Buzz
Với câu hỏi về ChatGPT và các sản phẩm AI nói chung, liệu chúng có phải là kẻ cướp việc làm hay công cụ hỗ trợ hiệu quả? Đáp án có thể thay đổi tùy thuộc vào góc nhìn của từng người.
Sự xuất hiện của các sản phẩm trí tuệ nhân tạo mới như ChatGPT lại khiến nỗi lo sợ mất việc của lao động trí óc tái hiện.
Năm 1802, tại Pháp, Joseph Marie Jacquard thành công chế tạo chiếc máy dệt tự động sau khi vỡ nợ vì đầu tư hết vào nghiên cứu, và phải sống bằng cách đốt lò. Nghe tin ông đang cố vay mượn để mở một xưởng dệt, những thợ dệt ở Lyon sợ máy sẽ cướp việc của họ nên đã kéo đến phá máy. Ông Jacquard bị chúng quăng xuống sông Rhone, nhưng may mắn sống sót.
Việc phá máy là chuyện thường gặp ở châu Âu trong cách mạng công nghiệp đầu tiên của nhân loại, khi nguy cơ mất việc lần đầu tiên xuất hiện. Gần đây, trong cách mạng công nghiệp thứ tư, nỗi lo này lại trỗi dậy, khi AI trở nên mạnh mẽ. Chúng ta không còn kiểm soát độc quyền về lao động trí óc. Với sự phát triển bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), nhiều công việc “cần chất xám” đang và sẽ tiếp tục được AI thay thế, và một sự thật đau lòng đang được các ông chủ truyền đạt: “Máy làm tốt hơn, chuẩn hơn, nhanh hơn, và rẻ hơn bạn nhiều”.
Viễn cảnh mất việc vào tay AI lại trở thành đề tài gây sốt khi ChatGPT xuất hiện. Không chỉ lập trình viên, nhân viên truyền thông, pháp lý… lo bị thay thế mà ngay cả nhà thơ – những người lao động với tâm hồn sâu sắc và tinh tế - cũng băn khoăn về tương lai của mình.
Phá máy không còn là lựa chọn trong xã hội văn minh, và sự tôn trọng pháp luật này không có ý nghĩa khi “kẻ cướp việc làm” không chỉ là vật chất hữu hình như sắt thép, gỗ, hay nhựa… mà còn là những thực thể vô hình như ChatGPT.
Có lẽ vì quá kinh ngạc trước sức mạnh của trí tuệ nhân tạo nói chung và Chat GPT nói riêng mà nhiều người quên rằng chúng không chỉ là 'cơn ác mộng thất nghiệp' mà còn có thể là công cụ hiệu quả nhất cho công việc, cuộc sống? Chúng được tạo ra để phục vụ nhân loại như các thế hệ máy móc trước đó.
Tuy nhiên, nhân viên giỏi cần có sếp giỏi để phát huy tối đa năng lực, và công cụ mạnh cũng cần người dùng đủ mạnh để khai thác. Tuy nhiên, AI, bao gồm cả ChatGPT, quá mạnh mẽ, tạo ra thách thức lớn đối với người lao động trong nhiều ngành nghề khi họ phải đối mặt với sự lựa chọn khó khăn: sử dụng chúng như trợ lý, hoặc bị thay thế khi chúng làm tốt hơn mọi việc bạn có thể làm.
Sự 'sốt sắng' về ChatGPT trong những ngày qua đã khiến con người thế kỷ 21 tự đặt câu hỏi tương tự như công nhân dệt ở châu Âu hơn 300 năm trước khi máy dệt ra đời: 'Vậy bây giờ và trong tương lai, mình sẽ làm gì?' Không có câu trả lời an tâm nào nếu chỉ coi trí tuệ nhân tạo là đối thủ cạnh tranh, vì bạn không thể cạnh tranh với nó. Bạn phải học cách điều khiển nó để phục vụ công việc của mình, hoặc tìm công việc mà nó không thể làm được.
Nên nhớ rằng, danh sách công việc mà AI không thể làm sẽ ngắn dần. Trong lịch sử, chưa bao giờ áp lực tìm kiếm ưu thế cá nhân để không bị thất nghiệp do sự xuất hiện của công cụ mới lại lớn đến như vậy. Vì thế, việc nâng cao bản thân của người lao động chưa bao giờ cần thiết như hiện nay.
ChatGPT và các sản phẩm trí tuệ nhân tạo khác là kẻ cướp việc làm hay trợ lý tốt? Không có câu trả lời 'đúng' cho câu hỏi này, vì mỗi phản hồi đều đúng đối với một số người.
