
Mạng Wifi như một tài sản không động sản - chìa khóa thành công là về vị trí, vị trí và vị trí
Bài viết này được tổng hợp và dịch từ bài của Jim Salter trên trang Ars Technica và các nguồn thông tin khác.
Trong bài này mình sẽ tập trung vào chủ đề về Wifi và cách thiết lập router wifi. Các vấn đề liên quan đến mạng dây sẽ được đề cập trong một bài viết khác.
Để có một mạng wifi ổn định tại nhà, bạn cần hiểu biết về các quy tắc cơ bản của wifi và router. Những quy tắc này áp dụng cho mọi loại router wifi từ cơ bản đến cao cấp. Tuy nhiên, đừng coi những hướng dẫn này như là tất cả, vì có nhiều yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến wifi. Hãy dùng chúng làm hướng dẫn cho việc thiết kế hệ thống wifi của bạn.
Cài đặt wifi cho một tầng lầu giống như trên khá đơn giản, chỉ cần một bộ phát là đủ. Tuy nhiên, vấn đề thường gặp ở wifi gia đình là việc đặt router ở vị trí không phù hợp, quá xa trung tâm.
Đầu tiên: Kiến thức căn bản về sóng wifi
Cường độ của sóng wifi được đo bằng đơn vị -dBm. Lưu ý rằng con số này là số âm, vì vậy số càng lớn thì sóng càng yếu.
Một số chuyên gia wifi khuyến nghị rằng -65dBm là cường độ tối thiểu cần thiết để đạt được tốc độ wifi tối đa.
Biểu đồ trên minh họa việc giảm cường độ sóng wifi theo khoảng cách và tường. Lưu ý rằng mỗi khoảng cách gấp đôi sẽ làm giảm 6dBm như trong ví dụ với sóng 2.4GHz: ở cách 1m, cường độ sóng còn -40dBm; ở 2m, còn -46dBm, và ở 4m thì còn -52dBm.
Tường và các vật cản như cơ thể con người, bàn ghế, tủ sách đều làm giảm sóng. Mỗi tường hoặc vật cản sẽ làm giảm 3dBm (như trong ví dụ với 2 vạch đỏ mờ tượng trưng cho sóng khi gặp phải 1 và 2 vật cản).
Mặc dù nên giữ cường độ sóng wifi trên mức -67dBm, nhưng không cần phải cố gắng đạt được sóng mạnh hơn. Thường thì tốc độ thực tế không khác biệt nhiều giữa cường độ -40dBm và -65dBm. Nhiều yếu tố khác ảnh hưởng đến tốc độ thực tế hơn là tín hiệu mạnh. Miễn là sóng trên -67dBm, thậm chí ngồi gần router cũng không có sự khác biệt nhiều so với ngồi ở cuối phòng.
Quy tắc 1: Không để cách xa quá 2 phòng và 2 tường
Quy tắc đầu tiên khi đặt bộ phát wifi là không để cách xa quá 2 phòng và 2 tường giữa bộ phát và thiết bị nhận, nếu có thể. Mặc dù mỗi căn nhà có độ dày và rộng phòng khác nhau, nhưng quy tắc cơ bản này thường áp dụng tốt cho những căn nhà cấp 4 hoặc chung cư thông thường với tường bằng gạch.
“Thông thường', với phòng ngủ rộng khoảng 3-4m và phòng khách rộng khoảng 5-6m. Tổng cộng 9m cộng 2 tường, theo biểu đồ trên, sóng 2.4GHz sẽ ở mức tuyệt vời -65dBm.
Sóng 5GHz lại có những đặc điểm khác biệt - khi cách xa 9m và có 2 tường, cường độ sóng 5GHz chỉ còn -72dBm. Thực tế, thiết bị nhận sóng 5GHz ở mức -72dBm có thể đạt được tốc độ tương đương với sóng 2.4GHz ở mức -65dBm, nhưng không ổn định bằng.
