tập tương đương. Sự khác biệt tích cực khi ở Úc đến từ chất lượng cuộc sống.
Mặc dù UMICH là trường hàng đầu nhưng nằm ở Ann Arbor, một thị trấn nhỏ, và Michigan là bang lạnh ở Bắc Mỹ, mùa đông khắc nghiệt. Griffith ở Brisbane, một thành phố đẹp và năng động của Úc, bờ biển dài và nhiều danh lam thắng cảnh. Cộng đồng người Á-Úc mạnh mẽ, tạo nên nhiều cơ hội việc làm cho du học sinh và sinh viên mới tốt nghiệp.
Khi chọn trường, không nên chỉ dựa vào xếp hạng mà quên mất mục tiêu học tập và trải nghiệm du học. Nơi dễ sống, khí hậu ôn hòa và cơ hội việc làm rộng mở mới là điều quan trọng.
Tận dụng sức mạnh của cộng đồng người Việt.
Thời gian làm nghiên cứu sinh ở Griffith của tôi rất thuận lợi hơn so với thời gian học ở Mỹ. Tôi không ngờ sẽ có thể định cư ở Úc, nhưng nhờ sự hỗ trợ từ cộng đồng du học sinh Việt Nam ở đó mà tôi biết đến cơ hội apply. Trong những thời điểm khó khăn, tôi luôn nhận được sự giúp đỡ từ anh chị em người Việt.
Đừng bao giờ tách rời khỏi cộng đồng người Việt khi đi bất cứ nơi nào. Trường nào có cộng đồng người Việt mạnh mẽ, hội du học sinh hoặc cựu du học sinh Việt Nam lớn, bạn sẽ nhận được nhiều hỗ trợ và cơ hội hơn.
Bằng bài viết này, tôi muốn chia sẻ góc nhìn mới về việc lựa chọn trường đại học để du học. Ngoài việc xem xét xếp hạng, chúng ta cần suy nghĩ kỹ lưỡng về nhiều yếu tố khác khi quyết định apply.
Nguồn: Victor Tran from Scholarship Hunters
