Buzz
Mặc dù đã leo lên được bờ, nhưng loài cá này vẫn ưa thích sống dưới nước.
Cách đây hàng trăm triệu năm, một nhóm các loài cá đã rời khỏi môi trường nước để sinh sống trên cạn.
Chúng là những sinh vật của bốn nhánh đầu tiên, sau này sẽ phát triển thành hàng nghìn loài bao gồm cả lưỡng cư, chim, thằn lằn và động vật có vú. Con người là hậu duệ của những loài cá sơ khai ấy và chúng ta thừa hưởng di sản của quá trình tiến hóa từ môi trường nước đến đất liền của chúng.
Loài cá đã lựa chọn sống trên cạn là Tiktaalik roseae - thường được gọi đơn giản là Tiktaalik, theo ngôn ngữ Inuktitut có nghĩa là 'cá lớn dưới dòng nước' - và nó được coi là một trong những tổ tiên chung lâu đời nhất của tất cả các loài động vật có xương sống sống trên cạn, từ khủng long đến động vật có vú.
Mô hình của Tiktaalik
Với những bộ vây giống như chân giúp nó di chuyển từ môi trường nước lên bờ sông, Tiktaalik đôi khi được gọi là 'cá có chân'. Và Tiktaalik không phải là loài duy nhất trong hành trình tiến hóa lên cạn.
Một số loài cá có chân khác ở thời đó cũng đang phát triển khả năng tiến lên mặt đất, nhưng chúng đã nhanh chóng quay trở lại môi trường nước.
Hình minh họa Qikiqtania
Trong một nghiên cứu được công bố vào ngày 20 tháng 7 trên tạp chí Nature, các nhà nghiên cứu đã mô tả hóa thạch của một loài cá cổ đại được gọi là Qikiqtania wakei, được đặt tên theo ngôn ngữ Inuktitut, mô tả khu vực thuộc Vùng Bắc Cực, nơi cả Tiktaalik và Qikiqtania đều được phát hiện.
Cả hai loài đều sống trong thời kỳ cuối kỷ Devon, khoảng 375 triệu năm trước. Một phân tích về xương hàm trên và dưới của Qikiqtania cho thấy rằng nó có một cái đầu dẹt, hình tam giác với đôi mắt ở đỉnh, giống như Tiktaalik. Nhưng Qikiqtania nhỏ hơn nhiều; trong khi Tiktaalik có thể dài đến 2,7 mét, Qikiqtania dường như chỉ dài tối đa 76 cm.
Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn giữa chúng chính là vây. Mặc dù vây của loài cá mới phát hiện trông bề ngoài tương tự như vây của Tiktaalik, hình ảnh chụp X-quang cho thấy sự sắp xếp đặc biệt của xương dẫn đến thiếu các yếu tố cấu trúc cần thiết để đi lại, nâng và giữ cơ thể của cá lên, theo các tác giả nghiên cứu. Thay vào đó, xương vây mịn và cong của Qikiqtania sẽ phù hợp hơn nhiều để sử dụng như một mái chèo trong môi trường nước.
Đồng tác giả nghiên cứu Neil Shubin, một giáo sư tại Đại học Chicago, người cũng đã tham gia vào quá trình phát hiện ra Tiktaalik năm 2004, nói: “Ban đầu chúng tôi nghĩ nó có thể là Tiktaalik chưa trưởng thành, vì nó nhỏ hơn và có thể chưa phát triển hết.”
Qikiqtania dường như là một loài cá đứng giữa lựa chọn quá trình tiến hóa. Sau khi tiến hóa một cơ thể tương tự như của Tiktaalik, Qikiqtania quay trở lại môi trường nước và bắt đầu phát triển trở lại thành một loài cá chính thức.
Thomas Stewart, người viết chính của nghiên cứu, nhấn mạnh rằng phát hiện này là minh chứng cho sự phức tạp của quá trình tiến hóa.
Tham khảo: LiveScience