Tất nhiên, ở đây chúng ta chỉ nói về khoảng cách. Còn nhiều yếu tố khác cần được quan tâm sẽ được đề cập ở dưới.
Quy tắc 2: Sóng Wifi quá mạnh cũng gây ra vấn đề
Ưu điểm của mạng 2.4GHz là có khả năng truyền tín hiệu xa và xuyên qua tường tốt. Nhược điểm của mạng 2.4GHz là… có khả năng truyền xa và xuyên qua tường quá tốt.
Wifi giống như loa phát thanh. Nếu 2 thiết bị wifi ở “tầm tai' với nhau, phát sóng cùng lúc trên cùng 1 kênh thì chẳng giải quyết được vấn đề gì: thiết bị nhận sẽ không thể phân biệt được tín hiệu nào đang truyền cho nó. Ngay cả khi những thiết bị này không dùng chung mạng wifi. Tên mạng và mật khẩu cũng không giúp ích được gì. Giống như buổi trò chuyện trong quán bar với nhạc Vinahouse đang phát.
Để giải quyết vấn đề này, mỗi thiết bị phải lắng nghe trước khi phát, và nếu có thiết bị nào khác đang phát thì wifi của bạn phải im lặng, để cho nó kết thúc. Vấn đề này được gọi là “congestion' (tắc nghẽn). Đây là vấn đề thường gặp ở hầu hết wifi gia đình hiện nay. Và càng nhiều wifi xung quanh, vấn đề càng trở nên nghiêm trọng. Bạn sẽ thường gặp tình huống này ở quán cà phê hoặc chung cư vào buổi tối: wifi xung quanh rất nhiều, mặc dù sóng rất mạnh nhưng kết nối mạng vẫn không được, video trên Youtube thường xuyên bị giật.
Nếu router của bạn hỗ trợ, việc giảm mức phát sóng 'transmission strength” của mạng 2.4GHz có thể cải thiện tốc độ mạng, đặc biệt khi nhà bạn có nhiều bộ phát. 5GHz thường không cần thiết vì có nhiều kênh để chọn hơn và ít bị nghẽn hơn.
Chú ý: Bạn có thể đang phân vân giữa việc mua một router mạnh có thể phát xa hơn thay vì một bộ mesh với 2 hoặc 3 bộ. Tuy nhiên, cách này không thực tế. Vì router mạnh giống như loa phát thanh, có thể phát xa nhưng điện thoại của bạn không đủ sức hét trả lời.
Quy tắc 3: Sử dụng kênh một cách hợp lý
Trong quy tắc 2, chúng ta đã biết rằng các thiết bị wifi cùng sử dụng kênh sẽ cạnh tranh thời gian phát sóng với wifi của bạn. Hầu hết mọi người không thể yêu cầu hàng xóm giảm sóng wifi của họ. Vì vậy, cách duy nhất để giải quyết là tránh các kênh mà wifi của hàng xóm đang sử dụng.
Thường thì đây không phải là vấn đề với mạng 5GHz, nhưng với mạng 2.4GHz thì lại rất quan trọng. Vì vậy, tốt nhất là bạn nên sử dụng bộ phát wifi 5GHz (2 băng tần) để tránh những vấn đề này.
Mạng 2.4GHz thường có 11 kênh, mỗi wifi lại sử dụng đến 5 kênh cùng một lúc, vì vậy chỉ có thể chọn được 3 kênh không trùng lặp là kênh 1, 6 và 11. Tuy nhiên, với nhiều mạng wifi xung quanh như trên hình, việc cài đặt wifi của bạn sẽ không có tác dụng.
Mạng 5GHz khác biệt hoàn toàn, có nhiều kênh hơn và ít bị nghẽn hơn vì không xuyên tường tốt và ít người sử dụng router 5GHz do thường được nhà mạng tặng. Như trong hình, quanh nhà chỉ có 2 mạng 5GHz và cách nhau xa. Hiện tại, Viettel đang dần nâng cấp router lên 5GHz, vì vậy bạn cũng cần lưu ý.
