Buzz
Bệnh sởi là một trong những căn bệnh nguy hiểm và dễ lây lan nhất đặc biệt ở trẻ nhỏ. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho trẻ dưới 5 tuổi. Hiện nay, biện pháp phòng ngừa tốt nhất và hiệu quả nhất là tiêm vắc xin. Vậy ba mẹ đã hiểu đầy đủ về vắc xin sởi chưa?
Hãy cùng Mytour giải đáp những thắc mắc về vắc xin sởi dưới đây nhé!
Bệnh sởi là gì?
Bệnh sởi là một căn bệnh do virus sởi gây ra. Đây là một căn bệnh dễ lây lan qua đường hô hấp, có tính chất truyền nhiễm cấp tính, do đó rất dễ lây lan trong cộng đồng. Người mắc bệnh thường có các triệu chứng như: sốt cao, ho khan kéo dài, viêm đường hô hấp, chảy nước mũi, viêm kết mạc mắt, phát ban trên da từ đầu xuống chân,...
Bệnh sởi ở trẻ em nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm dẫn đến hậu quả rất nghiêm trọng, trong đó có nguy cơ tử vong. Bệnh sởi ở trẻ em có thể lan rộng thành đợt dịch nếu không được kiểm soát chặt chẽ.
Hình ảnh: Google
Có những loại vắc xin sởi nào?
Hiện nay tại Việt Nam, có 2 loại vắc xin sởi được sử dụng bao gồm:
- Vắc xin sởi đơn (MVVAC)
- Vắc xin sởi kết hợp
Trong vắc xin sởi kết hợp bao gồm 2 loại là vắc xin Sởi - Rubella (MR) và vắc xin Sởi - Quai bị - Rubella (MMR). Hầu hết các loại vắc xin đều có dạng đông khô và được phối hợp với dung dịch pha tiêm. Các vắc xin được sản xuất từ các chủng vắc xin khác nhau nhưng chúng đều thuộc loại sinh học A.
Tác dụng của vắc xin sởi là gì?
Sau khi tiêm, vắc xin sẽ kích thích cơ thể tạo ra hệ miễn dịch, bao gồm cả miễn dịch thể, miễn dịch tế bào và interferon giúp cơ thể chống lại virus sởi.
Tiêm vắc xin sởi có thể ngăn ngừa bệnh hoàn toàn không?
Vắc xin sởi là một trong những biện pháp phòng bệnh có hiệu quả cao nhất, tuy nhiên, tác dụng phòng bệnh chỉ đạt khoảng 90%. Điều này có nghĩa là trong 100 trẻ tiêm vắc xin, vẫn có một số trẻ có thể mắc bệnh.
Tuy nhiên, việc tạo ra miễn dịch sau tiêm vắc xin sởi phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: tuổi, loại vắc xin, trạng thái miễn dịch của cơ thể, tình trạng sức khỏe, chất lượng vắc xin và kỹ thuật tiêm chích.
Miễn dịch sau tiêm vắc xin sởi có bền vững không?
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết rằng sau khi tiêm vắc xin hoặc sau khi mắc bệnh, cơ thể sẽ phát triển miễn dịch với sởi và duy trì trong suốt cuộc đời.
Vì vậy, những trẻ đã xác định mắc bệnh sởi thông qua xét nghiệm không cần phải tiêm vắc xin sởi. Tuy nhiên, những trường hợp nghi ngờ mắc bệnh sởi mà không có kết luận chẩn đoán cụ thể vẫn cần phải tiêm vắc xin sởi theo quy định.
Lý do tại sao cần tiêm đủ 2 mũi vắc xin sởi?
Theo Hệ thống Tiêm chủng Quốc gia, thường trẻ được tiêm mũi vắc xin sởi lần đầu tiên khi đủ 9 tháng tuổi. Tuy nhiên, hiệu quả miễn dịch chỉ đạt từ 80 đến 90% do nhiều lý do như tình trạng sức khỏe của trẻ vào thời điểm tiêm, chất lượng bảo quản vắc xin, hoặc khả năng phản ứng với vắc xin...
Việc tiêm mũi thứ hai sau khi trẻ đủ 12 tháng tuổi nhằm bảo vệ cho 10 đến 15% miễn dịch còn thiếu sót sau mũi tiêm đầu tiên. Điều này giúp nâng cao tỷ lệ trẻ có miễn dịch trong cộng đồng lên trên 95%.
