Buzz
Năm 1950, khi E.H.Gombrich xuất bản cuốn sách đồ sộ “Câu chuyện nghệ thuật” của mình, ông không thể ngờ rằng tác phẩm của mình sẽ trở thành một trong những cuốn sách quan trọng nhất về nghệ thuật. Trải qua 70 năm, “Câu chuyện nghệ thuật” vẫn là một nguồn cảm hứng vô tận cho những ai muốn hiểu sâu hơn về nghệ thuật.
Từ những bức tranh người tiền sử vẽ trên vách hang động đến các phong cách nghệ thuật hiện đại nhất, Gombrich đã tổng hợp toàn bộ lịch sử nghệ thuật của loài người vào một cuốn sách gọn nhẹ. Cuốn sách này mang lại kiến thức cơ bản cho việc tận hưởng nghệ thuật sâu sắc hơn.
Gombrich khám phá lịch sử nghệ thuật từ những tác phẩm tiền sử đến những tác phẩm đương đại, mang lại cái nhìn thú vị và khoa học về sức mạnh của nghệ thuật qua thời gian.
Theo dòng thời gian, cùng sự phát triển của các nền văn minh, độc giả cũng từng bước tìm hiểu về phong cách nghệ thuật của từng thời kỳ, cũng như nguyên nhân dẫn đến sự hình thành của những đặc điểm đặc trưng đó.
Đầu tiên là phong cách kỳ diệu và chặt chẽ trong chi tiết của nghệ thuật Ai Cập cổ đại. Tại đây, nguyên tắc được coi trọng hàng đầu, nghệ sĩ trở thành 'thợ thủ công' phải tuân thủ, ít có cơ hội sáng tạo mới mẻ hay thay đổi phong cách.
Tiến trình sáng tạo nghệ thuật của loài người bắt đầu sôi động khi nghệ sĩ Hi Lạp cổ đại dám mạnh dạn thử nghiệm những hình thức mới trong mọi loại nghệ thuật, từ hội họa, điêu khắc đến kiến trúc. Đây là bước khởi đầu cho sự sáng tạo không ngừng của các thế hệ nghệ sĩ sau này, làm phong phú hơn ngôn ngữ nghệ thuật.
Dù có sự đa dạng trong phong cách, Gombrich đã tái hiện lại lịch sử sáng tạo trong “Câu chuyện nghệ thuật”, làm cho chúng ta thấy những đặc điểm chung luôn hiện diện trong quá trình này. Từ hội họa, điêu khắc đến kiến trúc, luôn thấy sự cố gắng cải thiện sức mạnh biểu cảm và công năng của các tác phẩm, công trình nghệ thuật.
Như bạn đọc sẽ thấy khi lật từng trang sách của Gombrich, trong suốt lịch sử loài người, các tác phẩm nghệ thuật đều được tạo ra một cách có chủ đích, dù chủ đích đó được ấn định từ trước bởi công năng, yêu cầu đặt hàng, v.v. hay chủ đích tự thân của nghệ sĩ. “Câu chuyện nghệ thuật” không giới hạn trong nghệ thuật mà còn phản ánh lịch sử ảnh hưởng của nghệ thuật đến các khía cạnh khác của đời sống xã hội.
Từ Ai Cập cổ đại đến Hi Lạp, Roma, Byzantin và suốt kỷ nguyên Ki tô giáo ở phương Tây, nghệ thuật luôn là công cụ mạnh mẽ để củng cố và duy trì quyền lực. Tôn giáo luôn là chủ đề chủ đạo trong nghệ thuật, cho dù là đa thần giáo của Ai Cập, Hi Lạp, Roma hay Ki tô giáo sau này.
Chủ đề tôn giáo, bởi được tôn vinh, đặt hàng và tài trợ nhiều, mang giá trị quan trọng trong đời sống tinh thần của mọi xã hội, cũng là nguồn cảm hứng và nguồn sinh lực cho nghệ thuật và nghệ sĩ trong những thời kỳ tăm tối nhất trong lịch sử nhân loại như thời sơ kỳ Trung Cổ.
Mối lương duyên lâu dài nhưng không phải không có chủ đích giữa tôn giáo và nghệ thuật đã tạo ra một di sản quý giá cho nhân loại: các công trình tôn giáo, tượng, phù điêu, tranh vẽ cùng truyền thống nghệ thuật tôn giáo dài lâu.
Thời kỳ Khai sáng đánh dấu sự tách biệt giữa thế quyền và thần quyền ở phương Tây, với sự ra đời của các tư tưởng tự do thay thế cho các tư tưởng thủ cựu, các đặc quyền lâu đời bất công. Nghệ thuật ngày càng tự do và đa dạng hơn, chủ đề ngày càng phong phú, thể hiện thông điệp và ý tưởng qua màu sắc, đường nét, hình khối.
Sự biến đổi về phong cách nghệ thuật dường như không bao giờ ngừng theo kịp tốc độ phát triển toàn cầu của xã hội nhân loại. Giai đoạn từ thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20 chứng kiến sự bùng nổ của các phong cách nghệ thuật mới, phản ánh sự phát triển nhanh chóng của xã hội.
Trong bối cảnh này, nghệ thuật đã trải qua một bước phát triển mới. Các nghệ sĩ không còn bị ràng buộc bởi những giới hạn truyền thống mà có xu hướng tự do sáng tạo, thể hiện những ý tưởng trừu tượng và tiềm thức trong tác phẩm của mình.
Vào giữa thế kỷ 20, “Câu chuyện nghệ thuật” khẳng định sức mạnh của sự sáng tạo và trải nghiệm nghệ thuật trong cuộc sống con người.
Lê Đình Chi - Mytour
