Buzz
Loài nhện này có một thân hình nhỏ bé, nhưng trí thông minh của chúng thì hoàn toàn không hề bé xíu!
Nếu bạn đã từng say mê với Tam Quốc Diễn Nghĩa, chắc chắn bạn sẽ không thể không biết đến vị quân sư tài ba Gia Cát Lượng (Khổng Minh), người có thể sử dụng mưu lược để vượt qua mọi khó khăn. Gia Cát Lượng là biểu tượng của sự thông minh trong con người. Tuy nhiên, không chỉ riêng loài người mới có khả năng sử dụng chiến thuật và kế sách, mà cả các loài động vật khác cũng có thể. Thậm chí, đôi khi chúng xuất hiện từ những sinh vật bé nhỏ mà ít ai ngờ đến.
Nhân vật xuất sắc mà chúng ta đang nói tới là loài nhện Portia fimbriata. Kích thước của chúng khi trưởng thành dao động từ 6,8 đến 10,5 mm đối với con cái và từ 5,2 đến 6,5 mm đối với con đực. Chúng thuộc họ nhện nhảy, chính là họ hàng của những con nhện nhỏ khác có hai mắt lớn tròn và thích vận động. Dù bề ngoài của chúng không đẹp mắt như các loài nhện khác, nhưng chúng lại rất thông minh và linh hoạt.
Tuy nhỏ bé nhưng loài nhện này sở hữu trí tuệ vượt trội, với các chiến thuật săn mồi đa dạng. Có lẽ điều này phải là do những con mồi chúng chọn không hề dễ dàng: đó chính là những loài nhện khác, thậm chí là những loài có kích thước lớn hơn chúng nhiều lần.
Loài nhện này chứa đựng nhiều chiến thuật 'mưu hèn kế bẩn'
P. fimbriata phân bố ở các khu vực có rừng mưa nhiệt đới từ Nam Á, Đông Nam Á đến châu Úc. Trong số đó, loài nhện này ở Queensland, Úc được đánh giá là thông minh nhất. Kỹ năng săn mồi của chúng phong phú đến mức ngoại trừ con người và các loài linh trưởng cao cấp, thì hiếm khi có động vật nào có thể vượt qua được chúng.
Loài P. fimbriata ở Queensland chủ yếu săn mồi là nhện dệt mạng và các loài nhện nhảy khác, tất cả đều là kẻ săn mồi tinh ranh và nguy hiểm. Chúng đã tiến hóa các đặc điểm phù hợp để bắt các 'bữa ăn' khó xơi này. Lớp da cứng chắc giúp chúng chống lại các cú đâm từ răng nọc nhện, còn nọc độc thì lại đặc biệt mạnh với các loài nhện khác và đủ sức hạ gục con mồi lớn hơn bản thân gấp đôi...
P. fimbriata đang thưởng thức bữa ăn của mình, một con nhện Argiope keyserlingi
Tuy nhiên, yếu tố quyết định đã tạo nên kẻ săn nhện thành công là một bộ não có khả năng lập ra nhiều chiến thuật tinh quái để hạ gục mục tiêu. Hãy cùng tham gia vào một cuộc săn của sinh vật này để trải nghiệm sự 'quái dị' của chúng.
Cuộc săn bắt đang diễn ra...
Trên nền rừng mưa, một mảnh vụn đang bị gió cuốn đi. Nhưng đợi chút! Hãy nhìn kĩ hơn. Đó là một P. fimbriata đang tìm kiếm mồi. Với thị lực sắc nét, nó phát hiện ra một con nhện lớn đang treo trên mạng. Lúc này, bộ não thông minh của P. fimbriata bắt đầu lập ra các chiến thuật.
1. Giả vờ làm con mồi
Một số P. fimbriata sẽ bò đến một góc của mạng nhện và tạo ra rung động bằng gảy tơ. Đó có thể làm giả mạo rung động của một con côn trùng mắc lưới, mảnh lá rơi xuống, hoặc tín hiệu tán tỉnh của nhện đực. Nó có thể lặp lại điều này và thay đổi tần suất rung động cho đến khi nạn nhân tò mò tiến lại gần.
Vì thị lực kém, nhện mạng sẽ không thể nhận biết P. fimbriata cho đến khi quá muộn. Khi cự li đủ gần, P. fimbriata sẽ nhảy tới, cắm răng nọc vào sau đầu và kết liễu con mồi trong vài giây.