Những người được tiêm đủ 2 mũi sẽ có hệ miễn dịch bền vững suốt đời, mẹ có khả năng truyền miễn dịch cho con. Đối với những người đã phản ứng với vắc xin, việc tiêm mũi thứ hai không còn cần thiết.
Để bảo vệ trẻ tốt nhất, cần tiêm đủ cả 2 mũi vắc xin sởi. Nguồn: Google
Đối tượng nào cần tiêm mũi thứ 2 vắc xin sởi?
Cần tiêm mũi thứ 2 vắc xin sởi cho các đối tượng sau đây:
- Người không phản ứng đủ miễn dịch sau khi tiêm mũi thứ nhất của vắc xin sởi.
- Người chưa tiêm hoặc chưa từng mắc bệnh sởi.
Tuy nhiên, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo việc tiêm mũi thứ hai vắc xin sởi cho tất cả mọi người, kể cả những người chưa tiêm mũi thứ hai hoặc không có bằng chứng (phiếu tiêm, sổ tiêm chủng) chứng minh đã tiêm mũi thứ hai để đạt được hiệu quả phòng ngừa tốt nhất.
Người đã từng mắc bệnh sởi có cần tiêm vắc xin không?
Đối với những người đã xác nhận mắc bệnh sởi qua xét nghiệm huyết thanh IgM dương tính hoặc đã từng mắc bệnh sởi, không cần tiêm vắc xin sởi. Bởi cơ thể đã phát triển miễn dịch bền vững, giúp bảo vệ khỏi bị tái nhiễm sởi.
Đối với những người nghi ngờ đã mắc sởi trước đó nhưng chưa được xác định qua xét nghiệm, việc tiêm vắc xin sởi vẫn là cách để tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ sức khỏe cá nhân.
Vắc xin có hiệu quả khi tiếp xúc với virus sởi không?
Cho dù đã tiếp xúc với virus sởi, việc tiêm vắc xin sởi vẫn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng. Virus sởi cần một thời gian để xâm nhập vào cơ thể và gây ra bệnh. Tiêm vắc xin trong vòng 72 giờ sau tiếp xúc vẫn có thể phòng tránh bệnh.
Virus gây bệnh sởi. Nguồn: Google
Việc tiêm vắc xin trong vòng 6 ngày sau khi tiếp xúc với virus có thể giảm nguy cơ các biến chứng nghiêm trọng của bệnh.
Lịch tiêm phòng vắc xin sởi
Lịch tiêm phòng vắc xin sởi theo quy định của Bộ Y tế trong chương trình Tiêm chủng mở rộng cho trẻ em Việt Nam như sau:
- Mũi 1: 9 tháng tuổi
- Mũi 2: 18 tháng tuổi
Lưu ý, khoảng cách ít nhất giữa 2 mũi tiêm vắc xin sởi là 6 tháng. Đồng thời, khi trẻ đạt 15 đến 18 tháng tuổi, có thể tiêm vắc xin 3 trong 1 phòng bệnh sởi, quai bị và rubella (MMR). Mũi đầu tiên của vắc xin MMR được tiêm vào 1 tuổi, và mũi nhắc lại thứ hai diễn ra từ 4 đến 6 tuổi để tăng cường miễn dịch cho trẻ.
Trẻ dưới 9 tháng tuổi hoặc trên 18 tháng tuổi có thể tiêm vắc xin sởi không?
Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chỉ tiêm vắc xin sởi cho trẻ dưới 9 tháng tuổi khi chúng sống hoặc chuẩn bị di chuyển đến khu vực có dịch sởi. Mặc dù việc tiêm vắc xin sởi này được xem là an toàn, nhưng hiệu quả miễn dịch không cao.
Tất cả trẻ dưới 9 tháng tuổi đã tiêm vắc xin sởi cần phải tiêm lại sau khi đủ 9 tháng tuổi, vì mũi tiêm ban đầu không được tính là 1 mũi. Đối với trẻ trên 18 tháng tuổi chưa tiêm đủ 2 mũi vắc xin sởi, cha mẹ nên tiêm đủ hai mũi càng sớm càng tốt.
Được tiêm vắc xin sởi khi đang sốt hoặc nhiễm trùng cấp tính?
Không được. Nếu bạn đang sốt hoặc mắc phải nhiễm trùng cấp tính, bạn không nên tiêm vắc xin sởi. Hãy chờ đến khi hồi phục hoàn toàn trước khi tiêm.
