Cha và Con

Erich Ohser (1903 -1944)

Loạt truyện tranh nổi tiếng của Đức, Vater und Sohn (Cha và Con), được xuất bản trong thời gian từ 1934 đến 1937 trên tạp chí Berliner Illustrierte. Tác phẩm này được coi là một trong những tác phẩm hàng đầu từ thời của họa sĩ truyện tranh Wilhelm Busch (1832-1908) cho đến cuối Thế chiến II. Tác giả của Vater und Sohn, Erich Ohser, đã gửi những tác phẩm của mình đến tạp chí từ thị trấn Plauen và sử dụng bút danh E.O.Plauen (thường được viết là e.o.plauen).

Ohser đã sử dụng một phong cách vẽ đơn giản, dễ hiểu để kể những câu chuyện hài hước về một người cha cũng như một cậu con trai – một cậu bé có tính cách độc đáo so với một người cha dễ đoán và thường la mắng, khác biệt hoàn toàn so với mẫu hình nhân vật ngang bướng và cẩu thả trong hầu hết các truyện tranh đương thời. Mẫu hình một đứa trẻ phát triển nhanh và một người cha hiền lành gần như trẻ con đã mang lại cho cả hai nhân vật sự hài hước, thông minh và vụng về một cách tinh tế và chuyên nghiệp.

Sức hấp dẫn của Vater und Sohn nằm ở hai yếu tố chính.

Thứ nhất là những biểu cảm như giận dữ, đau khổ, vui vẻ, thanh thản, lo âu đều chính xác và sống động, trong thể loại tranh câm lại có tác dụng hỗ trợ tuyệt vời. Kỹ thuật vẽ truyện không lời yêu cầu sự hài hòa và nhất quán tổng thể, từ các hình khối đến nét vẽ, các mô-típ hành động, biểu hiện, tương tác. Vater und Sohn được triển khai theo một cấu trúc thống nhất, với các khung hình đồng nhất với hai nhân vật chính là cha và con.

Các kỹ thuật vẽ truyện hiện đại chịu ảnh hưởng từ điện ảnh và văn chương, nhưng Vater und Sohn mang lại cảm nhận về cuộc sống thực hơn là tạo ra một không gian độc lập. Các tình huống trong tranh gần gũi và sinh động, phản ánh sự đa dạng của cảm xúc và tạo ra một cấu trúc chặt chẽ, chính xác.

Thứ hai là các tình huống gần gũi với đời sống mà Ohser vẽ ra một cách chân thực và tuyệt vời. Nhân vật Cha và Con kết hợp với các cảm xúc phức tạp tạo nên một sức hút sâu rộng. Vater und Sohn là một ví dụ tiêu biểu về chiều sâu cảm xúc trong truyện tranh.

Yếu tố thứ hai làm nổi bật sức mạnh của các mối quan hệ gần gũi và cảm xúc tích cực từ những tình huống đời thường. Cuộc sống thực chứa đựng ý nghĩa sâu sắc hơn là những trạng thái kích thích đồng nghĩa với chiến tranh và tổn thương.

Đặc biệt, triết lý sống này không ủng hộ tính ích kỷ, sự nhút nhát bảo vệ lợi ích cá nhân hoặc sự nhượng bộ. 'Vui vẻ, thông minh, sáng tạo' dường như là một phương châm tích cực chống lại sự passivity, sợ hãi, mệnh lệnh và bạo lực:

Một phân đoạn từ truyện 'Lực giả vờ'

Vater und Sohn không thể được phân loại vào thể loại 'Truyện tranh nói', nơi tính không lời được coi là kết quả của việc 'kịch hóa' nội dung của tác phẩm hoặc truyện kể. Thêm vào đó, Vater und Sohn cũng đạt được hiệu ứng làm xa lánh (Verfremdungseffekt) thông qua thể loại truyện tranh mà không cần đến phương thức tự thoại như Bertolt Brecht đề xuất trong kịch.

