Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Tuấn Lâm - Bác sĩ Tai Mũi Họng - Khoa khám bệnh và Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hạ Long. Bác sĩ có hơn 10 năm kinh nghiệm trong khám và điều trị các bệnh lý Tai Mũi Họng của người lớn và trẻ em.

Polyp mũi xoang gây ra những triệu chứng như ngạt mũi, tắc mũi, không thở được bằng mũi, mất khả năng ngửi và nói giọng mũi kín. Chẩn đoán và điều trị polyp mũi từ sớm có thể giảm nhẹ những triệu chứng nguy hiểm.

Polyp thường phát triển chậm và ngày càng to ra, gây choáng dần hốc mũi, dẫn đến triệu chứng điển hình nhất là ngạt mũi. Ngạt mũi ngày càng nặng dần, đưa tới tắc mũi. Trường hợp polyp xảy ra ở cả hai bên hốc mũi, sẽ dẫn đến không thở được bằng mũi, mất khả năng ngửi và nói giọng mũi kín. Ngoài ra, có thể kèm thêm biểu hiện chảy nước mũi khi thời tiết thay đổi, tương tự như trong viêm mũi dị ứng hoặc chảy nước mũi đặc, đau nhức vùng xoang do tình trạng viêm xoang mủ.

Để chẩn đoán polyp mũi xoang, bác sĩ có thể dựa vào những dấu hiệu khi khám mũi: thấy có khối u mềm, mọng, nhẵn bóng, màu hồng nhạt, thường ở ngách mũi giữa. Nếu để lâu, sẽ thấy các polyp tụ lại thành một hoặc nhiều khối và chùm, lấp kín hốc mũi, ló ra cửa mũi sau, có thể lan cả ra vòm. Nếu polyp mũi xoang gây ra do viêm xoang, sẽ thấy xung quanh các khối polyp có nhiều mủ bám vào, nhưng mặt polyp không bị hoại tử. Ngoài polyp thông thường, có thể gặp các thể khác như sau:

• Polyp đơn độc Killian: Chỉ có một khối polyp duy nhất, có thể mọc ra tại ngách mũi giữa, cuống mũi hay vách ngăn. Triệu chứng duy nhất gặp phải là ngạt và tắc mũi.
• Polyp chảy máu: Là loại polyp thường có chân bám ở vách ngăn, vùng điểm mạch Kisselbach, nên dễ gây ra chảy máu.
• Bệnh Woakes: Các polyp có trong xoang sàng cả hai bên mũi, làm cho xương chính mũi bị biến dạng, gốc mũi bè rộng ra, rãnh mũi và mắt bị đẩy phồng, hai khóe trong mắt trở nên xa nhau hơn.

Cuống mũi giữa thoái hóa: Xuất phát từ viêm xoang mạn tính, cuống mũi giữa thoái hoá trở thành khối mềm, nhẵn, màu hồng nhạt giống polyp về cấu trúc. Khi kiểm tra bằng que thăm dò, chúng có phần chân cứng do xương xoăn. Khi hốc mũi có cả polyp và cuống mũi giữa thoái hóa, chúng sẽ phình to, làm đầy hốc mũi, khó chẩn đoán.

U xơ vòm mũi họng: Nếu polyp phát triển ra cửa mũi sau, vào vòm hoặc u xơ phát triển vào hốc mũi, nó có thể xuất hiện ở độ tuổi dậy thì. Biểu hiện là khối trắng đục, không mọng, chặt hơn và có thể gây xuất huyết.

Ung thư sàng hàm: Cũng có dạng khối mềm như polyp mũi xoang, nhưng thường không nhẵn, có chỗ sần sùi, mật độ không đều hoặc có vùng hoại tử bề mặt, dễ gây chảy máu, chảy mủ kèm mùi hôi.

3.1. Điều trị nội khoa bằng thuốc

Đối với điều trị polyp mũi nhỏ, có thể sử dụng thuốc xịt mũi corticosteroid. Hoạt chất này giúp giảm viêm, cải thiện thông khí mũi và có thể làm teo nhỏ polyp. Tác dụng phụ ít hơn so với thuốc uống, bao gồm: chảy máu mũi, nhức đầu và viêm họng.

Các loại thuốc khác cho điều trị polyp mũi bao gồm:

• Corticosteroids uống: Có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng, nhưng đôi khi cần sử dụng, thường chỉ dùng ngắn hạn;
• Thuốc chống dị ứng và kháng nhiễm trùng: Bác sĩ cần kiểm soát dị ứng và nhiễm trùng. Thuốc kháng histamine dùng để đối phó với dị ứng, giảm ngạt mũi, mặc dù không loại bỏ polyp. Đối với nhiễm trùng xoang, có thể cần sử dụng kháng sinh;
• Thuốc chống nấm: Đôi khi sẽ kết hợp sử dụng với phẫu thuật cắt bỏ mô nhiễm nấm.

3.2. Phẫu thuật

Khi điều trị nội khoa không đạt hiệu quả, bác sĩ có thể xem xét phẫu thuật điều trị polyp mũi xoang. Đối với bệnh nhân xơ nang phổi có polyp mũi đề kháng corticoid, phẫu thuật là lựa chọn duy nhất. Phương pháp phẫu thuật phụ thuộc vào số lượng và vị trí polyp, có thể cắt bỏ hoặc thực hiện phẫu thuật nội soi xoang.

Phẫu thuật nội soi mũi xoang (FESS) là phẫu thuật xoang thực hiện qua đường mũi dưới sự hướng dẫn của ống nội soi. Giúp bệnh nhân polyp mũi khôi phục lưu thông lỗ thông mũi xoang, phục hồi cấu trúc và chức năng của niêm mạc trong các xoang. Ưu điểm của phẫu thuật nội soi mũi xoang trong điều trị polyp mũi:

• Chiếu sáng tốt, quan sát rõ các mốc giải phẫu trong hốc mũi, bác sĩ dễ tiếp cận và đánh giá chính xác bệnh lý sâu trong hốc mũi;
• Loại bỏ sạch ổ viêm, bảo tồn niêm mạc lành, hạn chế nạo bỏ niêm mạc triệt để;
• Phẫu thuật nhẹ nhàng, chính xác hơn mổ hở dưới ánh sáng của đèn Clar;
• Không cần lưu viện, bệnh nhân có thể về nhà ngay sau phẫu thuật;
• Phẫu thuật an toàn, ít biến chứng.