Chi phí về kim loại để sản xuất pin đang leo thang, gây ra bất ổn cho các nhà sản xuất xe điện. Tình hình lỗ lãi không ổn định, việc tăng giá xe cũng không giải quyết được vấn đề.

Các loại kim loại cần thiết để sản xuất pin cho xe điện như lithium, niken và coban đang có chiều hướng tăng giá mạnh mẽ, khiến các nhà sản xuất phải tăng giá bán xe. Tuy nhiên, việc tăng giá cũng đem lại hậu quả không lường trước được, vì vậy việc mở rộng khai thác để giảm chi phí cho những nguyên liệu này là vô cùng cần thiết.

Chi phí trung bình để sản xuất pin xe điện đang tăng vọt, chủ yếu là do giá của các kim loại chính như lithium, coban và niken tăng cao. Mặc dù các nhà sản xuất đang mở rộng quy mô sản xuất để giảm chi phí, nhưng tình trạng lạm phát đối với các nguyên liệu này cùng với những rủi ro từ dịch Covid-19 tại thị trường Trung Quốc và các thách thức về chuỗi cung ứng đã khiến các nhà sản xuất phải tăng giá xe của họ.

Những loại kim loại này đắt đỏ ngày càng làm yếu đi nỗ lực giảm khí thải trong lĩnh vực giao thông vận tải. Khi giá xe điện tăng, người tiêu dùng lại có thể quay trở lại việc mua xe xăng truyền thống. Theo nhà phân tích cấp cao Alice Yu của S&P Global Commodity Insights, doanh số bán xe điện đã giảm 35,6% trong tháng 4 tại thị trường Trung Quốc, Mỹ và 4 thị trường hàng đầu tại châu Âu.

Theo các chuyên gia trong ngành xe điện, sự giảm doanh số bán hàng có thể chỉ là tạm thời vì các nỗ lực tăng cường khai thác các kim loại quan trọng này của các nhà sản xuất cũng như việc thử nghiệm với các hóa chất pin thay thế cuối cùng sẽ giúp giảm chi phí. Tuy nhiên, trong tương lai, các nhà sản xuất xe điện sẽ phải đối mặt với việc đảm bảo nguyên liệu sản xuất xe điện có giá cả phải chăng. Điều này sẽ là một thách thức lớn khi họ đã phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt chất bán dẫn và các bộ phận xe khác.

Ông Tae-Yoon Kim, Nhà phân tích tại Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA cho biết: 'Hậu quả của việc tăng cao chi phí nguyên liệu là quá trình chuyển đổi bị trì hoãn khi người tiêu dùng tránh xa các phương tiện sử dụng công nghệ 'sạch'. Những rủi ro từ việc tăng giá nguyên vật liệu như hiện nay chỉ có thể được bù đắp bằng cách giảm các loại chi phí khác.'

Ông Yu cũng nói thêm: 'Tình trạng lạm phát đang gia tăng, đặc biệt là tại các thị trường xe điện ngoài Trung Quốc. Một số khách hàng đang trì hoãn kế hoạch mua xe điện, trong khi một số khác chọn mua những mẫu rẻ hơn mặc dù phải đợi đến vài tháng hoặc đến năm 2023 mới nhận được xe.'

Bão giá nguyên liệu sản xuất

Theo dữ liệu định giá từ S&P Global Commodity Insights, giá lithium đã tăng vọt trong những tháng đầu năm 2022, sau khi đã gấp đôi trong năm 2021. Giá lithium cacbonat thô đã đạt mức cao nhất là 78.000 USD/tấn vào giữa tháng 4, sau đó giảm xuống còn 74.000 USD/tấn vào ngày 7/6.

Sau khi Nga can thiệp vào Ukraine, các nhà sản xuất xe điện phải chịu cú sốc về các kim loại chính khác.

Giá niken đã phá vỡ kỷ lục khi vượt qua ngưỡng 48.000 USD/tấn vào đầu tháng 3, với các giao dịch bị gián đoạn trên sàn giao dịch kim loại London và sau đó trở lại vào ngày 16 tháng 3 sau sáu ngày tạm dừng. Giá kim loại này sau đó giảm xuống còn 26.731 USD/tấn vào ngày 25/5 nhưng vẫn cao hơn 57,2% so với cùng kỳ năm trước.

Những lo ngại về các biện pháp trừng phạt có thể áp dụng cho Nga sau các hành động của ông Putin tại Ukraine đã làm rung chuyển thị trường niken, khiến người mua kim loại cơ bản lo lắng về khả năng không thể tiếp cận nguồn cung từ các nhà sản xuất niken lớn.