Thường thì các router cao cấp sẽ tự động chọn kênh cho bạn, đặc biệt là các hệ thống mesh. Các bộ mesh thông minh như Google Wifi thậm chí còn tự điều chỉnh kênh và chuyển mạng theo thời gian thực.
Quy tắc 4: Đặt router ở trung tâm là tốt nhất
Quay trở lại nguyên tắc cơ bản nhất để đặt bộ phát wifi là: đặt nó ở trung tâm của khu vực cần phủ sóng.
Nếu nhà bạn có chiều dài 30m, thì router chỉ cần phủ sóng khoảng 15m từ trung tâm là đủ, thay vì đặt ở góc nhà (nơi mà nhà mạng thường đặt) khiến nó phải phủ sóng tới 30m. Bên cạnh đó, có nhiều vật cản còn làm giảm tốc độ wifi.
Quy tắc 5: Đặt bộ phát wifi cao hơn đầu người
Router đặt càng cao càng tốt. Một cơ thể người cũng có thể làm sóng bị cản trở giống như một bức tường. Đây cũng là lý do khi có nhiều người đến nhà chơi thì wifi thường bị lag.
Nếu bạn để ý, bạn có thể thấy rằng ở công ty hoặc siêu thị thường gắn hệ thống wifi trên trần nhà. Tuy nhiên, ở nhà thì thường không thể gắn router như vậy, vì vậy việc đặt router lên nóc tủ hoặc kệ sách ở giữa nhà cũng là một lựa chọn tốt.
Quy tắc 6: Đặt bộ phát wifi bổ sung để giảm một nửa khoảng cách
Ví dụ bạn có 1 phòng quá xa router chính, và may mắn tậu thêm được 1 cục phát wifi. Vậy câu hỏi đặt ra là: liệu bạn nên đặt cục phát này gần router chính hay gần với góc phòng cần phủ? Câu trả lời thông thường là: ngay giữa.
Quan trọng ở đây là bạn cần tiết kiệm thời gian truyền. Nếu 1 bên truyền nhanh mà bên kia truyền lâu thì kết quả vẫn là chậm. Cân bằng 2 bên là tốt nhất.
Tuy vậy, một số bộ mesh cao cấp như Netgear Orbi có hệ thống mesh mạnh mẽ nên bạn có thể đặt cục phát xa router chính hơn và gần với góc nhà hơn.
Quy tắc 7: Đi đường vòng để tránh vật cản
Một số trường hợp bạn không thể phát sóng wifi xuyên qua vật cản, như thang máy ở giữa nhà hoặc đôi khi chỉ cần một kệ sách cũng có thể làm cho sóng wifi không thể đi qua. Cách giải quyết trong những trường hợp này là sử dụng cục phát trung gian để đi đường vòng.
Cách này thường được áp dụng trong các khách sạn, với các cục phát được đặt ở mỗi góc hành lang, chúng có thể nhìn thấy nhau và không bị vật cản.
Quy tắc 8: Mesh không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất
Hầu hết các gia đình sử dụng wifi đều được khuyến khích chọn mesh vì nó đơn giản. Không cần phải kéo dây, không cần phải cài đặt router, chỉ cần cắm vài thiết bị mesh là xong.
Mặc dù tiện lợi nhưng mesh cũng có nhược điểm. Mỗi điểm mesh phải nhận tín hiệu từ điện thoại và sau đó truyền lại về router chính, làm tăng gấp đôi thời gian truyền.
Tuy nhiên, các bộ mesh hiện nay trên thị trường đã khá thông minh, tự động tối ưu hóa kênh nhận và kênh phát, vì vậy bạn không cần phải lo lắng quá nhiều.