Một ví dụ điển hình là câu chuyện 'Der klein Auskneifer' (Người con hoang toàng), nguyên mẫu của câu chuyện này có thể được tìm thấy trong sách Phúc Âm Luke (15: 11-32), câu chuyện về 'người cha nhân hậu', trong đó sự trở về của đứa con lạc lối được đón nhận bằng tình yêu thương vô điều kiện của người Cha, biểu thị cho tình yêu tha thứ và nhân từ. Giờ đây, câu chuyện này được tái hiện bằng những hình ảnh im lặng, cảm động và hài hước nhất:

Một đoạn trích từ truyện 'Con trai lạc lối'

Truyện minh họa về một cậu bé vô tình làm vỡ cửa sổ khi đang chơi bóng trong nhà. Cha cậu sắp phạt, cậu chạy trốn. Cha ngồi đọc báo, lo lắng vì mất tích của con. Ra ngoài tìm kiếm nhưng không thấy. Khi về, một quả bóng đập vào mặt ông khi cửa sổ vỡ. Con trai đã quay về và lại chơi bóng trong nhà. Bây giờ cậu bối rối khi thấy cha ôm mình với tình yêu thương trong cảm xúc nhẹ nhõm. Lỗi lầm có thể gây xích mích, nhưng tình yêu thương vị tha mới là bản chất của đời sống: nó có thể làm dịu mọi hiểu lầm, mối thù, va chạm.

Sự xung đột chỉ là một phần của cuộc sống: do đó, nó chỉ mang tính tạm thời; trong khi hòa bình, yêu thương và sự tha thứ mới là một phần vĩnh cửu, một kết thúc mà cuộc sống hướng đến. Trong câu chuyện này, đọc giả có thể thấy thông điệp qua những biểu tượng gần gũi: cửa sổ biểu thị giao tiếp, hòa bình - nó có thể bị vỡ, đó là một sai lầm, là sự không hoà thuận. Đồng hồ là biểu tượng cho thời gian và bản chất của cuộc sống. Hành trình của cha từ trong nhà ra ngoài đường là một cuộc tìm kiếm bắt đầu từ lòng yêu thương. Cây cỏ khô bên đường là biểu tượng cho nỗi đau và sự thiếu thốn. Trong bức tranh cuối, cửa sổ vỡ một lần nữa, nhưng tình yêu đã hàn gắn họ ngay trên ngưỡng cửa của nhà, biểu tượng của hạnh phúc và cuộc sống hàng ngày.

Hình ảnh của nhân vật Vater und Sohn tại một sự kiện gây quỹ mùa đông ở Berlin, 1937

Trong các bức tranh cho tạp chí dân chủ Vorwärts, Ohser thường vẽ các hình ảnh châm biếm chính trị về Hitler và Goebbels. Vì những bức tranh này phê phán chính sách của Đảng Quốc xã, ông thậm chí bị cấm hoạt động trong ngành. Sau đó, ông có cơ hội làm việc cho tạp chí Berliner Illustrierte của Đảng Quốc xã nhưng phải dùng bút danh khác. Ông cũng công bố tác phẩm của mình trong các tạp chí Wahrer Jakob, Neue Revu và Das Reich.

Ohser bị Gestapo bắt vào năm 1944 vì bị cho là xúc phạm Himmler và Goebbels. Biết trước sẽ phải nhận những hình phạt nghiêm khắc, Ohser đã tự sát trong tù vào ngày 6 tháng 4 năm 1944. Ông được nhớ đến với những bức tranh không lời cùng với những nhân vật truyện tranh hóm hỉnh và tinh tế. Những tranh này không chỉ làm cho độc giả cười và suy ngẫm, mà còn thúc đẩy họ hành động theo những gì họ suy nghĩ. Sức mạnh của hình ảnh và sự tinh tế đó không chỉ tồn tại trong những khoảnh khắc vui vẻ, mà còn sống mãi trong lòng độc giả sau này.

Tượng 'Cha và Con' ở Plauen

Phiên bản sách 'Vater und Sohn' được Alphabooks xuất bản, dự kiến ra mắt độc giả vào tháng 8/2016.

Mytour (Trạm Đọc)

Theo Thái Hồ - Tiasang.com.vn