Người bị vẹo vách mũi có nên tiêm vắc xin sởi?
Có thể tiêm vắc xin sởi cho người bị vẹo vách mũi.
Trẻ đang bú sữa mẹ có thể tiêm vắc xin phòng bệnh sởi không?
Có thể cho trẻ đang bú sữa mẹ tiêm vắc xin sởi.
Phụ nữ đang cho con bú có thể tiêm vắc xin sởi không?
Có thể, nhưng phụ nữ mang thai cần thận trọng. Trước khi tiêm, cần phải tham khảo ý kiến của bác sĩ và lựa chọn loại vắc xin phù hợp. Kháng thể sau tiêm sẽ được chuyển sang sữa mẹ, giúp bảo vệ trẻ chống lại sởi cho đến khi trẻ có thể tự tạo miễn dịch cho bản thân.
Có những trường hợp nào không nên tiêm vắc xin sởi?
Có 4 trường hợp dưới đây mà bạn không nên tiêm vắc xin sởi
- Đối với những người từng phản ứng nặng với liều tiêm vắc xin sởi trước đây hoặc dị ứng với thành phần trong vắc xin sởi (gelatin, neomycin...).
- Đối với những người có sự suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc bệnh (AIDS), đang điều trị xạ trị, hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch, hoặc các bệnh nguy hiểm khác. Vì trong những tình huống này, khả năng tạo miễn dịch tự nhiên bị suy giảm. Mặc dù có thể tiêm vắc xin sởi cho những người HIV dương tính nhưng chưa bước vào giai đoạn AIDS.
- Đối với phụ nữ mang thai. Những người sau khi tiêm vắc xin và phát hiện mình đã mang thai cần thông báo ngay cho nhân viên y tế để được quan sát. Hạn chế việc thụ thai ít nhất 1 tháng sau tiêm.
- Và cuối cùng, những người mắc các bệnh về huyết khối, bệnh bạch cầu hoặc u hạch bạch huyết; những người có khối u ác tính ảnh hưởng đến tủy xương hoặc hệ bạch huyết hoặc những người mắc bệnh lao đang trong giai đoạn tiến triển chưa được điều trị cũng nên trì hoãn tiêm vắc xin sởi.
Có thể tiêm vắc xin sởi cùng lúc với vắc xin phòng uốn ván, viêm gan B,... không?
Có thể tiêm vắc xin sởi cùng với vắc xin phòng uốn ván, viêm gan B hoặc vắc xin DPT mà vẫn đảm bảo hiệu quả của vắc xin, tuy nên tiêm ở hai chỗ khác nhau.
Việc tiêm vắc xin có thể dẫn đến nhiễm virus sởi không?
Sau tiêm vắc xin, vẫn có thể bị nhiễm virus sởi, nhưng với tỷ lệ rất nhỏ. Vắc xin chứa virus sởi đã bị suy yếu, nhưng các trường hợp mắc bệnh sởi sau tiêm vắc xin là hiếm. Thường có triệu chứng nhẹ. Không có khả năng lây nhiễm virus cho người khác, vì thế không cần phải cách ly.
Các tác dụng phụ của việc tiêm vắc xin sởi
Vắc xin sởi cũng có tác dụng phụ sau tiêm, nhưng thường là nhẹ, có thể gồm sốt (5-15%), phát ban (5%), sưng, đau, đỏ tại chỗ tiêm... Hầu hết các tác dụng phụ sẽ biến mất trong 1-2 ngày mà không cần điều trị.
Tác dụng phụ của việc tiêm vắc xin sởi cho trẻ. Nguồn: Google
Đảm bảo an toàn trong quá trình tiêm chủng, cha mẹ nên giữ trẻ lại tại điểm tiêm 30 phút sau khi tiêm để được nhân viên y tế theo dõi, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các phản ứng nghiêm trọng có thể xảy ra. Các cơ sở y tế đều có thuốc và biện pháp xử trí các phản ứng nghiêm trọng này.
Tổng kết
Bài viết trên cung cấp đầy đủ thông tin về tiêm phòng vắc xin sởi. Hy vọng sẽ hữu ích cho các bậc phụ huynh trong quá trình tiêm phòng vắc xin sởi cho trẻ. Các bài viết của Mytour/Vũ Trụ Bỉm Sữa chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.
Phạm Thủy biên tập
