Buzz
Thực tế suy tàn của các tập đoàn phong kiến trong xã hội Việt Nam thế kỷ XVIII là nguồn cảm hứng mà văn chương phê phán phát triển. Một trong những tác phẩm đáng chú ý đó là Vũ trung tùy bút của Phạm Đình Hổ. Qua đoạn trích về Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh, đọc giả có thể thấy được giá trị hiện thực của văn bản qua việc mô tả sự xa hoa và lãng mạn của các quan chức trong triều đình.
Sự xa hoa, lãng mạn và thói ăn chơi không kiểm soát của chúa Trịnh và các quan lại trong triều đình được mô tả qua những cảnh vật và tình tiết cụ thể. Câu chuyện kể về việc xây dựng quá nhiều cung điện và thú vui xa xỉ của chúa Trịnh, cũng như cách sắp xếp phong cảnh và các sự kiện vui chơi của ông, tất cả đều minh họa cho cuộc sống xa hoa mà ông sống. Hơn nữa, việc thu thập những đồ vật quý giá từ dân làm đẹp cho triều đình cũng được mô tả, làm mất tiền của và gây phiền phức cho nhân dân.
Vượt xa sự mô tả thông thường, tác giả kín đáo thể hiện quan điểm của mình đối với cuộc sống xa hoa của chúa Trịnh: “Mỗi khi đêm vắng, tiếng chim kêu và tiếng mưa gió làm ôn ào, người thức trắng biết đó là triệu bất tường.”
Tác giả phản ánh về cái 'triệu bất tường' như một cảnh báo về thói ăn chơi, sự hưởng lạc trên nền cảnh tang thương. 'Thượng bất chính, hạ tắc loạn', những hành động của chúa và quan lại dẫn đến sự lộng hành của các quan hầu. Chúng 'nhờ gió bẻ măng', lợi dụng, vơ vét của dân bằng những thủ đoạn tàn nhẫn: 'Họ dò xem nhà nào có chậu hoa cây cảnh, chim tốt khiếu hay, thì viết ngay hai chữ 'phụng thủ' vào.
Đêm đến, các tên trộm trèo qua tường, lẻn vào, lấy trộm đồ của dân, rồi buộc họ phải đưa ra tiền chuộc. Họ thậm chí phải phá nhà để lấy cắp các vật phẩm quý giá. Những người giàu bị tên trộm nghi ngờ giấu vật phẩm quý giá, thường phải mất tài sản và đấu tranh với nguy hiểm.
Cuối cùng, tác giả kể lại một câu chuyện có thật xảy ra tại nhà mình: 'Nhà ta ở phường Hà Khẩu, huyện Thọ Xương, trước nhà có một cây lê cao vài mươi trượng, lúc nở hoa thơm ngát; trước nhà trung đường trồng hai cây lựu, một trắng, một đỏ. Khi quả ra trông rất đẹp, nhưng bà cung nhân ta buộc phải chặt hạ chúng.' Câu chuyện này thể hiện sự thật và sinh động của những vụ án phản ánh chính quyền phủ chúa.
Tác giả sử dụng một phong cách viết khách quan, tận dụng các chi tiết được chọn lọc cẩn thận để phơi bày sự thối nát của tập đoàn phong kiến này. Toàn bộ đoạn trích phản ánh sâu sắc sự phê phán và lên án.
Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh là một văn bản quý giá không chỉ về mặt văn học mà còn là một tài liệu lịch sử quan trọng, phản ánh chân thực và sống động về thực trạng của thời đại.
Nguồn: Tổng hợp