2. Sử dụng nhiễu ẩn thân
Khi con mồi nhận ra rung động do chúng tạo ra và tránh xa, P. fimbriata sẽ tiến gần hơn. Chúng đợi đến khi có gió thổi qua hoặc khi côn trùng dính vào mạng, tạo ra những đợt rung động, sau đó từng bước tiếp cận bằng cách bò lên mạng để ẩn giấu sự hiện diện của mình.
3. Tấn công từ trên cao
Nếu con mồi vẫn phát hiện và sẵn sàng chống trả, nguy cơ bị thương cao, P. fimbriata sẽ rút lui khỏi mạng nhện. Tuy nhiên, đây không phải là lúc chúng từ bỏ, vì chúng là loài săn mồi vô cùng ma mãnh. Việc rút lui chỉ tạm thời để tránh sự kích động của con nhện bị săn.
Khi con mồi yên vị trở lại trên mạng của nó, P. fimbriata sẽ quan sát từ xa xung quanh, tìm các điểm tấn công từ trên cao như một cành cây hay một chiếc lá phía trên mạng.
Sau đó, chúng sẽ chọn cách tiếp cận, thậm chí là một đường dài không nhìn thấy con mồi tạm thời, để đến vị trí lý tưởng. Khi đã đứng trên đầu mục tiêu, P. fimbriata sẽ cẩn thận neo một sợi tơ vào chỗ đang đứng, rồi thả mình xuống để 'tặng' món quà độc ác cho con mồi đang không ngờ đến.
4. Dụng mồi ngon
Đối với P. fimbriata cái, ngoài việc tự săn mồi giống với con đực, chúng cũng biết dệt mạng. Những chiếc mạng đó thường được kết nối với... mạng của loài nhện khác, vốn là con mồi tiềm năng của chúng!
Mạng của P. fimbriata cái cũng có thể bắt dính côn trùng - những 'món phụ' ngoài nhện. Tuy nhiên, khi cảm nhận được tín hiệu có côn trùng mắc vào mạng, P. fimbriata không vội kết liễu mà chờ đợi cho đến khi con mồi bất động hoàn toàn. Trong lúc đó, các rung động từ côn trùng có thể lan tỏa sang mạng kế bên.
Nếu kẻ hàng xóm không kiềm lòng trước bữa ăn sẵn có mà lại chạy đến, chắc chắn bạn cũng có thể đoán được kết quả: bản thân nó sẽ trở thành món chính cho con nhện ma mãnh kia!
5. Rung cây để đe dọa
P. fimbriata sử dụng các chiến thuật này khi săn nhện dệt mạng, nhưng chúng cũng săn nhện nhảy, loài có thị lực tốt và di chuyển linh hoạt hơn. Đối với loài này, ngoài chiến thuật phổ biến là tiến lại chầm chậm rồi bất ngờ tấn công từ phía sau, chúng còn áp dụng một chiêu lạ độc đáo.
Cụ thể, khi săn nhện nhảy Jacksonoides queenslandicus, cũng khá giỏi ngụy trang, nhiều khi P. fimbriata chỉ cảm nhận được mùi con mồi thông qua lông khứu giác, nhưng không thể nhìn ra nó giữa cảnh vật xung quanh.
Khi đó, P. fimbriata sẽ thực hiện những cú nhảy cao đột ngột lên không trung khiến con mồi bị bất ngờ và phải xoay người để tìm kiếm nguồn gốc xáo trộn, và thế là tự lộ tẩy vị trí! Lúc này P. fimbriata chỉ cần áp dụng tiếp chiến thuật rình rập cổ điển để hoàn thành nốt việc còn lại.
Đây là vài chiến thuật săn mồi phổ biến của P. fimbriata ở Queensland mà các nhà sinh vật học đã ghi nhận. Ngoài ra chúng còn nhiều chiến thuật đa dạng ứng với những con mồi khác nhau. Đặc biệt, giống như con người, chúng không chỉ săn mồi theo bản năng, mà còn áp dụng theo kiểu thử-sai.
Nếu một chiến thuật không hiệu quả, chúng sẽ chuyển sang cách tiếp cận mới, cứ như vậy cho đến khi thành công rồi ghi nhớ cách đó. Liệu điều này đã đủ khiến chúng ta cảm thấy ấn tượng? Bởi tất cả tư duy phức tạp này đến từ loài vật có kích thước chỉ vài milimet!
Nguồn: Roudglass, Minibeastwildlife, New Zealand Journal of Zoology
