Cây được gọi là 'siêu thực phẩm', có khả năng giải quyết vấn đề đói nghèo trên cả châu lục

Trước tình trạng biến đổi khí hậu, nguồn lương thực ngày càng trở nên hiếm hoi hơn, và cây 'chuối giả' được xem là giải pháp cho vấn đề đói nghèo tại châu Phi và toàn cầu.

Theo Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC), biến đổi khí hậu đang gây ra những tác động tiêu cực đối với an ninh lương thực, thông qua việc tăng nhiệt độ, thay đổi mô hình mưa và gia tăng tần suất của một số hiện tượng thời tiết cực đoan. Châu Phi được đặt trong tình thế đối mặt với những thách thức nặng nề vì cuộc khủng hoảng khí hậu có thể thay đổi sự phân bố và sản lượng của các loại cây trồng chính ở đây.

Biến đổi khí hậu được dự đoán sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng và phân bố của các loại cây trồng chủ lực trên khắp châu Phi. Do đó, việc thực hiện các biện pháp bảo vệ các loại cây trồng có thể giúp giảm thiểu những tác động này.

Loài cây có tiềm năng trở thành nguồn lương thực mới chính là enset, có quan hệ họ hàng gần với cây chuối, còn được biết đến như 'chuối giả'. Enset là loài cây bản địa có hình dáng giống với cây chuối được phát hiện ở Ethiopia.

Tiềm năng lớn từ cây 'chuối giả'

'Chuối giả' có tên khoa học là Ensete ventricosum, thường được gọi là enset. Cây chuối giả ít được biết đến bên ngoài vùng đất Ethiopia.

Theo một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Environmental Research Letters, 'chuối giả' có khả năng cung cấp thức ăn cho hơn 100 triệu người trong bối cảnh Trái Đất đang trở nên nóng lên, gây khó khăn cho việc trồng một số loại cây trồng nhất định.

Hiện tại, khoảng 20 triệu người dân tại Ethiopia sử dụng enset làm thức ăn. 'Đây là một loại cây có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết vấn đề an ninh lương thực và phát triển bền vững', tiến sĩ Wendawek Abebe tại Đại học Hawassa ở Awasa, Ethiopia, đã chia sẻ.

Phần quả giống như quả chuối của enset không ăn được, nhưng phần gốc và rễ giàu tinh bột của cây có thể được sử dụng để lên men và làm thực phẩm như cháo hoặc bánh mỳ.

'Chuối giả' được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng. Enset chứa nhiều loại khoáng chất cần thiết như phốt pho, kali, magiê và canxi, trong khi nồng độ natri trong 'chuối giả' thấp.

Ensete còn có một số đặc điểm quan trọng về an ninh lương thực. Cây lương thực này có thể thu hoạch bất kỳ lúc nào trong năm và cũng cung cấp thức ăn cho gia súc, cung cấp vật liệu tự nhiên bền vững...

Cây lương thực siêu khổng lồ này có thể cao tới 10m, gấp ba lần so với cây chuối. Theo các chuyên gia, chỉ cần 15 cây là có thể nuôi sống một người trong một năm. Đặc điểm nổi bật khác của loài cây này là thời gian thu hoạch linh hoạt, khả năng bảo quản tốt, chịu khô hạn và kháng bệnh tốt.

Tiến sĩ James Borell tại Vườn Bách thảo Hoàng gia Kew (Anh) cho biết, việc xen canh trồng loài cây chuối giả có thể giúp tăng cường về vấn đề an ninh lương thực.

Giải pháp cho vấn đề lương thực

Biến đổi khí hậu được dự báo sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản lượng và phân bố của các loại nông sản lương thực chính trên toàn châu Phi, và có thể lan rộng ra toàn cầu.

Do đó, ngày càng nhiều cá nhân và tổ chức tìm kiếm các loại cây trồng mới để cung cấp thực phẩm cho thế giới. Điều này là kết quả của sự phụ thuộc của con người vào một số loại cây trồng phổ biến. Gần một nửa năng lượng mà con người tiêu thụ đến từ ba loại nông sản là gạo, lúa mì và ngô.

Các kỷ lục về nhiệt độ đã bị phá vỡ thường xuyên trong những năm gần đây, đe dọa đến an ninh lương thực, đặc biệt là sản lượng của nhiều loại cây trồng chính như ngô và lúa mì có thể giảm đáng kể.

Ngoài ra, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Food vào cuối năm 2021 cũng chỉ ra rằng, sản lượng ngô có thể giảm đến 24% vào cuối thập kỷ này. Điều này có thể tăng nhu cầu về các loại cây trồng thay thế ở các vùng bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu.

Cây lương thực siêu enset là một trường hợp đặc biệt. So với các loại cây khác, mà thường được biết đến và sử dụng rộng rãi thông qua hoạt động thương mại và di cư, enset lại là ngoại lệ. Ví dụ, dù khoai tây và cà chua xuất xứ từ Nam Mỹ nhưng lại phổ biến trên toàn thế giới.

Mặc dù enset được tìm thấy ở nhiều nơi trên châu Phi, nhưng chỉ ở Ethiopia nó được sử dụng như một cây lương thực. Đáng chú ý, mặc dù có nguồn gốc ở Ethiopia, enset chưa bao giờ được sử dụng ở các vùng đất khác.

Tuy nhiên, một điều tích cực là những loài cây họ hàng của enset lại mọc dại ở Nam Phi. Điều này cho thấy enset có thể sinh trưởng ở phạm vi rộng lớn hơn và ở nhiều địa điểm khác nhau.

Thực hiện các cuộc khảo sát nông nghiệp, các nhà nghiên cứu đã ước tính được phạm vi tiềm năng để mở rộng trồng cây này. Enset có thể trở thành một trong những loại cây quan trọng nhất để đảm bảo an ninh lương thực cho nhiều quốc gia châu Phi trong những năm sắp tới.

Nguồn: BBC; Environmental Research Letters