Tất nhiên, cách tốt nhất vẫn là kết nối mạng dây cho các thiết bị mesh, điều này luôn là lựa chọn tối ưu nhất.
Quy tắc 9: (Thường) Vấn đề không phải là tốc độ mà là độ trễ (lag)Có lẽ mọi người ai cũng từng trải qua tình huống khi sóng mạnh nhưng mở speedtest thì tốc độ lại rất cao, nhưng mở trang web thì lâu, youtube thì quay quay. Đa số mọi người thường sử dụng wifi để lướt web và xem youtube chứ không phải để tải file. Vì vậy, tốc độ của wifi có nhanh hay chậm không phải chỉ là về “tốc độ mạng là bao nhiêu mb' mà còn là về “thời gian load trang web mất bao nhiêu mili giây'.Do đó, khi mua router, không nên quan tâm quá nhiều đến tốc độ quảng cáo của router là bao nhiêu. Thay vào đó, bạn nên tập trung vào công nghệ và băng tần mà router sử dụng: Ví dụ, router N300 có nghĩa là router sử dụng công nghệ wifi N (wifi 4) với tốc độ max là 300Mb/s. AC1200 có nghĩa là sử dụng wifi 5 với tốc độ max là 1200Mb/s (400 trên băng tần 2.4GHz và 800 trên băng tần 5GHz, nhưng điện thoại của bạn chỉ sử dụng được một mạng thôi nên tốc độ max chỉ là 800Mb/s).Ngoài ra, bạn cũng nên lưu ý chọn mua router có jack/cổng mạng 1Gb/s (1000Mb/s), tránh những router có cổng mạng chỉ là 100Mb/s. Ví dụ, trong đợt dịch vừa qua, Viettel đã tăng tốc độ mạng lên 150Mb/s nhưng nếu bạn sử dụng wifi có cổng chỉ là 100Mb/s thì wifi chỉ có thể phát được tốc độ tối đa khoảng 50Mb/s thôi, một sự lãng phí đáng kể.Để đảm bảo tốc độ mạng trên 100Mb/s, hãy sử dụng dây mạng Cat5e trở lên và đi dây càng ngắn càng tốt.Quy tắc 10: Tốc độ wifi trong nhà chỉ bằng tốc độ của thiết bị chậm nhất đang kết nối vào mạng wifi.Một điều khó chịu là khi một chiếc điện thoại cũ của Mobistar không chỉ làm cho việc tải Youtube trở nên chậm chạp, mà còn làm cho toàn bộ mạng wifi trở nên chậm chạp. Một thiết bị chậm hoặc đặt ở vị trí sóng yếu sẽ làm cho router phải tốn thêm thời gian để truyền và nhận tín hiệu, cũng như buộc các thiết bị khác phải xếp hàng chờ đợi.Do đó, thường các điện thoại hoặc thiết bị Smart Home chậm nên kết nối vào mạng 2.4GHz. Còn đối với các điện thoại mới, nên sử dụng mạng 5GHz để đảm bảo tốc độ cao.Một số router wifi cao cấp sử dụng công nghệ MU-MIMO trên wifi AC Wave2 có nhiều ăng ten, có khả năng phát cho nhiều thiết bị cùng lúc và giải quyết vấn đề này. Tuy nhiên, không phải tất cả các router có nhiều ăng ten đều hỗ trợ công nghệ này. Một số router còn có chức năng Guest Network: phát một mạng wifi riêng biệt dành cho 'khách'. Bạn có thể sử dụng mạng này nếu có 'khách' qua và yêu cầu mật khẩu wifi… Hoặc tốt nhất là tách riêng mạng 2.4GHz và cho họ sử dụng mạng này.Đây cũng là một trong những quy tắc quan trọng nhất, vì vậy nếu bạn chỉ nhớ được một quy tắc, hãy nhớ đến quy tắc 10 này. Chúc bạn có được tốc độ wifi đầy đủ!