Nguồn cung coban đang bị hạn chế đã làm tăng giá coban trong những tháng gần đây. Các gián đoạn trong chuỗi cung ứng và lo ngại về việc tiếp cận coban từ Nga đã làm chặt chẽ nguồn cung cho loại khoáng sản này, mà thế giới đang khao khát. Theo dữ liệu từ Market Intelligence, công ty Nga PJSC MMC Norilsk sản xuất khoảng 2,7% lượng coban được khai thác trên toàn thế giới. Giá coban tăng 16,3% trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 3, đạt đỉnh 82.000 USD/tấn và chốt ở mức 75.000 USD/tấn vào giữa tháng 5, tuy nhiên giá vẫn cao hơn cùng kỳ năm trước 71,8%.

Ông Ulderico Ulissi, Trưởng nhóm nghiên cứu về pin tại RhoMotion, một công ty có trụ sở tại Vương quốc Anh tập trung vào nghiên cứu lĩnh vực xe điện cho biết: 'Chuỗi cung ứng về pin đang căng thẳng và bị gián đoạn. Khách hàng bắt đầu cảm nhận sự tăng giá của xe điện trong thời gian gần đây. Lý do không chỉ là do một số nguyên liệu thô mà còn bị ảnh hưởng bởi sự thiếu hụt chất bán dẫn và tác động của việc Trung Quốc phong tỏa do dịch Covid-19'.

Tăng giá không thể tránh khỏi

Ông Kim từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA cho biết: 'Vào cuối năm 2022, chúng ta sẽ chứng kiến giá pin tiếp tục tăng và điều này sẽ ảnh hưởng lớn hơn vào giá xe điện, gây ra những tác động không mong muốn cho người tiêu dùng'.

Tesla đã tăng giá một số sản phẩm của mình vào đầu năm này do chi phí nguyên liệu thô tăng và nguồn cung cấp nguyên liệu cho pin xe điện bị hạn chế. Tesla đã tăng giá một số phiên bản Long Range, khiến toàn bộ dòng sản phẩm hiện tại của họ đều tăng giá, từ 4,4% (Model 3 cơ bản) đến 9,8% (Model X cao cấp).

CEO hàng đầu của ngành xe điện thế giới, ông Elon Musk đã chia sẻ trong cuộc họp báo vào ngày 20/4 vừa qua: 'Nếu không có sự gia tăng đáng kể trong việc khai thác và chế biến lithium cũng như các nguyên liệu thô khác mà mọi người đang tranh giành, thì điều này sẽ đẩy giá lên rất cao'.

Theo báo cáo, nhà sản xuất xe điện Rivian Automotive có trụ sở tại California đã tăng giá của bán tải điện R1T và SUV R1S lên khoảng 20% vào đầu năm 2022 để hủy bỏ việc tăng giá đối với các đơn hàng đặt trước sau phản ứng mạnh mẽ từ khách hàng.

'Chúng tôi đã thấy giá lithium tăng lên khá nhiều trong vài tháng qua và điều đó đã ảnh hưởng đến tất cả mọi người', Giám đốc điều hành của Rivian, Robert Scaringe, chia sẻ trong cuộc họp báo vào ngày 11 tháng 5.

Theo Benchmark Mineral Intelligence, doanh số bán xe điện ở châu Âu đã giảm 36,9% trong tháng 4, xuống dưới 160.000 chiếc.

Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc cũng báo cáo doanh số bán xe điện của Tesla tại Trung Quốc đã giảm 98% trong tháng 4, xuống còn 1.512 chiếc, chủ yếu là do các nhà máy ở Trung Quốc tạm ngừng hoạt động do dịch Covid-19. Tuy nhiên, vấn đề về nguồn cung kim loại vẫn là một nguồn lo lắng lớn đối với gã khổng lồ xe điện này có trụ sở tại Texas.

Musk cũng nói thêm: 'Hiện nay, chúng tôi tin rằng việc khai thác và chế biến lithium đang bị hạn chế nghiêm trọng, và đây chắc chắn là nguyên nhân chính gây ra sự gia tăng đáng kể về chi phí, điều này làm chúng tôi rất lo lắng'.

Theo IEA, nguồn cung lithium cho xe điện hiện không đáp ứng kịp thời nhu cầu sản xuất. IEA dự đoán sản lượng xe điện sẽ tăng gấp 6 lần vào năm 2030. Hiện nay, cả châu Âu và Mỹ đều tập trung vào sản xuất pin, nhưng IEA nhận định chuỗi cung ứng vẫn sẽ phụ thuộc vào Trung Quốc cho đến năm 2030.